Với nhiều người trong chúng ta, thật khó tưởng tượng thời khắc sang xuân mà thiếu đi nghi thức tượng trưng – lễ đốt phù thủy. Chúng ta gắn nó với không khí hân hoan và những cuộc vui sôi nổi. Nhưng bạn có biết phong tục này bắt nguồn từ đâu và đã phát triển như thế nào?

Lễ đốt phù thủy, trước đây còn được gọi là đêm thánh Philip và Jacob, là một tập tục dân gian cổ xưa gắn với việc nhóm lửa và niềm tin vào phù thủy. Nghi lễ diễn ra trong đêm 30.4 rạng sáng 1.5 trên khắp châu Âu. Ngay từ thời ngoại giáo xa xưa, người ta đã dùng nghi thức này để tiễn mùa đông và đón chào mùa xuân.

“Người Celt gọi ngày lễ này là Beltane hay Beltain, cách gọi đó đến nay vẫn còn tồn tại ở nhiều vùng nói tiếng Anh,” nhà ngôn ngữ học Ballen Scott giải thích.

“Ngày này chủ yếu gắn với yếu tố lửa. Lửa được đốt khắp quanh các khu định cư, làng mạc và được tin là giúp thanh tẩy cư dân, bảo vệ họ khỏi tà ma,” ông nói thêm. Những điệu nhảy quanh ngọn lửa còn được cho là bảo đảm khả năng sinh sản của phụ nữ cũng như độ màu mỡ của đất đai.

Phù thủy là “sản phẩm” của Kitô giáo

Khi đó khái niệm phù thủy vẫn chưa xuất hiện. Chỉ đến khi Kitô giáo gắn ngày lễ này với cái gọi là Đêm Valpurga, hình tượng phù thủy mới được đưa vào.

“Thánh Valpurga được xem là người che chở khỏi bệnh tật, sấm sét, bão tố và tà ma, tức là cả phù thủy nữa,” chuyên gia cho biết. Tín đồ tôn giáo này dành đêm đó chủ yếu để cầu nguyện, tuy nhiên họ lại rất ưa thích các đống lửa ngoại giáo, vì thế phong tục cổ xưa ấy được giữ lại và đến nay vẫn phổ biến.

Giàn hỏa phù thủy ngày càng cao

Tại Séc, người ta còn bổ sung thêm hình nộm phù thủy tượng trưng, làm từ mọi thứ có thể cháy được – chổi, quần áo cũ, rơm rạ… Hằng năm, dân làng và cư dân nhiều khu phố lại tụ tập, nhóm những giàn hỏa khổng lồ bừng sáng đến tận sáng hôm sau, để rồi trong tiếng reo hò họ ném hình nộm phù thủy vào lửa.

Nguồn gốc hình tượng phù thủy

Trong thời kỳ ngoại giáo, phù thủy được coi là những người phụ nữ thông thái, am hiểu thảo mộc và tự nhiên, được cộng đồng kính trọng.

Giáo hội Kitô giáo về sau biến họ thành kẻ hầu hạ quỷ dữ và Satan. Sự thù địch của giáo hội dẫn tới những cuộc xử án dị giáo khét tiếng.

Trong văn hóa dân gian và các truyền thống, phù thủy thường xuất hiện như những nhân vật quyền năng có thể điều khiển sức mạnh tự nhiên – đôi khi vì thiện, đôi khi vì ác.

“Ngày nay, phong tục này gắn chủ yếu với vui chơi và giải trí,” Kristýna Pakostová, một người tổ chức lễ hội, nhận xét. Theo cô, các làng trong khu vực gần như “ganh đua” nhau xem ai dựng được giàn hỏa cao nhất và làm ra hình nộm phù thủy đáng sợ nhất.

Dựng một giàn hỏa đúng chuẩn không hề đơn giản. “Trước hết phải chọn địa điểm phù hợp: không gian trống, đủ xa cây cối, công trình gỗ hoặc cỏ khô,” lính cứu hỏa Pavel Mrázek khuyến cáo.

Cũng cần theo dõi sát điều kiện thời tiết, bởi gió đã từng gây ra không ít thảm họa trong ngày này. Gỗ phải được phơi khô để cháy tốt và không làm khói mù mịt cả khu vực.

Tiếp theo là khâu dựng nên công trình lửa ấn tượng. Giàn hỏa thường có dạng kim tự tháp hoặc hình nón. “Người ta dựng từ chân với những khúc gỗ to, rồi dần dần xếp các cành nhỏ hơn lên đến đỉnh,” lính cứu hỏa mô tả.

Theo ông, điều quan trọng là phải bảo đảm đủ khoảng trống cho không khí lưu thông. Giàn hỏa được châm từ phía dưới và tuyệt đối không được đốt quá gấp – không ai muốn lửa bùng lên dữ dội đến mức phù thủy trên chiếc chổi tóe lửa biến mất trước khi người xem kịp nhận ra. Thường thì xung quanh giàn lửa, người ta nhảy múa, ca hát, liên hoan. Ở một số vùng còn tổ chức cả các cuộc rước với mặt nạ. Vậy năm nay bạn có đủ sức “vượt mặt” làng hay thành phố bên cạnh không?

Theo Idnes