Từ đầu năm 2026, hệ thống y tế Séc bước vào giai đoạn điều chỉnh lớn với trọng tâm là điện tử hóa dịch vụ và mở rộng phòng bệnh. Tăng cường xử phạt bác sĩ thu phí trái quy định, mở rộng nội dung khám sức khỏe định kỳ và vận hành cổng thông tin y tế điện tử toàn quốc là những thay đổi đáng chú ý nhất.

Hôm thứ Sáu, nhà nước chính thức kích hoạt cổng trực tuyến e-zdraví (y tế điện tử), cho phép bác sĩ và bệnh nhân truy cập các tài liệu như giấy yêu cầu xét nghiệm điện tử (eŽádanka) hay các loại biểu mẫu điện tử khác. Việc vận hành hệ thống ban đầu gặp một số trục trặc kỹ thuật, song nhiều lỗi đã được Trung tâm Quốc gia về Y tế Điện tử khắc phục trong ngày. Toàn bộ các chức năng mới dự kiến sẽ hoạt động ổn định sau cuối tuần.

Song song với điện tử hóa, gói khám phòng bệnh được mở rộng, bệnh nhân được tiếp cận sớm hơn với các chương trình tầm soát ung thư và theo dõi sức khỏe từ xa. Cùng với đó, quy định về minh bạch chi phí và chế tài xử lý hành vi thu các khoản phí bất hợp pháp tại phòng khám cũng được siết chặt, hướng tới hệ thống y tế minh bạch và hiệu quả hơn.

Bác sĩ đa khoa Ondřej Sobotka trong khi khám bệnh sẽ vừa nói to kết quả nhận định. Ngoài bệnh nhân, lời của ông còn được trí tuệ nhân tạo “lắng nghe”. Kết thúc buổi khám, hệ thống sẽ tạo cho ông một bản ghi chép có cấu trúc mà ông không cần chạm vào bàn phím. “Hiện giờ việc này giúp tôi tiết kiệm thời gian đáng kể. Với khám sức khỏe ban đầu chẳng hạn, có thể tiết kiệm đến một phần tư giờ,” vị bác sĩ ở Praha giải thích.

Công cụ này mới được ông phát triển gần đây cùng với một số đồng nghiệp khác. Nhưng với eŽádanka (giấy yêu cầu xét nghiệm điện tử) từ phía nhà nước thì họ phải chờ. Sáng thứ Sáu, ông Sobotka muốn thử sử dụng lần đầu. “Khá là lâu. Có thể là máy chủ đang bị quá tải,” ông nhận xét. Sau một lúc chờ đợi, ông vào được trang hồ sơ chính. Tuy nhiên, lúc 8 giờ sáng ông vẫn chưa thể lập eŽádanka hay tài liệu điện tử nào khác.

AI hỗ trợ đánh giá ảnh chụp cộng hưởng từ  

“Khâu kiểm tra cuối cùng này lúc nào cũng chỉ có thể thực hiện trong chế độ vận hành thực tế. Đó là vấn đề mà chúng tôi không thể tránh được. Tôi rất hy vọng chúng tôi sẽ tinh chỉnh được để từ thứ Hai có thể chạy đầy đủ trong chế độ sản xuất,” giám đốc Trung tâm Quốc gia về Y tế Điện tử Petr Foltýn nói. “Mỗi lần áp dụng một công nghệ mới – dù là đơn thuốc điện tử (eRecepty) hay giấy nghỉ ốm điện tử (eNeschopenky) – thì trước đó luôn có đủ kiểu lo ngại, nhưng cuối cùng đa số hệ thống đều ‘chạy’ ổn,” bác sĩ đa khoa ở Brno Vladimír Marek bổ sung.

Điểm mới này chủ yếu nhằm tránh việc lặp lại không cần thiết các xét nghiệm giống nhau. Hệ thống có thể nhờ đó tiết kiệm được hàng tỷ. eŽádanka cũng sẽ giúp có cái nhìn rõ ràng hơn về thời gian phải chờ khám. Tuy nhiên, theo tân bộ trưởng y tế Adam Vojtěch (đảng ANO), điều đó chỉ đúng nếu nó trở thành bắt buộc đối với tất cả phòng khám. “Tôi hình dung là quá trình chuyển sang việc điện tử hóa hoàn toàn trong quản lý hồ sơ y tế, bao gồm cả eŽádanky, nên diễn ra trong vòng khoảng hai năm,” bộ trưởng nói rõ tầm nhìn của mình.
Các điểm mới khác trong y tế năm 2026  

- Bác sĩ từ nay phải lập đánh giá sức khỏe phục vụ cấp bằng lái xe hoặc giấy phép sử dụng vũ khí dưới dạng điện tử. Mảng thủ tục này khi bắt đầu áp dụng cũng gặp trục trặc kỹ thuật. Nhà nước đã khắc phục ngay đầu giờ chiều.  
- Đồng thời đang hình thành hồ sơ y tế dùng chung, cho phép các bác sĩ điều trị khác cũng có thể truy cập dữ liệu về kết quả khám phòng bệnh của bệnh nhân. Còn trong cái gọi là “hồ sơ cấp cứu”, nhân viên cấp cứu sẽ tiếp cận được những thông tin cơ bản như nhóm máu, dị ứng hoặc các phản ứng nghiêm trọng đã từng xảy ra với thuốc.  
- Ngoài khía cạnh điện tử hóa, năm nay bệnh nhân còn sẽ cảm nhận nhiều thay đổi khác. Chẳng hạn, từ đầu năm các công ty bảo hiểm đã chi trả một số phương pháp điều trị ung thư hiện đại hơn.  
- Việc tầm soát ung thư đại tràng giờ có thể thực hiện từ năm 45 tuổi. Từ tháng 1, tầm soát mắt cho trẻ nhỏ khi đi khám bác sĩ nhi trở thành tiêu chuẩn. Đồng thời mở rộng các khả năng điều trị và theo dõi bệnh nhân từ xa.  

“Đây là bước đi hợp lý, tương tự như với đơn thuốc điện tử – ban đầu là giai đoạn thử nghiệm kéo dài nhiều năm, sau đó là giai đoạn tự nguyện và dần dần trở thành bắt buộc,” cựu bộ trưởng y tế, hiện là nghị sĩ Vlastimil Válek (TOP 09), mô tả ngày 11/12.  

Thời kỳ chuyển tiếp giờ cũng đã kết thúc đối với cái gọi là ePoukaz – đơn cấp phát phương tiện, dụng cụ y tế như nạng hay nẹp. Bác sĩ giờ chỉ được phép lập dưới dạng điện tử. “Chúng tôi dự đoán số lượng ePoukaz được cấp sẽ tăng gấp bốn lần – lên khoảng sáu triệu hoặc hơn mỗi năm,” giám đốc Viện Nhà nước kiểm soát thuốc (SÚKL) Tomáš Boráň cho biết. Tương tự ePoukaz, eŽádanka cũng có thể được bác sĩ in ra theo yêu cầu. Bệnh nhân đồng thời sẽ thấy nó trong hồ sơ cá nhân trên cổng ezdraví.cz.

Trong khám phòng bệnh sẽ tăng cường xét nghiệm máu  

Mấu chốt là phòng ngừa các vấn đề sức khỏe. Một điểm mới nữa trong năm nay là các đợt khám phòng bệnh mở rộng, mà người có bảo hiểm được quyền hưởng hai năm một lần. Nội dung cơ bản bao gồm đo huyết áp, khám mắt, khám toàn thân và xét nghiệm labo. “Điều thay đổi chủ yếu là nội dung các xét nghiệm máu; trước đây chúng thực tế không phải là phần bắt buộc trong đa số lần khám phòng bệnh. Bây giờ chúng sẽ được thực hiện thường xuyên hơn nhiều và với nhiều chỉ số hơn,” bác sĩ đa khoa Vojtěch Mucha giải thích.

Bác sĩ sẽ thường xuyên theo dõi cholesterol, đường huyết, công thức máu, chức năng gan và thận. Khám điện tim (ECG) giờ là một phần của khám sức khỏe ban đầu. Mục đo vòng bụng cũng được bổ sung. Bác sĩ đa khoa sẽ chú trọng hơn vào các bệnh di truyền và bệnh tâm thần. “Những gì hiện nay chúng tôi đã kiểm tra khá nhiều trong các lần khám phòng bệnh, giờ sẽ trở thành phần bắt buộc, đó là các xét nghiệm sàng lọc,” bác sĩ Mucha nói thêm. Các xét nghiệm này nhằm phát hiện những bệnh lý nghiêm trọng như ung thư. Từ tháng 1, các buổi khám sẽ chi tiết hơn và cá nhân hóa hơn.

“Nếu nói về chi phí trực tiếp, tức là các khoản phát sinh do mở rộng khám phòng bệnh ở bác sĩ đa khoa, thì con số vào khoảng gần 300 triệu cua-ron. Dĩ nhiên, chúng tôi kỳ vọng việc tăng cường phòng bệnh sẽ về lâu dài mang lại khoản tiết kiệm ngược lại,” giám đốc Bảo hiểm Y tế Toàn dân (VZP) Zdeněk Kabátek cho biết. Tân bộ trưởng y tế Vojtěch muốn làm việc với các hãng bảo hiểm về các khoản thưởng tài chính cho những người chăm sóc tốt sức khỏe của mình.

Chế tài nghiêm khắc hơn với việc thu phí trái quy định  

Từ năm mới, chế tài đối với hành vi thu phí bất hợp pháp tại phòng khám cũng được siết chặt. Mọi dịch vụ không do bảo hiểm y tế chi trả, bác sĩ phải công khai, minh bạch trong bảng giá. “Việc kiểm tra sẽ do các tỉnh hoặc cơ quan chủ quản thực hiện. Bộ cũng có thể làm việc này. Nghĩa là chúng ta có đủ công cụ để điều chỉnh và loại bỏ các khoản phí bất hợp pháp,” ông Válek giải thích.

“Điều quan trọng là bệnh nhân đừng ngại lên tiếng, đừng ngần ngại liên hệ các cơ quan có thẩm quyền nếu có trải nghiệm như vậy, bởi nếu không thì chúng tôi rất khó mà biết được,” ông Vojtěch kêu gọi.

Một điểm mới nữa là bảo hiểm bắt đầu chi trả cho loại trám răng quang trùng hợp (composite) một lớp. Với loại trám nhiều lớp – chắc hơn và phù hợp với các lỗ sâu lớn hơn – bệnh nhân sẽ tự trả phần chênh lệch giá. Các nha sĩ sẽ dần từ bỏ amalgam; đến giữa năm, loại vật liệu này sẽ gần như bị ngừng sử dụng hoàn toàn, chỉ trừ một số ngoại lệ.

Theo CT24