Praha - Mức thâm hụt ngân sách cho năm tới mà Chính phủ đề xuất, ở mức 389 tỷ korun, được đánh giá là cao bất ngờ. Đây là nhận định chung của các chuyên gia phân tích được hãng thông tấn ČTK phỏng vấn. Theo họ, tốc độ gia tăng nợ công nhanh hơn nhiều khả năng sẽ kéo theo mặt bằng lãi suất tăng nhẹ, trong đó có lãi suất vay mua nhà.

Theo đề xuất do Bộ Tài chính trình Chính phủ trong ngày hôm nay, mức thâm hụt này sẽ là mức cao thứ hai trong lịch sử Cộng hòa Séc. Trong năm nay, mức thâm hụt theo kế hoạch là 310 tỷ korun.

Chuyên gia phân tích Martin Komrska của UniCredit Bank cho biết, mức thâm hụt ngân sách được công bố cho năm 2027 cao hơn đáng kể so với dự báo trước đó. Theo ông, dựa trên những tín hiệu từ Chính phủ, giới phân tích từng dự tính thâm hụt năm 2027 vào khoảng 3% GDP, trong khi theo đề xuất của Bộ Tài chính, con số này lên tới 3,5% GDP.

Ông Komrska nhận định, Chính phủ đang lựa chọn đẩy nhanh tốc độ vay nợ trong bối cảnh lãi suất toàn cầu vẫn ở mức tương đối cao, khiến chi phí huy động vốn cho các khoản nợ mới trở nên đắt đỏ hơn nhiều so với giai đoạn trước đại dịch COVID-19. Ngay trong năm tới, chi phí trả nợ được dự báo sẽ tăng lên gần 130 tỷ korun.

Theo chuyên gia này, vấn đề đáng chú ý là Ngân hàng Trung ương Séc (ČNB) sẽ phản ứng ra sao trước mức thâm hụt nói trên. Trong các cuộc họp gần đây, ČNB đã xếp việc tăng vay nợ của các cơ quan nhà nước vào nhóm những rủi ro chính có thể làm gia tăng lạm phát. Chính sách tài khóa nới lỏng của Chính phủ vì thế có thể khiến ngân hàng trung ương tiếp tục nâng lãi suất, từ đó làm tăng chi phí vốn không chỉ đối với khu vực công mà cả khu vực tư nhân.

Đồng quan điểm, chuyên gia Vít Hradil của Investika cho rằng mức thâm hụt được công bố là cao ngoài dự kiến. Ông cảnh báo, đề xuất ngân sách này đang “bình thường hóa việc chi tiêu theo kiểu khủng hoảng trong khi nền kinh tế không ở trong thời kỳ khủng hoảng”.

Theo ông Hradil, việc nhà nước tăng vay nợ nhanh hơn nhiều khả năng sẽ khiến lãi suất tăng nhẹ. Mặt khác, việc bơm thêm hàng chục tỷ korun vào nền kinh tế có thể tạm thời mang lại lợi ích cho một bộ phận người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng sự hỗ trợ này không phải là miễn phí. Chi phí trả nợ công sẽ tăng tương ứng, và nguy cơ lớn hơn là xã hội có thể dần coi những mức thâm hụt “khổng lồ” trong thời kỳ kinh tế bình thường là điều hiển nhiên. Về dài hạn, đây có thể là con đường dẫn đến khủng hoảng tài chính nhà nước.

Trong khi đó, chuyên gia Jan Berka của Portu cho biết, các hộ gia đình sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ việc nhà nước chi trả phí hỗ trợ các nguồn năng lượng tái tạo, một chính sách áp dụng trên diện rộng. Những thay đổi khác sẽ mang tính mục tiêu hơn, như khả năng khôi phục ưu đãi cho sinh viên, hỗ trợ chi phí mẫu giáo, hay tăng lương trong khu vực công.

Theo ông Berka, xét trên bình diện rộng, điều quan trọng là các khoản chi tiêu gia tăng của Chính phủ sẽ tác động đến lạm phát như thế nào. Hiện nay, ČNB đã coi đây là một trong các rủi ro làm gia tăng lạm phát. Nếu những rủi ro này thực sự xảy ra, phản ứng có thể là tăng lãi suất. Khi đó, một ngân sách mang tính mở rộng có thể khiến các hộ gia đình “được hỗ trợ bằng một tay nhưng lại bị lấy lại bằng tay kia”, thông qua chi phí vay vốn và vay thế chấp đắt đỏ hơn.

Đối với thị trường trái phiếu chính phủ Séc, chuyên gia Lukáš Kovanda của Trinity Bank cho rằng đề xuất ngân sách lần này mang tín hiệu tiêu cực từ mức nhẹ đến trung bình. Theo ông, nhu cầu huy động vốn lớn hơn có thể khiến lợi suất trái phiếu dài hạn của Séc duy trì ở mức cao hơn so với bình thường. Điều này cũng có thể phần nào làm chậm quá trình giảm của lãi suất vay thế chấp, bởi chi phí vay dài hạn không chỉ phụ thuộc vào lãi suất repo của ČNB, mà còn chịu tác động từ điều kiện trên thị trường trái phiếu và hoán đổi lãi suất bằng đồng korun.

Nguồn ČTK