Séc ghi nhận gần 1.500 ca viêm gan C từ đầu năm
Từ đầu năm đến nay, cơ quan y tế Séc đã ghi nhận 1.486 ca viêm gan C. Số ca được phát hiện gia tăng một phần nhờ hoạt động xét nghiệm, chẩn đoán và báo cáo ngày càng hiệu quả. Các vùng Ústí và Trung Séc ghi nhận nhiều ca bệnh nhất. Số lượng nhà tù lớn tại hai khu vực này cũng tác động đến số liệu thống kê.
Khác với viêm gan A, viêm gan C chủ yếu lây truyền qua đường máu, phổ biến nhất trong nhóm người sử dụng ma túy. Người nhiễm bệnh có thể sống nhiều năm mà không xuất hiện triệu chứng. Vì vậy, phát hiện bệnh sớm đóng vai trò then chốt.
Viêm gan C thường lây lan trong nhóm người sử dụng ma túy hoặc người vô gia cư. Nhân viên tiếp cận cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện ca bệnh và hỗ trợ điều trị.
“Họ không biết làm thế nào để tiếp cận việc điều trị, đôi khi cũng gặp khó khăn trong việc duy trì liệu trình”, ông Vojtěch Plitz, nhân viên tiếp cận cộng đồng của tổ chức Sananim, cho biết. Ông đã đưa một người nghi nhiễm đến cơ sở y tế để kiểm tra. Thông qua xét nghiệm máu, bác sĩ sẽ xác định tải lượng virus, sau đó đánh giá tình trạng gan bằng phương pháp kiểm tra chuyên sâu.
Viêm gan C là bệnh nhiễm virus ở gan, lây truyền qua đường máu. Có tới 30% bệnh nhân nhiễm virus mạn tính có nguy cơ bị tổn thương gan nghiêm trọng; một tỷ lệ nhỏ hơn có thể tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan. Trong phần lớn trường hợp, bệnh không biểu hiện triệu chứng, khiến người nhiễm có thể không biết mình mắc bệnh trong hàng chục năm.
“Viêm gan C được gọi là ‘sát thủ thầm lặng’. Điều đó có nghĩa là trong nhiều năm, thậm chí 20–30 năm, bệnh nhân có thể hoàn toàn không xuất hiện triệu chứng”, bà Soňa Fraňková, Phó trưởng khoa phụ trách gan mật lâm sàng tại Viện Y học Lâm sàng và Thực nghiệm Séc (IKEM), giải thích.
Xét nghiệm, chẩn đoán và báo cáo được cải thiện
Liên quan đến số liệu năm nay, cơ quan vệ sinh dịch tễ thuộc Bộ Y tế Séc lưu ý rằng 9 trong 10 trường hợp được báo cáo không phải là ca nhiễm mới, mà là các ca nhiễm mạn tính vừa được phát hiện. Nhiều người đã không biết mình mang virus trong suốt nhiều năm và chỉ được phát hiện nhờ hoạt động xét nghiệm hiện nay.
“Năm nay, chúng tôi ghi nhận khoảng 150 ca nhiễm mới, tương đương tổng số ca của cả năm ngoái”, cơ quan này thông báo trên mạng xã hội X.
“Chúng tôi ước tính có hơn 50.000 người trong cộng đồng đang mắc viêm gan C và về lý thuyết có thể tiếp tục truyền bệnh”, ông Matyáš Fošum, Phó giám đốc Cơ quan Vệ sinh dịch tễ quốc gia, cho biết.
Nhiều ca bệnh nhất trong nhóm người sử dụng ma túy
Vùng Ústí ghi nhận số ca viêm gan C cao nhất từ đầu năm đến nay, với 326 trường hợp, nhiều hơn Praha gần 200 ca.
“Nguyên nhân là chúng tôi có nhiều người dễ rơi vào tình trạng sử dụng ma túy. Pervitin, một loại ma túy đá, có giá rất rẻ và dễ tiếp cận tại vùng này”, ông Pavel Dlouhý, Trưởng khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Masaryk ở Ústí nad Labem, nhận định.
“Không sử dụng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ khác; không dùng chung đồ cạo râu. Chỉ nên xăm hình hoặc xỏ khuyên tại những cơ sở chính thức, chịu sự kiểm tra của cơ quan vệ sinh dịch tễ. Xăm hình tại những nơi không được kiểm chứng gây ra nguy cơ không cần thiết đối với sức khỏe”, cơ quan y tế khuyến cáo.
Để hạn chế lây nhiễm trong nhóm người sử dụng ma túy, các nhân viên tiếp cận cộng đồng đang triển khai chương trình đổi bơm kim tiêm đã qua sử dụng lấy dụng cụ sạch.
Chuẩn bị đơn giản hóa thủ tục
Hiện chưa có vaccine phòng viêm gan C, vì vậy xét nghiệm giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, hoạt động xét nghiệm đang thiếu kinh phí, trong khi quy trình hành chính phức tạp cũng gây thêm trở ngại.
“Mỗi năm, chúng tôi đều phải đi xin kinh phí vì không còn tiền dành cho xét nghiệm, đồng thời phải vật lộn với các rào cản hành chính”, ông Dlouhý nói.
“Các đơn vị phải xin giấy phép của cơ quan vệ sinh dịch tễ, chính quyền thành phố và nhiều cơ quan khác. Một đề xuất đơn giản hóa thủ tục hiện đang được xem xét trong quá trình lập pháp”, ông Fošum cho biết.
Bộ Y tế Séc muốn tập trung đẩy mạnh xét nghiệm trong các nhà tù. Các bác sĩ cũng cảnh báo về một nhóm có nguy cơ khác là con của những bà mẹ nhiễm bệnh, do virus có thể lây truyền trong thời kỳ mang thai.
Số ca được báo cáo cũng tăng ở các bệnh truyền nhiễm khác
Tình trạng số ca được báo cáo gia tăng trong năm nay cũng xuất hiện ở nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Chẳng hạn, các bác sĩ đã ghi nhận hơn 10.000 ca bệnh Lyme do ve truyền từ đầu năm đến nay. Cùng kỳ năm ngoái, con số này là 5.700 ca, trong khi mức thường thấy trong 8 năm trước đó chỉ vào khoảng 2.000 ca.
Theo phát biểu hồi tháng 4 của bà Štěpánka Čechová, người phát ngôn Viện Y tế Công cộng Quốc gia Séc (SZÚ), từ tháng 7 năm ngoái, bác sĩ đa khoa đã tự động báo cáo chẩn đoán, chẳng hạn căn cứ vào vết đỏ đặc trưng xuất hiện sau khi bị ve cắn.
Trong hệ thống trước đây, bác sĩ phải báo cáo ca bệnh bằng một biểu mẫu riêng. Dữ liệu từ các phòng xét nghiệm cũng được thu thập, sau đó do cơ quan vệ sinh dịch tễ đánh giá và cập nhật.
“Đây không hẳn là sự gia tăng số ca nhiễm, mà chủ yếu phản ánh việc khắc phục tình trạng báo cáo thiếu, qua đó giúp số liệu sát hơn với thực tế”, bà Čechová giải thích.
(Theo ČT24)
