Câu chuyện khó tin ở Staříč: Một sai sót nghiêm trọng của cơ quan công quyền khiến ông Jiří chưa thể xây ngôi nhà mơ ước

Suốt hàng chục năm, lối đi vào khu đất của bạn đã được bảo đảm về mặt pháp lý, nhưng rồi bất ngờ bị xóa bỏ do sai sót của cơ quan chức năng mà không thể khắc phục. Nghe có vẻ khó tin, nhưng đó chính xác là những gì đã xảy ra với một khán giả tìm đến chương trình Na vaší straně để nhờ hỗ trợ.

Ông Kainer cùng cha sở hữu một khu đất rộng ở ngoại ô xã Staříč, gần thành phố Frýdek-Místek. Ông luôn mơ ước xây một căn nhà tại đây. Dù khu đất chưa được phép xây dựng, ông đã dành nhiều năm hoàn tất các thủ tục và xin cấp nhiều loại giấy phép. Tuy nhiên, ba năm trước, một quyết định bất ngờ của cơ quan nhà nước đã làm đảo lộn mọi kế hoạch.

“Chuyện xảy ra trong quá trình điều chỉnh đất đai và số hóa lần hai tại khu vực này. Không rõ vì lý do gì, theo thông báo tôi nhận được qua thư, quyền địa dịch của tôi đã bị xóa bỏ,” ông Jiří Kainer cho biết.

Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước khi đó đang triển khai chương trình điều chỉnh tổng thể đất đai tại Staříč.

“Mục tiêu của hoạt động này là khắc phục tình trạng đất đai manh mún, trong một số trường hợp là bảo đảm lối tiếp cận các thửa đất. Ngoài ra, chương trình còn có thể phục vụ việc chống xói mòn hoặc bảo đảm nguồn nước cho khu đất,” luật sư Kristián Dvořák thuộc hãng luật Eversheds Sutherland giải thích.

Khu đất của ông Kainer không nằm sát đường công cộng. Muốn đi vào đây phải băng qua các thửa đất tư nhân. Trên những thửa đất này từng tồn tại quyền địa dịch, cho phép ông sử dụng lối đi để tiếp cận tài sản của mình.

“Quyền này được xác lập vĩnh viễn từ năm 1910, nhưng một cán bộ nhà nước nào đó đã vô tình xóa bỏ,” ông Kainer nói.

Chưa thể xây nhà
“Sau khi hoàn tất quá trình điều chỉnh đất đai, lối tiếp cận khu đất của cha con ông Kainer lẽ ra vẫn phải được bảo đảm thông qua quyền địa dịch hiện hữu, bao gồm quyền đi bộ, lùa gia súc và sử dụng đường xe, được kế thừa từ sổ địa chính lịch sử. Tuy nhiên, trong quá trình ban hành quyết định về việc hoán đổi hoặc chuyển giao quyền sở hữu, cũng như xác lập hay xóa bỏ quyền địa dịch, đã xảy ra sai sót khiến khu đất nói trên mất lối tiếp cận. Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước không phủ nhận sự việc này và đã xác định có sai sót,” bà Petra Kazdová, người phát ngôn của cơ quan, cho biết.

Hiện ông Kainer vẫn có thể lái ô tô đến khu đất qua những tuyến đường đồng thuộc quyền sử dụng của nông dân, dựa trên thỏa thuận miệng với họ. Tuy nhiên, do không có lối tiếp cận chính thức, ông không thể được cấp giấy phép xây dựng.

“Năm năm trước, tôi đã có kế hoạch xây một căn nhà gia đình. Nhưng kế hoạch đổ vỡ vì tôi mất quyền sử dụng lối đi. Với mức chi phí hiện nay, tôi cũng không thể xây căn nhà đó bằng số tiền dự kiến ban đầu, bởi giá cả sáu năm trước hoàn toàn khác,” ông Kainer nói.

Theo cơ quan chức năng, ông Kainer cũng phải chịu một phần trách nhiệm.

“Trước hết, ông Kainer có trách nhiệm chủ động theo dõi toàn bộ quá trình giải quyết, tham gia các cuộc thảo luận về phương án điều chỉnh đất đai và kiểm tra kỹ những tài liệu được công bố theo quy định pháp luật. Nếu làm như vậy, vấn đề có thể đã được phát hiện trong quá trình thực hiện và được xử lý ngay lập tức,” bà Kazdová giải thích.

Tuy nhiên, ông Kainer khẳng định mình vẫn theo dõi quá trình này.

“Không hề có thư từ nào được gửi đến. Chúng tôi chỉ tham dự một cuộc họp tại trụ sở chính quyền xã, nơi họ đưa ra bản đồ và hỏi chúng tôi có đồng ý với ranh giới hay không. Tôi trả lời rằng mình đồng ý. Nhưng hoàn toàn không có thông tin nào cho biết tôi sẽ mất quyền địa dịch,” ông Kainer phản bác.

“Ông Kainer đã bỏ lỡ thời hạn luật định để trước hết nộp ý kiến phản đối và sau đó là đơn kháng nghị. Tuy nhiên, điều này phần nào có thể hiểu được vì đây là vấn đề khá phức tạp. Nó không giống một quyết định ghi rõ rằng ‘ông phải nộp phạt’, điều mà ai cũng có thể hiểu. Với một quyết định phức tạp liên quan đến điều chỉnh đất đai, người dân bình thường khó có thể nhận ra liệu khu đất của mình còn lối đi hay không,” luật sư Dvořák nhận định.

Ông Jiří Kainer cho biết chỉ biết quyền địa dịch bị xóa bỏ sau khi nhận được thông báo cuối cùng của Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước. Ông lập tức phản hồi và cơ quan này đã tìm cách khắc phục.

“Chỉ đến khi nhận được thư thông báo việc số hóa đất đai đã hoàn tất, tôi mới thấy phần liệt kê các quyền địa dịch. Quyền của những người khác vẫn được giữ nguyên, còn quyền của tôi lại bị xóa. Vì vậy, tôi đã khiếu nại,” ông Kainer nói.

Sự phản đối của hàng xóm khiến vụ việc thêm phức tạp
“Sau khi phát hiện sai sót, chi nhánh phụ trách của Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước đã ban hành quyết định đính chính nhằm khắc phục những điểm không chính xác trong các phụ lục của quyết định ban đầu. Tuy nhiên, một số bên tham gia thủ tục đã kháng nghị quyết định đính chính này,” bà Kazdová cho biết.

Giữa khu đất của ông Kainer và đường công cộng có tổng cộng ba thửa đất. Ông đã đạt được thỏa thuận với chủ sở hữu thửa đất đầu tiên về việc khôi phục quyền địa dịch. Tuy nhiên, hai thửa đất còn lại thuộc sở hữu của một gia đình không chấp thuận phương án này.

Chính gia đình đó đã phản đối nỗ lực khôi phục quyền địa dịch của cơ quan quản lý đất đai, đồng thời từ chối đề nghị của ông Kainer về việc thiết lập một quyền địa dịch mới.

“Tôi đã giải quyết vấn đề thông qua luật sư. Luật sư của tôi gửi đề nghị đến các chủ đất còn lại nhưng họ không đồng ý. Sau đó, tôi tiếp tục nhiều lần liên hệ qua email nhưng vẫn bị từ chối. Họ thậm chí không phản hồi và hoàn toàn không trao đổi với tôi. Luật sư của tôi đã đề xuất bồi thường, thiết lập quyền địa dịch mới kèm khoản bồi thường và đầy đủ các điều kiện liên quan, nhưng vẫn không được chấp thuận,” ông Kainer bày tỏ sự khó hiểu.

Điều này không có nghĩa gia đình nói trên có thể tự ý xóa bỏ con đường trên thực địa và sử dụng phần đất đó vào mục đích khác, bởi hai người hàng xóm khác vẫn có quyền địa dịch trên tuyến đường này. Tuy nhiên, tranh chấp giữa gia đình đó và cha con ông Kainer đã kéo dài nhiều năm.

“Họ không cho tôi đi vào khu đất của mình và cản trở lối đi. Thậm chí, một chủ đất còn nằm lên nắp ca-pô xe của tôi để ngăn tôi tiếp tục di chuyển,” ông Jiří Kainer kể lại.

“Chúng tôi không cho rằng việc thiết lập quyền địa dịch qua khu đất của mình là một giải pháp có thể chấp nhận. Một trong những nguyên nhân là trước đây đã nhiều lần xảy ra xung đột và phải nhờ các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Những trải nghiệm này ảnh hưởng đáng kể đến việc chúng tôi có đồng ý cho người khác sử dụng lâu dài khu đất trên cơ sở một quyền địa dịch mới hay không,” bà Renáta Lančová, đồng sở hữu các thửa đất liền kề, phản hồi.

Ông Kainer cũng tìm cách thương lượng với một nhóm hàng xóm khác về khả năng để chính quyền xã mở tuyến đường từ đường công cộng băng qua đất của họ. Ông đề nghị hoán đổi đất nhưng cũng bị từ chối.

Nhóm phóng viên làm việc với ông Kainer vào tháng 7, đồng thời liên hệ Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước. Cơ quan này cho biết đang tìm cách xử lý vấn đề. Tuy nhiên, đến đầu tháng 10 vẫn chưa có giải pháp nào được thống nhất.

“Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước tiếp tục tích cực xử lý vụ việc, phối hợp với chính quyền xã Staříč và các bên liên quan để tìm kiếm giải pháp khả thi. Chúng tôi đang chủ động thảo luận về các phương án khắc phục và mong muốn đạt được giải pháp nhằm bảo đảm lối tiếp cận khu đất nói trên,” bà Kazdová cho biết.

“Mỗi khi người dân gặp vấn đề, chúng tôi đều cố gắng tìm cách giải quyết. Trong trường hợp này, chúng tôi đang cân nhắc xây dựng một tuyến đường địa phương mới và xem xét nhiều phương án. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thức rằng nếu các phương án đó không khả thi thì thẩm quyền và khả năng can thiệp của chính quyền xã sẽ chấm dứt. Khi ấy, Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước sẽ phải tìm cách giải quyết,” ông Jiří Kubala, Phó chủ tịch xã Staříč, một chính trị gia độc lập, cho biết.

Giấc mơ về ngôi nhà vẫn còn dang dở
Nếu những người hàng xóm không thay đổi lập trường, ông Kainer có thể sẽ phải khởi kiện để yêu cầu tòa án xác lập quyền sử dụng lối đi thiết yếu.

“Tôi cho rằng có nhiều yếu tố có lợi cho ông Kainer. Thứ nhất, con đường này đã tồn tại trên thực tế. Những người khác cũng đang sử dụng lối đi và đã được xác lập quyền địa dịch. Tuy nhiên, tranh chấp dạng này thường kéo dài vài năm. Nếu tính chi phí thuê luật sư, lập bản đồ địa chính, chi phí giám định trong trường hợp cần thiết và án phí, tổng số tiền có thể lên đến 100.000 korun. Ngoài ra còn có khoản bồi thường cho việc xác lập quyền sử dụng lối đi. Việc con đường đã tồn tại trên thực tế là yếu tố có lợi cho ông Kainer, nhưng khoản bồi thường vẫn có thể ở mức hàng chục nghìn korun,” luật sư Kristián Dvořák cảnh báo.

Những người hàng xóm có đất nằm trên tuyến đường cũ nhấn mạnh rằng họ không phải là bên khiến ông Kainer mất lối tiếp cận. Họ cũng cho biết đã cảnh báo về vấn đề ngay sau khi các quyền địa dịch bị xóa bỏ. Gia đình này chỉ sẵn sàng thảo luận một phương án duy nhất.

“Chúng tôi đã thể hiện thiện chí tìm kiếm giải pháp, cụ thể là chuyển nhượng một phần đất với điều kiện xây dựng tuyến đường địa phương hoặc tuyến đường chuyên dụng mở cửa cho công chúng, thuộc sở hữu của chính quyền xã. Như vậy, chúng tôi không từ chối việc tìm giải pháp bảo đảm lối tiếp cận. Tuy nhiên, chúng tôi không đồng ý thiết lập quyền địa dịch mới qua khu đất của mình,” bà Renáta Lančová nêu quan điểm của gia đình.

Tuy nhiên, quá trình này có thể kéo dài nhiều năm.

Ông Kainer có thể yêu cầu Nhà nước, cụ thể là Bộ Nông nghiệp, bồi thường thiệt hại do sai sót của cán bộ. Dù vậy, Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước có thể lập luận rằng, mặc dù cơ quan này mắc sai sót, ông Kainer cũng đáng lẽ phải theo dõi và kiểm tra quy trình chặt chẽ hơn.

“Trong tình huống như vậy, tôi chắc chắn không thể bảo đảm rằng yêu cầu bồi thường thiệt hại cuối cùng sẽ được chấp thuận. Tuy nhiên, khả năng này vẫn tồn tại và rất đáng để thử,” luật sư Dvořák nhận định.

Còn những cán bộ gây ra sai sót sẽ bị xử lý ra sao?

“Trong khuôn khổ các quy trình nội bộ, những tình tiết của vụ việc đã được xem xét. Tuy nhiên, vì yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân và quan hệ lao động, chúng tôi không thể bình luận công khai về các biện pháp nhân sự hoặc xử lý lao động đối với từng nhân viên,” bà Kazdová, người phát ngôn Cơ quan Quản lý đất đai Nhà nước, cho biết.

Dù vậy, ông Kainer vẫn chưa từ bỏ giấc mơ xây nhà tại Staříč.

“Nếu còn sống đến ngày có thể bắt đầu xây dựng, có lẽ tôi cũng chỉ đủ khả năng dựng một căn nhà nhỏ,” ông nói.

Nguồn: TN.cz