Lễ Dušičky tại Praha: Nghĩa trang lung linh ánh nến và nét văn hóa tưởng nhớ của người Séc

Dịp lễ Dušičky năm nay, các nghĩa trang sẽ kéo dài thời gian mở cửa, tổ chức những chuyến tham quan đặc biệt và các hoạt động tưởng niệm trong không khí trang nghiêm. Dưới đây là nguồn gốc ngày lễ và những địa điểm người dân có thể tham gia tại Praha.

Khi tháng 10 chuyển sang tháng 11, các nghĩa trang ở Praha trở thành những không gian ngập tràn ánh sáng. Nến được thắp quanh các bia mộ, các gia đình mang theo hoa tươi và vòng hoa, trở lại những phần mộ gắn kết họ với các thế hệ đi trước.

Đó là Dušičky, ngày Lễ Linh Hồn được tổ chức tại Séc vào ngày 2/11. Mặc dù diễn ra gần dịp Halloween, những nghi thức quen thuộc của ngày lễ này chủ yếu hướng đến việc tưởng nhớ người đã khuất, như chăm sóc phần mộ, thắp nến và dành thời gian tới viếng.

Năm 2026, Dušičky rơi vào thứ Hai, vì vậy phần lớn hoạt động viếng mộ dự kiến diễn ra trong dịp cuối tuần trước đó. Đơn vị quản lý các nghĩa trang tại Praha đã chuẩn bị những chuyến tham quan đặc biệt, các buổi thảo luận và cơ hội khám phá những khu vực thường không mở cửa cho công chúng. Một số địa điểm khác cũng tạo điều kiện để mọi người tưởng nhớ người thân ngay cả khi phần mộ của họ ở xa.

Vì sao người Séc tổ chức lễ Dušičky?

Tên gọi chính thức trong tiếng Séc là Památka zesnulých, nghĩa là ngày tưởng niệm những người đã khuất. Trong đời sống hằng ngày, người dân thường gọi là Dušičky, có thể hiểu là “những linh hồn bé nhỏ”.

Theo lịch Công giáo, ngày 2/11 được dành để cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời. Ngày này diễn ra sau Lễ Các Thánh vào 1/11. Halloween, được tổ chức ngày 31/10, có tên gọi bắt nguồn từ đêm trước Lễ Các Thánh. Ba ngày này có mối liên hệ trong lịch Kitô giáo, nhưng theo thời gian đã hình thành những phong tục khác nhau.

Ngày lễ 2/11 được cho là bắt đầu từ năm 998, khi Viện phụ Odilo của tu viện Cluny tổ chức lễ tưởng niệm người đã khuất tại các tu viện thuộc quyền quản lý của ông. Sau đó, tập tục này dần lan rộng khắp châu Âu.

Tại vùng đất Séc, nghi lễ tôn giáo hòa quyện với phong tục gia đình và những tín ngưỡng dân gian về linh hồn người đã khuất.

Các gia đình cùng nhau cầu nguyện. Ở một số nơi, người dân còn để lại thức ăn từ bữa tối cho những linh hồn đã khuất. Những loại bánh mì và bánh ngọt đặc biệt mang tên dušičky hoặc kosti svatých, nghĩa là “xương các thánh”, được làm với nhiều hình dạng tùy theo từng vùng, như bánh cuộn, vòng hoa hoặc hai khúc xương bắt chéo.

Các gia đình không chỉ dùng những loại bánh này mà còn tặng chúng cho người đi đường, người nghèo và người ăn xin. Bảo tàng Silesia hiện lưu giữ tư liệu về sự đa dạng của các loại bánh cúng này, từ vị ngọt đến mặn, loại không nhân hoặc có nhân.

Một số phong tục cổ ngày nay chủ yếu chỉ còn được giới thiệu trong các bảo tàng. Chẳng hạn, Bảo tàng Quốc gia tại Praha tổ chức chương trình theo mùa dành cho học sinh, giúp trẻ em tìm hiểu những truyền thống tưởng niệm từng phổ biến tại các vùng nông thôn cách đây khoảng 150 năm, bao gồm tục dâng thức ăn, thăm viếng và làm nến.

Ngày nay, viếng nghĩa trang vẫn là hoạt động tiêu biểu nhất trong dịp lễ, kết hợp giữa nghi thức tôn giáo và truyền thống tưởng niệm riêng của mỗi gia đình.

Đối với những người mới đến Séc, viếng nghĩa trang trong dịp Dušičky có thể mang lại góc nhìn sâu sắc hơn về đời sống và văn hóa bản địa ngoài những địa điểm du lịch quen thuộc. Tuy nhiên, cần nhớ rằng những ngôi mộ rực sáng ánh nến vẫn là nơi diễn ra hoạt động tưởng niệm riêng tư. Khách viếng nên nói nhỏ, không chạm vào đồ trang trí và xin phép trước khi chụp ảnh người khác.

Dušičky không phải ngày nghỉ lễ chính thức. Vì vậy, thứ Hai ngày 2/11 vẫn là một ngày làm việc bình thường.

Những địa điểm trải nghiệm Dušičky tại Praha năm nay

Phần lớn nghĩa trang do Cơ quan Nghĩa trang và Dịch vụ tang lễ thành phố Praha (HPS) quản lý sẽ kéo dài thời gian mở cửa từ 8 giờ đến 19 giờ, trong khoảng ngày 31/10 đến 2/11. Từ ngày 3/11, các nghĩa trang chuyển sang lịch mùa đông và đóng cửa lúc 17 giờ.

Chương trình Dušičky của HPS gồm những hoạt động đáng chú ý sau:

• 14 giờ ngày 30/10 – Nghĩa trang Ďáblice: Chuyến tham quan kết nối lịch sử nhiều biến động của nghĩa trang với những phương thức mai táng gần gũi thiên nhiên hiện nay.
• 15 giờ ngày 31/10 – Nghĩa trang Malvazinky: Hai nhân viên đào huyệt Lea và Jiří Navrátil giới thiệu công việc và trả lời câu hỏi của khách tham quan.
• 10 giờ và 16 giờ ngày 1/11 – Nghĩa trang Malostranský: Chuyến tham quan dành cho gia đình, khám phá các biểu tượng, câu chuyện và những ngôi mộ cổ.
• 17 giờ ngày 1/11 – Nghĩa trang Olšany: Buổi thảo luận về cách người lớn có thể trò chuyện với trẻ em về cái chết.
• 15 giờ ngày 2/11 – Nghĩa trang Olšany: Chuyến tham quan có hướng dẫn nhằm tưởng nhớ các binh sĩ và nạn nhân chiến tranh.

Một số hoạt động yêu cầu đăng ký trước. Tại thời điểm kiểm tra, chuyến tham quan Nghĩa trang Olšany vào tối 30/10 và các chuyến khám phá hậu trường Nhà hỏa táng Strašnice ngày 31/10 đã hết chỗ.

Một buổi tưởng niệm miễn phí khác sẽ diễn ra tại Nghĩa trang

Malostranský từ 14 giờ ngày 1/11, gồm các chuyến tham quan có hướng dẫn và tài liệu dành cho người muốn tự tìm hiểu. Dù mang tên Malostranský, nghĩa trang này thực tế nằm tại khu Smíchov.

Sự kiện năm nay tưởng niệm Giám mục Leopold Leonhard Thun-Hohenstein, người qua đời cách đây 200 năm. Người tham gia không cần đặt chỗ trước.

Ngoài các nghĩa trang, sự kiện Dušičky dưới chân Lâu đài Praha là một lựa chọn đặc biệt phù hợp với cộng đồng người nước ngoài không thể về thăm phần mộ gia đình.

Ngày 31/10, các khu vườn dưới chân Lâu đài Praha mở cửa từ 10 giờ đến 21 giờ. Đèn, đuốc và nến sẽ tạo nên không gian tưởng niệm đặc biệt vào buổi tối. Ban tổ chức cũng gửi lời mời tới những người không thể trở về quê nhà nhưng muốn thắp nến tưởng nhớ người thân đã mất.

Các chuyến tham quan vườn có hướng dẫn diễn ra lúc 15 giờ, 17 giờ và 19 giờ; quầy bán vé đóng cửa lúc 20 giờ. Khách tham quan nên kiểm tra tình hình thời tiết vì điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng đến việc mở cửa. Các khu vườn sẽ đóng cửa nghỉ đông từ ngày hôm sau.

Các nghi lễ tôn giáo cũng tiếp tục được tổ chức trên khắp thành phố. Dù tham dự thánh lễ, tham gia một chuyến tham quan hay chỉ lặng lẽ đến viếng, người dân không cần tổ chức Dušičky quá cầu kỳ. Một ngọn nến và vài phút tưởng nhớ chính là cốt lõi của truyền thống này.

(Theo expats)