Thay đổi dự luật tài trợ Đài Truyền hình và Phát thanh Séc: Cân nhắc cơ chế tự động từ nguồn thu thuế
Dự luật thay đổi cách thức tài trợ cho các cơ quan truyền thông công, được liên minh cầm quyền thúc đẩy thông qua vòng xem xét đầu tiên mà không có thảo luận rộng rãi với phe đối lập và giới chuyên môn, có thể sẽ được sửa đổi căn bản. Theo thông tin của Novinky, chính phủ hiện cân nhắc phương án cấp kinh phí cho các cơ quan này từ một tỷ lệ nhất định trong nguồn thu thuế, thay vì chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước.
Theo phương án này, các chính trị gia sẽ không phải phê duyệt hằng năm số tiền dành cho truyền thông công, đồng thời khoản kinh phí sẽ được điều chỉnh định kỳ theo một cơ chế tự động. Phe đối lập yêu cầu luật về truyền thông phải được cả hai viện của Quốc hội thông qua, nhưng liên minh cầm quyền bác bỏ đề xuất này.
Điểm mà chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) không có ý định nhượng bộ là việc bãi bỏ phí phát thanh và truyền hình.
“Chúng tôi đã hứa với người dân tại các quảng trường rằng sẽ bãi bỏ các khoản phí này. Chúng tôi cũng đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tự do, dân chủ với chương trình đó. Giờ đây, chúng tôi sẽ thực hiện,” ông Babiš tuyên bố.
Dự luật của Bộ trưởng Oto Klempíř (Motoristé), đã được thông qua ở vòng xem xét đầu tiên, đề xuất thay các khoản phí bằng trợ cấp nhà nước. Theo đó, năm 2027, Đài Truyền hình Séc sẽ nhận 5,7 tỷ korun, còn Đài Phát thanh Séc nhận 2 tỷ korun.
So với năm nay, nguồn tài chính của hai cơ quan này sẽ giảm đáng kể. Ngân sách năm nay của Đài Truyền hình Séc cao hơn một tỷ korun, trong khi Đài Phát thanh Séc đang hoạt động với ngân sách 2,7 tỷ korun. Kinh phí chỉ được tăng thêm 10% khi lạm phát cộng dồn vượt 10%, điều có thể phải mất khoảng 5 năm mới xảy ra.
Đề xuất của nghị sĩ Nacher đã được chuẩn bị nhiều tháng
Dự luật sửa đổi của ông Klempíř vấp phải sự chỉ trích từ phe đối lập, cả hai cơ quan truyền thông công và giới chuyên môn. Ngay trong phong trào ANO cũng xuất hiện những ý kiến phản đối không chính thức, cùng lo ngại rằng thay đổi này có thể gặp trở ngại tại Liên minh châu Âu.
Vì vậy, giới chính trị bắt đầu đồn đoán chính phủ có thể từ bỏ phương án trên và đưa trở lại đề xuất do Phó chủ tịch Hạ viện Patrik Nacher của ANO xây dựng từ đầu năm nay.
Theo đề xuất của ông Nacher, khoản hỗ trợ nhà nước dành cho Đài Truyền hình Séc và Đài Phát thanh Séc sẽ được tính theo một hệ số dựa trên một số nguồn thu thuế. Số tiền này sau đó được chuyển vào Quỹ Thực hiện chức năng truyền thông công và phân bổ cho hai cơ quan.
Ông Nacher đã công khai nói về đề xuất này từ tháng 1 nhưng chưa bao giờ công bố nội dung cụ thể. Hiện ông vẫn không muốn tiết lộ thêm.
“Tôi không biết, điều đó phụ thuộc vào hội đồng liên minh cầm quyền,” ông Nacher nói với Novinky.
Chủ tịch SPD Tomio Okamura cho biết ông không phản đối việc áp dụng một hệ số từ nguồn thu thuế để tài trợ cho truyền thông công.
“Chúng tôi muốn bãi bỏ các khoản phí. Điều này không thể thay đổi. Nguyên tắc thứ hai là SPD chắc chắn sẽ không ủng hộ tăng thuế đối với người dân Séc. Đó là những giới hạn của chúng tôi. Những phương án nằm giữa hai giới hạn này có thể được thảo luận,” ông nói với Novinky.
Các đại diện chính phủ cũng muốn chấp thuận khả năng người dân tự nguyện đóng góp. Theo ông Nacher, các khoản đóng góp này phải có mức trần rõ ràng nhằm ngăn những người giàu có sử dụng các khoản tài trợ lớn để gây ảnh hưởng đến truyền thông.
“Mức đóng góp chỉ nên tương đương khoản phí hiện hành, không được cao hơn,” ông Nacher nhận định. Hiện phí dành cho Đài Truyền hình Séc là 155 korun, còn phí cho Đài Phát thanh Séc là 50 korun.
Ông Okamura cũng ủng hộ nguyên tắc tự nguyện. “Ai muốn xem thì trả tiền, ai không muốn thì không phải trả. Tôi đã không xem Đài Truyền hình Séc suốt 15 năm,” ông nói với Novinky.
Đảng ODS yêu cầu luật mới về tài trợ cho truyền thông công không chỉ phải được Hạ viện mà cả Thượng viện thông qua. Điều này đồng nghĩa Hạ viện không thể bác bỏ quyết định của Thượng viện trong trường hợp này.
“Đó sẽ là một cơ chế bảo đảm rõ ràng, vốn cũng phổ biến ở nước ngoài và hoàn toàn hợp lý,” Chủ tịch ODS Martin Kupka nói với Novinky.
Tuy nhiên, Chủ tịch Motoristé Petr Macinka phản đối đề xuất này. Ông Nacher và ông Okamura cũng không đồng tình.
“Cho đến nay không hề có cơ chế bảo đảm nào. Chính phủ trước đây của ông Petr Fiala (ODS) cũng chấp nhận việc không có cơ chế như vậy. Vậy tại sao bây giờ lại cần?” ông Okamura đặt câu hỏi.
Ông Nacher cũng đưa ra lập luận tương tự: “Nếu phe đối lập trước đây không muốn thay đổi, tại sao bây giờ họ lại muốn?”
Liên minh cầm quyền dự kiến thảo luận về nội dung dự luật vào thứ Hai.
Phe đối lập: Hãy vứt dự luật này vào sọt rác
“Dự luật hiện tại chỉ đáng bị vứt vào sọt rác,” ông Kupka tuyên bố dứt khoát. “Không thể đột nhiên đưa ra một giải pháp khác mà chúng tôi hoàn toàn không biết gì,” ông nói thêm.
“Cho đến nay, chúng tôi chưa nghe được bất kỳ lập luận thực chất nào từ các đảng cầm quyền về lý do phải thay đổi cách thức tài trợ cho hai cơ quan truyền thông. Nhìn chung, tôi cho rằng việc gắn nguồn tài chính với ngân sách là sai lầm vì ba lý do: luôn tồn tại mức độ ảnh hưởng nhất định từ lực lượng chính trị đang cầm quyền, thiếu tính dự báo và sẽ làm thâm hụt ngân sách trầm trọng hơn, trong khi tình trạng ngân sách dưới sự điều hành của chính phủ này vốn đã rất tồi tệ,” Chủ tịch STAN Vít Rakušan nói với Novinky.
Chủ tịch KDU-ČSL Jan Grolich cũng cho rằng dự luật hiện tại cần được rút lại, thay vì sửa đổi bằng các đề xuất bổ sung.
“Nếu họ muốn giải quyết vấn đề tài trợ theo cách khác, chúng tôi kiên quyết yêu cầu rút dự luật hiện tại và bắt đầu thảo luận như trong một xã hội văn minh,” ông nói.
Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Hạ viện František Talíř (KDU-ČSL) ủng hộ việc duy trì phí phát thanh và truyền hình, nhưng thừa nhận trên thế giới vẫn có những mô hình khác.
“Tuy nhiên, vấn đề này cần được thảo luận nghiêm túc. Những gì chính phủ đang làm chỉ cho thấy sự hỗn loạn,” ông nhận định.
Theo Novinky
