Chiều 23/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và đảm bảo quyền lợi cho cán bộ tại các cơ quan đại diện ở nước ngoài

Với 489/490 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 97,80% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.

Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài

Trước khi tiến hành biểu quyết thông qua, các đại biểu nghe Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, thay mặt Chính phủ trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến thẩm tra và ý kiến của đoàn đại biểu Quốc hội cùng các đại biểu Quốc hội về sự cần thiết ban hành Luật, sự phù hợp đối với chủ trương của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật, sự tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; vấn đề bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, nguồn tài chính, nguồn nhân lực, phạm vi điều chỉnh và các vấn đề liên quan đến thành phần hồ sơ, trình tự thủ tục xây dựng Luật.

Liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đại diện (CQĐD), Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết, Chính phủ đã tiếp thu đa số các ý kiến liên quan đến việc bổ sung và mở rộng chức năng nhiệm vụ của CQĐD để phù hợp với các văn kiện của Đảng. Theo đó, đã bổ sung một số lĩnh vực công tác của CQĐD như về nông nghiệp, về việc vận động các quốc gia và tổ chức quốc tế ghi danh, công nhận di sản văn hóa, vấn đề chữ tiếng Việt. Bổ sung vấn đề doanh nghiệp vào các đối tượng được bảo hộ lãnh sự, các quy định về thời hạn cơ quan tổ chức cần thông báo cho CQĐD trong trường hợp khẩn cấp hoặc theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Chính phủ cũng đã báo cáo rõ một số lĩnh vực mà đại biểu đề xuất và cũng đã được bao hàm trong dự thảo Luật như các lĩnh vực công nghệ mới nảy sinh hay vấn đề du lịch. Đồng thời, Chính phủ cũng đã rà soát báo cáo thực tiễn triển khai một số nội dung được đại biểu nêu liên quan đến vai trò của ngành ngoại giao về kinh tế, về văn hóa, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của CQĐD vấn đề triển khai nhiệm vụ thúc đẩy bảo tồn, lan tỏa tiếng Việt, cơ chế phối hợp giữa cơ quan đại diện và địa phương, phối hợp với các cơ quan tổ chức Việt Nam và chức năng về tương trợ tư pháp, cũng như báo cáo giải trình về vấn đề chưa cần thiết ban hành văn bản hướng dẫn đối với các trường hợp bảo hộ công dân khẩn cấp hoặc là khái quát hóa một số lĩnh vực.

Liên quan đến việc kiện toàn cơ cấu tổ chức và nhân sự của CQĐD, Chính phủ đã bổ sung các nguyên tắc điều chuyển biên chế giữa CQĐD là căn cứ vào yêu cầu nhiệm vụ và địa bàn công tác; bổ sung tiêu chí đại sứ cần có năng lực tổ chức thực hiện chuyển đổi số;…chỉnh lý các cụm từ như vấn đề về chức vụ và đặc thù thành chức vụ ngoại giao đặc biệt; bổ sung quy định kéo dài nhiệm kỳ đại sứ tối đa không quá 36 tháng.

Đồng thời cũng đã làm rõ các tiêu chuẩn, quy trình thủ tục công nhận chuyên gia sẽ được quy định tại Nghị định hướng dẫn chi tiết Nghị quyết số 250/2025 ngày 10/12/2025 của Quốc hội và hiện đang lấy ý kiến để Chính phủ thông qua. Đánh giá về tác động của việc mở rộng chuyên gia, rà soát và báo cáo rõ về việc không cần thiết phải quy định chuyên gia đồng thời phải là cán bộ, công chức, viên chức do điểm a khoản 1 Điều 17 của Luật hiện hành đã quy định thành viên CQĐD phải là cán bộ, công chức, viên chức. Báo cáo rõ những vấn đề về đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trước khi cử đi công tác; những vấn đề liên quan tới vấn đề biên chế dự phòng...

Liên quan đến việc vận hành, quản lý CQĐD và chế độ chính sách và các thành viên CQĐD cũng như nhân thân đi theo, theo Báo cáo chỉ ra, Chính phủ đã rà soát và bổ sung quy định về những vấn đề như: hỗ trợ học phí cho con đi theo học đến hết bậc trung học phổ thông; làm rõ Chính phủ sẽ quy định cụ thể về phụ cấp kiêm nhiệm, chế độ bảo hiểm, cơ chế điều chỉnh sinh hoạt phí và các biện pháp tránh trục lợi chính sách tại Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2019 của Chính phủ về các chế độ đối với thành viên CQĐD Việt Nam ở nước ngoài và cũng đã báo cáo rõ các vấn đề về đầu tư công trung hạn, dài hạn, việc đa dạng hóa hình thức đầu tư, vấn đề sử dụng ngoại tệ và quy định trình tự thủ tục linh hoạt và cơ chế đặc thù đối với các dự án đầu tư xây dựng và vấn đề giám sát tài chính.

Về quy định lập dự toán, quản lý, sử dụng quyết toán ngân sách nhà nước và nội dung công tác kế toán được thực hiện bằng đồng đô la Mỹ và đồng tiền sở tại quy đổi ra đồng đô la, đổi ra đồng Việt Nam, cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Đồng thời, Tờ trình và các báo cáo cũng đã nêu rõ việc không cần thiết duy trì Quỹ Bảo hộ công dân song vẫn bảo đảm kinh phí cho các hoạt động của công dân.

Việc thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài nhằm khắc phục một số hạn chế, bất cập của Luật CQĐD năm 2009 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động của CQĐD đáp ứng các yêu cầu mới của tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, thực hiện thống nhất quản lý hoạt động đối ngoại, tăng cường tính chuyên nghiệp trong hoạt động của cơ quan đại diện, đáp ứng yêu cầu về chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền của Đảng và Nhà nước, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, góp phần xây dựng nền ngoại giao hiện đại, thể hiện vị trí của công tác đối ngoại là trọng yếu, thường xuyên.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2026.

Theo Thongtinchinhphu