Tàu sân bay đầu tiên của Indonesia có nguy cơ thành 'cục nợ' tiền tỉ
Tàu sân bay đầu tiên và duy nhất của Indonesia đang gây tranh luận về hiệu quả sử dụng, khi các chuyên gia cảnh báo nó có thể trở thành gánh nặng tài chính nếu không được khai thác đúng mục đích.
Theo báo South China Morning Post ngày 13-11, các cuộc diễn tập mới đây trên tàu sân bay KRI Sriwijaya-100 của Indonesia đã làm dấy lên câu hỏi về giá trị chiến lược của khí tài quân sự đắt đỏ này.
Trong khi Jakarta dự định ưu tiên sử dụng tàu cho các hoạt động cứu trợ thiên tai và ngoại giao quốc phòng, giới phân tích cho rằng những nhiệm vụ này chưa tương xứng với chi phí vận hành một tàu sân bay.
Bài toán sử dụng sao cho hiệu quả
Ngày 2-11, Hải quân Indonesia tổ chức diễn tập trên tàu Sriwijaya với sự tham gia của 5 trực thăng, tập trung nâng cao kỹ năng cất cánh, hạ cánh trên boong tàu và mô phỏng hoạt động ứng phó thiên tai.
Đây là một trong những hoạt động đáng chú ý kể từ khi tàu sân bay đầu tiên của Indonesia được đưa vào biên chế ngày 24-9.
Con tàu 41 năm tuổi, trước đây mang tên ITS Giuseppe Garibaldi, được Ý tặng cho Indonesia nhằm tăng cường quan hệ chiến lược với khu vực Đông Nam Á.
Chính phủ Indonesia trước đó tuyên bố sẽ ưu tiên sử dụng tàu Sriwijaya cho các hoạt động hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thiên tai, ngoại giao quốc phòng và các nhiệm vụ quân sự phi chiến tranh.
Tuy nhiên, ông Abdul Rahman Yaacob, chuyên gia tại Viện An ninh và Quốc phòng Rabdan ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), cho rằng đây không phải cách khai thác hiệu quả.
Theo ông, mục đích chính của tàu sân bay là triển khai sức mạnh quân sự và tiến hành các chiến dịch xa bờ. Trong khi đó, hoạt động cứu trợ thiên tai đòi hỏi phương tiện tốc độ cao, linh hoạt và khả năng tiếp cận vùng nước nông.
Ông lưu ý Hải quân Indonesia hiện sở hữu 23 tàu đổ bộ chở xe tăng có thể đảm nhiệm những nhiệm vụ này.
Vấn đề càng đáng chú ý khi chi phí duy trì tàu sân bay có thể tạo thêm áp lực lên ngân sách quốc phòng vốn hạn chế của Jakarta.
Theo ước tính của ông Rahman, Indonesia cần khoảng 1 tỉ USD để nâng cấp toàn diện con tàu và mua sắm trực thăng vận tải phù hợp, chưa kể chi phí vận hành thường xuyên.
Giảng viên Febry Triantama thuộc Đại học Paramadina ở Indonesia thì ước tính riêng chi phí nhiên liệu của tàu Sriwijaya đã lên tới 1,8 tỉ rupiah (98.700 USD) mỗi ngày.
Đây sẽ là gánh nặng đáng kể khi ngân sách quốc phòng Jakarta nhiều năm qua chỉ dao động khoảng 0,6 - 0,8% GDP, thấp hơn mức trung bình của thế giới và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Nguy cơ đi vào vết xe đổ của Thái Lan
Không chỉ đối mặt với bài toán chi phí, Indonesia còn phải xây dựng hệ thống hỗ trợ cần thiết để tàu sân bay có thể hoạt động hiệu quả.
Theo ông Febry, nếu thiếu trực thăng vận tải, tàu hộ vệ và các phương tiện bảo vệ đi kèm, Sriwijaya có nguy cơ trở thành một mục tiêu dễ bị tấn công.
"Sở hữu tàu sân bay mà không xây dựng hệ thống hỗ trợ đi kèm chẳng khác nào Indonesia có một con tàu chỉ để trưng bày trong các dịp lễ", ông cảnh báo.
Một giải pháp được ông Rahman đề xuất là biến Sriwijaya thành tàu mẹ cho máy bay không người lái như Bayraktar TB3 của Thổ Nhĩ Kỳ, qua đó mở rộng năng lực giám sát và tấn công trên biển.
Dù vậy, ngay cả kế hoạch nâng cấp tàu trong 4 - 5 tháng tới cũng gặp trở ngại, do nhà máy đóng tàu PT PAL của Indonesia đang bận thực hiện nhiều đơn hàng khác.
Những khó khăn này khiến giới phân tích liên tưởng đến tàu sân bay HTMS Chakri Naruebet của Thái Lan, được đưa vào biên chế năm 1997 với chi phí đóng mới khoảng 285 triệu USD.
Con tàu của Thái Lan lâu nay thường bị xem là "đồ làm cảnh" - một khí tài đắt đỏ, tốn kém bảo dưỡng nhưng mang lại giá trị tác chiến hạn chế so với chi phí bỏ ra.
Bà Tita Sanglee, chuyên gia tại Viện ISEAS - Yusof Ishak, nhận định xét về hiệu quả chi phí, cả hai tàu sân bay đều khó chứng minh tính hợp lý.
Tuy nhiên, khác với Thái Lan, Indonesia đưa ra quyết định tiếp nhận tàu sân bay khi đã biết rõ những khó khăn mà nước láng giềng từng trải qua.
"Cuối cùng, tất cả đều xoay quanh uy thế mà việc sở hữu tàu sân bay mang lại. Yếu tố này ảnh hưởng đến quyết định mua sắm vũ khí nhiều hơn những gì các quốc gia muốn thừa nhận", bà nhận định.
(Theo Tuổi Trẻ)
