Lịch làm việc học kỳ mùa xuân ở Mỹ vốn dày đặc, nhưng năm nay tôi bất ngờ có một khoảng lặng đúng vào dịp Tết.

Hệ thống đại học thành phố New York, nơi tôi đang giảng dạy, năm nay sắp xếp lịch nghỉ Tết Nguyên đán đúng vào thứ Ba (ngày 17-2). Kỳ nghỉ lại may mắn được nối dài khi cuối tuần trước đó và thứ Hai là Presidents' Day, ngày nghỉ lễ toàn quốc, tạo thành một khoảng thời gian hiếm hoi đủ dài để rời New York.

Tôi quyết định bay về Houston, nơi ba mẹ đang ở, để kịp một bữa cơm Tết sum vầy cùng gia đình.

Nhớ gió biển, nhớ đường Trần Phú

Những tháng ngày sống ở Mỹ, ông bà vui vì được ở gần con cháu, được nhìn thấy nhịp sống mới, những đổi thay mới. Nhưng trong từng câu chuyện, trong cách ba tôi nhắc đến con đường biển, hay mẹ tôi hỏi thăm bạn bè cũ, tôi vẫn nghe rõ một điều không đổi: Nhớ Nha Trang!

Ba mẹ nhớ gió biển mằn mặn buổi sớm. Nhớ những buổi sáng mẹ đi bộ dọc bờ biển. Nhớ những buổi chiều ba đạp xe hàng giờ trên đường Trần Phú vừa ngắm cảnh biển, hít thở không khí trong lành vừa là một cách tập thể dục tăng cường sức khỏe.

Nhớ những buổi tối ngồi trước nhà, nhìn người qua lại, trò chuyện với hàng xóm. Nhớ chợ Xóm Mới, sáng sớm đi chợ mà như đi thăm bạn bè. Những tiểu thương quen mặt hỏi han nhau, trao đổi những câu chuyện bạn bè trước khi bán bó rau, con cá.

Mẹ tôi đặc biệt nhớ nhóm bạn hưu trí. Sáng thứ Ba nào cũng vậy, các cô giáo về hưu của trường trung học lớn nhất thành phố lại hẹn nhau ở một quán cà phê đẹp tại Nha Trang.

Xa quê rồi mới thấy những điều nhỏ bé ấy hóa ra là cả một phần đời.

Một "Việt Nam thu nhỏ" giữa Houston

Tôi thực sự ấn tượng với cách cộng đồng người Việt tại Houston gìn giữ Tết cổ truyền dân tộc.

Studio chúng tôi đến kín lịch. Không gian được dựng thành nhiều concept đậm chất Việt Nam xưa: tiệm tạp hóa cũ, xe đạp bán bánh mì với ổ bánh mì thật, lồng đèn đỏ với chữ "Tết", cây đào, cây mai, cây quất, hộp bánh chưng, bánh tét, gánh hàng rong, hoa cúc vàng, bàn may máy cũ, chiếc chăn con công, tiệm áo dài cô Ba Sài Gòn, phòng khách thời bao cấp với bàn thờ tổ tiên.

Mỗi góc nhỏ đều gợi lại ký ức tuổi thơ và một thời thanh xuân. Một Việt Nam "ngày xưa" hiện diện giữa lòng nước Mỹ.

Chủ studio là người Khánh Hòa. Anh lập nghiệp ở Nha Trang, từng sở hữu một tiệm ảnh khá nổi tiếng ở nơi này. Hai năm trước, theo diện bảo lãnh gia đình, anh sang Houston định cư và tiếp tục nghề và vẫn lấy tên tiệm cũ The Wild như ở Nha Trang.

Những ngày đầu nơi đất khách hẳn không dễ dàng, nhưng bằng tay nghề cùng sự chăm chỉ và tấm lòng hào sảng của người miền Trung, anh đang từng bước gây dựng được một đội ngũ thợ cộng tác có tiếng tại Houston.

Có cô thợ trang điểm quê Bình Định, tay nghề cao, tên Kha Trần. Sau sáu năm định cư ở Houston, Kha đã có lượng khách ổn định, nổi tiếng với phong cách trang điểm tự nhiên.

Cuối mỗi ngày làm việc bận rộn, cô vẫn thuê cô giáo người Mỹ đến tận studio để học thêm tiếng Anh vài tiếng buổi tối, tiếp tục hòa nhập với cuộc sống nơi xứ người.

Không phải cuối tuần mà khách đến tiệm vẫn rất đông. Phần lớn là các gia đình có con trẻ súng sính trong những chiếc áo dài đủ màu, đặc biệt là các em nhỏ trông thật xinh xắn, đáng yêu.

Họ đến để chụp hình Tết như là để giữ lại cội nguồn truyền thống. Nhìn những em bé Việt sinh ra tại Mỹ, nói cả tiếng Việt và tiếng Anh, ngoan ngoãn mặc áo dài chụp hình trong không gian Việt, tôi thấy ấm lòng. Người Việt xa quê luôn cố gắng giữ gìn ngôn ngữ và truyền thống ngay cả khi cách nửa vòng trái đất.

Khi ra về, tôi mới biết anh chủ studio đồng hương Khánh Hòa không lấy tiền thuê bối cảnh riêng cho gia đình tôi, chỉ nhận cặp bánh tét quê nhà làm quà. Một cử chỉ nhỏ nhưng lan tỏa tình đồng hương nơi đất khách. Giữa xứ người, cảm giác xa quê bỗng ấm lại.

Những ngày giáp Tết ở Houston

Thứ Bảy cuối tuần trước Tết, cả nhà kéo lên tiệm Mai Tai ở phía bắc Houston xem múa lân. Gia đình ông bà chủ trước đây là dược sĩ, sau đó mở tiệm ăn Việt và làm ăn rất thành công. Năm nào cũng vậy, họ mở cửa mời bà con người Việt đến ăn miễn phí ngày trước Tết, món nào cũng có.

Đến Chủ nhật, cả gia đình đi chùa Việt Nam. Chùa tổ chức tụng kinh, giảng pháp, cầu an và mở hội chợ xuân. Lồng đèn đủ màu, cây đào, cây mai, câu đối đỏ. Gian hàng bày bán mứt, giò chả, đồ chua, dưa củ kiệu, phần lớn là nhà làm. Không khí rộn ràng, tiếng tụng kinh vang lên giữa Houston rộng lớn. Một Việt Nam thân thương hiện diện giữa cộng đồng kiều bào.

Đêm giao thừa và mùng 1, người Việt tại Houston mặc áo dài đến chùa. Đúng giờ giao thừa lễ Phật, như vẫn ở Việt Nam. Tiếng chuông chùa, mùi nhang, áo dài rực rỡ, tiếng chào hỏi bằng tiếng Việt, ngôi chùa uy nghiêm… không khác gì đang ở quê nhà.

Ba mẹ tôi rồi sẽ trở lại Nha Trang, trở lại với gió biển, với đường Trần Phú, với chợ Xóm Mới và quán cà phê sáng thứ Ba quen thuộc.

Còn tôi, mỗi mùa Tết, dù ở New York hay Houston, lòng vẫn hướng về Việt Nam.

Xa quê, nhưng cội nguồn chưa bao giờ xa.

Theo Tuoitre