Các nhà khoa học ở Séc đã thực hiện, với tư cách là những người thứ hai trên thế giới, một thí nghiệm nhằm giải quyết tình trạng của người vô gia cư. Họ cung cấp cho người vô gia cư 100.000 korun trong một năm mà không kèm điều kiện hay hướng dẫn, hoặc là nhận hỗ trợ đặc biệt từ nhân viên công tác xã hội. Tình hình của những người trong cả hai nhóm đều được cải thiện. Phần lớn đã tìm được việc làm và chỗ ở. Với sự giúp đỡ của chuyên gia, việc quay trở lại và duy trì cuộc sống bình thường bền vững hơn và tình trạng tinh thần cũng tốt hơn. Không ai tiêu hết số tiền được cho ngay lập tức. Kết quả bước đầu của dự án New Leaf Česko đã được trưởng nhóm nghiên cứu và trưởng khoa công tác xã hội của Khoa Triết học, Đại học Karlova, Melanie Zajacová, trình bày ngày 23/3 tại Praha.

Các chuyên gia Séc đã lấy cảm hứng từ một dự án của Canada. Dự án này cho thấy một người nhận được khoản tiền hỗ trợ đã dành ít thời gian hơn trên đường phố và sau đó trong các nhà tạm trú, và phần lớn đã tìm được chỗ ở ổn định. Các nhà khoa học Canada cũng tính toán được khoản tiết kiệm chi phí cho các dịch vụ. Các nhà nghiên cứu Séc hiện đang tính toán các tác động kinh tế và sẽ có kết quả vào tháng 9. Dự án tại Séc kiểm chứng chi phí trung bình hàng năm cho một người vô gia cư cũng như hiệu quả của thu nhập không điều kiện và công tác xã hội. Đồng thời, nó cũng nhằm bác bỏ những quan niệm lâu nay rằng người vô gia cư là do tự nguyện, không muốn làm việc và nghiện rượu.

Dự án bắt đầu tìm kiếm người tham gia vào tháng 6 năm 2024. Điều kiện là phải có quốc tịch Séc, sống ngoài đường dưới 2,5 năm và không mắc bệnh tâm thần hay nghiện ngập. Dự án kéo dài một năm bắt đầu vào tháng 12 năm 2024. Tổng cộng có 40 người nhận 100.000 korun không điều kiện, 20 người khác có nhân viên công tác xã hội riêng và 40 người còn lại giữ điều kiện hiện tại với hỗ trợ xã hội thông thường.

“66 phần trăm người đã tham gia đến cuối, đó là một thành công,” bà Zajacová cho biết.

Người tham gia trung bình 45,5 tuổi và đã vô gia cư 20 tháng. Một phần ba là phụ nữ. Những người nhận 100.000 korun có mức chi tiêu cao nhất trong ba tháng đầu so với các nhóm khác. Không xác nhận rằng họ đã tiêu hết tiền ngay lập tức. So với nhóm trong điều kiện hiện tại, trong tháng đầu họ chi nhiều hơn cho thực phẩm 1.858 korun, cho nhà ở 6.000 korun và cho quần áo 10.165 korun.

“Người vô gia cư chi nhiều nhất cho thực phẩm, chỗ ở và quần áo. Trên đường phố bạn không thể nấu mì hay đồ hộp. Khi bạn muốn xin việc, quần áo tạo nên con người. Khó mà đi đâu đó với chiếc áo khoác bạn đã ngồi trong công viên suốt hai tuần,” bà Zajacová nói.

Khi bắt đầu dự án, người tham gia chi trung bình mỗi tuần 200 korun cho rượu và 205 korun cho ma túy. Sau một năm, những người được nhân viên xã hội hỗ trợ chi trung bình 70 korun cho rượu và 50 korun cho ma túy mỗi tuần. Những người nhận 100.000 korun sau một năm không chi gì cho ma túy và chi trung bình 311 korun mỗi tuần cho rượu.

Ban đầu, một nửa số người được theo dõi có việc làm. Thu nhập trung bình là 10.161 korun. Sau một năm, bốn phần năm số người nhận 100.000 korun có việc làm, với thu nhập trung bình 11.500 korun. Trong nhóm có hỗ trợ xã hội, ba phần năm có việc làm và thu nhập trung bình là 15.250 korun. “Mức lương trung bình ở Praha là 65.000 korun. Những người có hỗ trợ xã hội đạt 15.250 korun. Niềm vui có phần chua xót. Tốt hơn 10.000 korun, nhưng thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình ở Praha,” bà Zajacová nhận xét.

Ngay từ đầu thí nghiệm, 87% người có tiền đã tìm được chỗ ở và 46% người có hỗ trợ xã hội có chỗ ở. Sau một năm, bốn phần năm khách hàng của nhân viên xã hội giữ được nhà, trong khi chỉ hai phần năm người được trao tiền giữ được chỗ ở. Những người có hỗ trợ xã hội cũng cải thiện đáng kể về tinh thần. Bà Zajacová lưu ý rằng nhân viên xã hội không đóng vai trò như nhà trị liệu. “Họ tiếp cận người tham gia như những con người. Họ đồng hành trong hoàn cảnh khó khăn, đưa ra các lựa chọn và những thành công nhỏ trong cuộc sống hằng ngày… Dữ liệu cho thấy rõ ràng rằng việc tin tưởng con người là xứng đáng,” bà nói.

Các chuyên gia muốn tập trung kiểm chứng công tác xã hội cả ngoài Praha và trong các dịch vụ xã hội khác. Họ cũng muốn giảm bớt thủ tục hành chính. Họ đã phát triển một mô-đun trí tuệ nhân tạo cho nhân viên công tác xã hội. “Công tác xã hội là một trong những nghề mà AI không thể thay thế… Đây là một lĩnh vực và cách tiếp cận đặc thù. Không có chuyên gia nào khác trong hệ thống làm được điều này,” bà Zajacová cho biết.

Theo bà, dự án tiêu tốn 12 triệu korun. Bộ Lao động đã cung cấp 3,5 triệu korun từ Quỹ Xã hội châu Âu đến tháng 6 năm ngoái, sau đó các nhà khoa học phải tìm nguồn tài trợ khác.

(Theo ČTK)