Vụ bê bối liên quan đến việc tiệt trùng dụng cụ y tế tại Bệnh viện Litoměřice đã khép lại. Khi đó nữ điều dưỡng trưởng đã từ chối thực hiện một chỉ thị mà bà cho là nguy hiểm. Vậy người lao động nên làm gì khi chủ lao động ép bạn thực hiện những việc nguy hiểm hoặc trái pháp luật? Và làm thế nào để giải quyết những vấn đề thường gặp khác tại nơi làm việc?

Hợp đồng lao động

Điều cơ bản để tránh các vấn đề phát sinh sau này là đọc kỹ hợp đồng lao động trước khi ký. “Tôi thực sự khuyên mọi người nên đọc kỹ và kiểm tra cẩn thận,” bà Jaroslava Rezlerová – Tổng giám đốc ManpowerGroup và Chủ tịch Hiệp hội Nhân sự CH Séc – nhấn mạnh.

Trong hợp đồng lao động, hãy kiểm tra xem loại công việc, ngày bắt đầu làm việc, mức lương và nơi làm việc đã được ghi đúng chưa – nên yêu cầu ghi càng cụ thể càng tốt. “Ví dụ, nếu tôi làm việc trong một cửa hàng thực phẩm và nơi làm việc được ghi là Beroun, thì chủ lao động có thể chuyển tôi sang bất kỳ chi nhánh nào trong Beroun. Vì vậy, nếu bạn muốn làm gần nơi ở của mình, tôi khuyên nên ghi cụ thể hơn, chẳng hạn bằng địa chỉ chính xác của nơi làm việc,” luật sư Karel Ryšavý khuyên.

“Đôi khi trong hợp đồng lao động có thể có câu ghi rằng tiền làm thêm giờ và tiền làm cuối tuần đã bao gồm trong mức lương thỏa thuận. Hãy cẩn thận với điều đó, không ai có quyền làm như vậy,” bà Rezlerová bổ sung.

Nếu trước khi ký bạn thấy trong hợp đồng có điều gì không rõ ràng hoặc không đồng ý, đừng ngại lên tiếng.

Quyền từ chối nhiệm vụ

Nếu chủ lao động giao cho bạn những công việc nguy hiểm hoặc bạn cho rằng trái pháp luật, bạn có quyền từ chối thực hiện. Quan trọng nhất là phải ghi chép và lưu lại mọi thứ.

Trong trường hợp nghiêm trọng, nếu sự an toàn của bạn, đồng nghiệp hoặc trong lĩnh vực y tế và dịch vụ xã hội là bệnh nhân bị đe dọa, đây có thể là lý do để người lao động chấm dứt hợp đồng ngay lập tức.

Tiền lương bị nợ

Việc chậm trả lương thường là dấu hiệu cho thấy chủ lao động đang gặp khó khăn tài chính. Trong tình huống như vậy, nhiều công ty cố gắng thương lượng với nhân viên, ví dụ như dời ngày trả lương. Hãy yêu cầu mọi thỏa thuận phải được lập thành văn bản.

“Nếu vẫn chỉ là những lời bào chữa, xin lỗi và tiền lương vẫn không được chuyển, cần phải liên hệ với cơ quan thanh tra lao động. Đó có lẽ là cách nhanh nhất. Đồng thời, hãy tiếp tục lưu lại bằng chứng, ví dụ viết email cho bộ phận nhân sự thông báo rằng bạn vẫn chưa nhận được lương và từ khi nào bạn đã chờ đợi. Nếu vụ việc ra tòa – điều hoàn toàn có thể xảy ra – thì bạn sẽ có bằng chứng,” bà Rezlerová nhấn mạnh.

Các khiếu nại về lương chưa thanh toán là những trường hợp phổ biến nhất mà cơ quan thanh tra xử lý. “Chúng tôi có thể yêu cầu chủ lao động khắc phục. Nếu họ không thực hiện, người lao động sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc khởi kiện ra tòa. Chúng tôi sẽ phạt công ty đó, và mức phạt sẽ phụ thuộc vào việc đó chỉ là sai sót cá biệt hay là lỗi mang tính hệ thống,” phát ngôn viên Cơ quan Thanh tra Lao động Quốc gia Richard Kolibač cho biết.

Lương bị nợ cũng là một lý do khác để người lao động có thể nghỉ việc ngay lập tức. Nếu công ty rơi vào tình trạng phá sản, bạn có thể yêu cầu Sở Lao động chi trả khoản lương thay thế.

Mối quan hệ tại nơi làm việc

Khi mối quan hệ giữa đồng nghiệp tại nơi làm việc xấu đi hoặc xảy ra tình trạng bắt nạt từ cấp trên (bossing), hãy giải quyết càng sớm càng tốt. Một lần nữa, nên xử lý theo từng bước: trước tiên báo với cấp trên, nếu không hiệu quả thì liên hệ phòng nhân sự, hoặc thanh tra nội bộ của công ty nếu có, cuối cùng là ban lãnh đạo công ty. Ngày càng có nhiều người giải quyết khiếu nại về cấp trên thông qua luật sư.

“Nếu liên tục xảy ra áp lực từ cấp trên, dù bằng văn bản hay lời nói và dưới nhiều hình thức khác nhau, bạn phải ghi lại mọi thứ và lên tiếng. Quy trình luôn là: phòng nhân sự, thanh tra lao động và cuối cùng có thể là tòa án,” bà Rezlerová nhắc lại.

Cơ quan Thanh tra Lao động Nhà nước

Bạn có thể liên hệ với Cơ quan Thanh tra Lao động Quốc gia về các vấn đề như tiền lương, hợp đồng lao động, an toàn lao động hoặc nghi ngờ tuyển dụng bất hợp pháp.

“Họ có thể đến trực tiếp để được tư vấn. Chúng tôi có tám cơ quan thanh tra khu vực cùng các văn phòng địa phương. Ngoài ra còn có tư vấn qua điện thoại miễn phí và các số điện thoại riêng của từng văn phòng. Cách thứ ba là liên hệ điện tử, tức qua email,” phát ngôn viên Kolibač giải thích.

Nhân viên thanh tra có thể tư vấn cho bạn về quyền lợi của mình và cách bảo vệ chúng, hoặc bạn có thể nộp đơn yêu cầu kiểm tra. Nếu phát hiện sai phạm, cơ quan thanh tra sẽ yêu cầu chủ lao động khắc phục và xử phạt họ. Bạn cũng có thể nộp đơn trực tiếp hoặc qua email.

(Theo TN Nova)