Đằng sau cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Venezuela vào rạng sáng 3-1-2026 (giờ địa phương) là tham vọng kiểm soát nguồn dầu mỏ chiến lược và khôi phục vị thế bá chủ tại Tây bán cầu của Washington.

Theo Ngoại trưởng Venezuela Yvan Gil, "mục tiêu của cuộc tấn công là chiếm đoạt các nguồn tài nguyên chiến lược, cụ thể là dầu mỏ và khoáng sản, nhằm phá hoại nền độc lập chính trị của đất nước".

Phó chủ tịch Duma quốc gia Nga Anatoly Wasserman cho rằng "vì một số lý do kỹ thuật, dầu mỏ Venezuela rất quan trọng đối với ngành lọc dầu của Mỹ. Venezuela sẵn lòng cung cấp dầu cho Mỹ, nhưng giờ ông Trump muốn có được loại dầu này với giá rẻ hoặc thậm chí miễn phí".

Tại sao là lúc này?

Trong Chiến lược an ninh quốc gia được thông qua tháng 11-2025, ông Trump quay trở lại Học thuyết Monroe "để khôi phục vị thế bá chủ của Mỹ ở Tây bán cầu".

Bản chất của học thuyết này là toàn bộ Tây bán cầu là khu vực lợi ích của Mỹ. Washington không cho phép ai xâm phạm "sân sau" của mình, chủ yếu nhắm vào Nga và Trung Quốc - những nước đang tích cực vun đắp quan hệ với các quốc gia Mỹ Latin.

Theo nhà phân tích chính trị Nga O. Tsaryev, thời điểm tấn công được tính toán kỹ. Ông Trump chọn lúc Quốc hội Mỹ đang trong kỳ nghỉ và sẽ không trở lại làm việc đầy đủ từ ngày 5 đến 7-1-2026. Điều này tạo cho Tổng thống thời gian tạm thời để phát động các cuộc tấn công quy mô lớn nhất hoặc hoàn tất triển khai quân đội trên bộ trước khi Quốc hội làm việc trở lại.

Hiện nay, mối quan hệ giữa Tổng thống và Quốc hội Mỹ được Đạo luật Quyền lực chiến tranh năm 1973 quy định như sau: Quốc hội tuyên chiến và cung cấp kinh phí, Tổng thống chỉ huy quân đội.

Tổng thống phải thông báo Quốc hội trong vòng 48 giờ kể từ khi đưa quân vào chiến đấu. Nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội, quân đội không được chiến đấu quá 60 ngày, cộng thêm tối đa 30 ngày để rút quân.

Nhiều câu hỏi cho ông Trump

Những địa điểm quân sự trọng yếu ở Venezuela - Nguồn: Financial Times - Dữ liệu: THANH BÌNH - Đồ họa: N.KH.

Sau khi Quốc hội Mỹ họp lại, họ có thể đặt ra nhiều câu hỏi cho ông Trump: Liệu ông có quyền phát động cuộc tấn công mà không cần sự cho phép riêng biệt? Liệu ông đã thông báo kịp thời và công bằng? Thời hạn 60 ngày bắt đầu khi nào? Và liệu "chiến dịch chống các băng đảng ma túy" có đang biến thành cuộc chiến tranh thực tế với Venezuela, từ đó đòi hỏi sự chấp thuận trực tiếp?

Lập trường của Nhà Trắng sẽ dựa trên tiền đề "đáp trả cuộc tấn công". Ông Trump sẽ tuyên bố Mỹ bị tấn công vì Venezuela phát động "chiến tranh khủng bố chống lại Mỹ, cung cấp ma túy cho mục đích này". Việc ông làm chỉ đơn thuần là "đáp trả", bởi Tổng thống có quyền đáp trả mà không cần chờ sự chấp thuận của Quốc hội.

Cần lưu ý hiện không có sự đồng thuận trong Quốc hội Mỹ về việc tấn công Venezuela. Đảng Dân chủ, một số đảng viên Cộng hòa, và cả những người ủng hộ MAGA (Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại) đều cho rằng việc kéo Mỹ vào "một cuộc chiến tranh không hồi kết khác" là không thể chấp nhận.

D. KIM THOA tổng hợp - Đồ họa: N.KH.

Những tổn thất của quân đội Mỹ trong chiến dịch không được Quốc hội cho phép sẽ tạo cơ sở để phe đối lập cáo buộc ông Trump. Họ có thể buộc tội ông tiến hành chiến tranh mà không có sự chấp thuận và phản bội quân đội.

Quốc hội có thể yêu cầu hạn chế quyền lực của Tổng thống, khởi động các thủ tục về quyền lực chiến tranh, và đưa chiến dịch ra bỏ phiếu riêng. Đó là lý do tại sao điều quan trọng đối với Nhà Trắng là các cuộc tấn công phải được xem là sự trừng phạt đơn phương không có thiệt hại trả đũa, chứ không phải khởi đầu của một cuộc chiến tranh lớn.
Đáng chú ý ngày 2-1-2026, ông Maduro đã gặp đặc phái viên của Trung Quốc tại Mỹ Latin - cựu đại sứ Khâu Tiểu Kỳ. Về mặt chính thức, cuộc gặp nhằm thảo luận về 600 thỏa thuận song phương. Nhưng Trung Quốc hiện là khách hàng mua dầu lớn nhất của Venezuela, chiếm khoảng 95% doanh thu xuất khẩu dầu với gần 700.000 thùng/ngày.

Giám đốc Viện RUSSTRAT Y. Panina dự báo "Rõ ràng hành động gây hấn quân sự của Mỹ chống Venezuela là một đòn giáng mạnh vào đồng minh của Trung Quốc và Nga ở Mỹ Latin và vào vị thế của Nga trong khu vực - "điểm yếu" của Mỹ. Đây lại là một ví dụ cho thấy Chính phủ Mỹ hiện tại nên được đánh giá dựa trên hành động, chứ không phải lời nói", bà Panina nhận định.

Theo Tuoitre