Cộng đồng người Việt đang gặp khó khăn với phí truyền hình và phát thanh công cộng (gọi là „poplatky koncesionářské”) dành cho Đài Truyền hình Séc (ČT) và Đài Phát thanh Séc (ČRo). Các cửa hàng ăn nhanh, cửa hàng quần áo và cửa hàng tạp hóa – vốn là những hình thức kinh doanh phổ biến của người Việt – cũng không phải ngoại lệ.

Bất ngờ, rối rắm và không hiểu luật – đó là tâm trạng của nhiều người Việt Nam sinh sống tại Cộng hòa Séc trước việc phải nộp các khoản phí truyền hình và phát thanh tăng cao. Một số người Việt đã kịp đăng ký nhờ sự giúp đỡ của con cái – những người Việt thuộc thế hệ thứ hai được gọi là “trẻ chuối” (vàng ngoài, trắng trong – ám chỉ hiểu văn hóa Séc rõ hơn bố mẹ). Tuy nhiên, nhiều người khác mới phát hiện ra điều này quá muộn, thậm chí có người không thể truy cập vào trang đăng ký.

Không ít người ngạc nhiên khi biết mình phải khai báo dù không có TV hoặc chỉ xem tin tức bằng tiếng Việt. “Chúng tôi luôn tôn trọng luật pháp. Nhưng tôi không hiểu tại sao phải trả tiền cho điều mà chúng tôi không sử dụng. Chúng tôi đâu hiểu tin tức tiếng Séc,” một người Việt nói với phóng viên của CNN Prima NEWS.

Ông Dien có một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Praha 10. Bác làm việc từ sáng đến tối, đôi khi muộn hơn nếu gần đó có sự kiện như ca nhạc hay bóng đá. Bác thay ca cùng vợ là cô Phương, và thỉnh thoảng được con gái đang học đại học phụ giúp. Chính con gái là người thông báo cho bố mẹ về việc phải đăng ký trả tiền poplatky.

“May mà tôi biết vài ngày trước. Thật ra, tôi để con gái lo hết, chỉ gửi thông tin cho cháu. Cháu lo cả hộp thư điện tử của gia đình – tôi đâu có thời gian để theo dõi hết mọi thứ. Nhưng lần này lại không nhận được thông báo nào. Nếu con tôi không theo dõi tin tức, chắc tôi biết muộn mất,” ông Dien, người đã sống tại Séc từ giữa những năm 1980, chia sẻ.

Ông Dien nói rằng không rành luật mới. Bản thân ông không xem truyền hình hay nghe phát thanh Séc. Dù sống ở Praha hơn 30 năm, bác chỉ biết tiếng Séc ở mức cơ bản, không đủ để hiểu hết nội dung truyền thông địa phương. Bác và vợ chủ yếu xem tin tức trên điện thoại qua các kênh tiếng Việt như Tamda Media, hoặc qua truyền hình vệ tinh của Việt Nam như VTV.

“Tôi đâu hiểu tin tức tiếng Séc. Chúng tôi sống ở đây lâu rồi, đóng mọi khoản bắt buộc. Nhưng tôi không hiểu vì sao phải trả tiền cho điều mình không sử dụng. Còn phải khai báo số lượng nhân viên làm trong cửa hàng – trong khi tôi biết rằng nếu ít người thì không phải đóng gì cả,” bác thêm vào.

Tương tự như cô Loan và chồng có một cửa hàng quần áo ở trung tâm Brno. Họ chỉ biết đến việc phải đăng ký vào đúng ngày cuối cùng – khi trang web bị sập vì quá tải. Cô chỉ đăng ký thành công vào ngày hôm sau.

“Hy vọng không gặp rắc rối. Nhiều bạn bè tôi cũng chỉ biết vào phút cuối. Trong các nhóm Facebook cho người Việt, nhiều người đang lo không biết có bị phạt không. Không ai thật sự nắm luật 100%,” cô Loan nói.

Cô cũng chia sẻ nỗi thắc mắc: biết tiếng Séc nhưng không đủ để hiểu tin tức. “Cảm giác giống như hồi có EET (thiết bị thuế điện tử) – chi phí kinh doanh tăng mà không được gì lại. Giờ cũng vậy: chúng tôi phải trả tiền cho thứ mà mình chẳng sử dụng,” cô ví von.

Thanh thiếu niên, truyền thông cộng đồng và các vlogger hỗ trợ:

Nhiều gia đình Việt nếu không có con cái giúp đỡ – đặc biệt là những người thuộc thế hệ đầu tiên sang Séc làm việc ở nhà máy vào cuối thế kỷ trước – thì chỉ nhận được thông tin thông qua cộng đồng. Lần này, các trang mạng và người Việt có ảnh hưởng (vlogger) đã giúp rất nhiều. Nhiều người tạo tài liệu hướng dẫn, chia sẻ hình ảnh minh họa để người khác làm theo.

Chậm khai báo thì sao?

Theo luật mới có hiệu lực từ tháng 5, các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh phải khai báo đến cuối tháng 6 — nếu không có thể bị phạt đến 15.000 Kč. Tuy nhiên, phía Đài Phát thanh Séc (ČRo) cho biết họ chấp nhận việc khai báo muộn trong những ngày sau hạn chót.

Bà Blanka Bumbálková – người phát ngôn của ČRo – cho biết lượng truy cập lớn đã gây ra sự cố kỹ thuật, và nhân viên đang làm việc với các nhà cung cấp để tăng dung lượng máy chủ. "Chúng tôi khuyến khích mọi người tiếp tục đăng ký, kể cả sau ngày 30/6.”

Ai phải trả phí?

Theo luật mới (gọi là "velká mediální novela"):

- Phí truyền hình tăng từ 135 Kč lên 150 Kč/tháng.
- Phí phát thanh tăng từ 45 Kč lên 55 Kč/tháng.
- Không chỉ chủ sở hữu TV hay radio phải trả, mà người có smartphone hay tablet nối mạng cũng có thể thuộc diện bắt buộc.
- Các doanh nghiệp dưới 25 nhân viên KHÔNG phải đóng, nhưng phải kê khai số lượng nhân viên.

Nếu trước đây chưa từng phải nộp phí mà nay rơi vào diện bắt buộc, thì người đó có 15 ngày kể từ khi nhận thức được nghĩa vụ để đăng ký – hạn 30/6 sẽ không áp dụng cho họ. Và nếu đăng ký nhưng kết quả là không phải nộp phí, thì cũng không bị phạt.

Lưu ý cho người Việt: Nếu bạn là doanh nhân hoặc có cửa hàng nhỏ, hãy kiểm tra nghĩa vụ đăng ký của mình với Đài Truyền hình và Phát thanh. Nếu không chắc, có thể nhờ con cái hoặc người quen hiểu tiếng Séc giúp khai báo để tránh rắc rối không đáng có.

(Theo CNN Prima news)