Các đánh giá tình báo gần đây của Mỹ cho rằng Nga có thể tìm cách thử thách quyết tâm của NATO bằng những hành động hạn chế nhằm vào một nước thành viên trong vài năm tới.

Theo Đài CNN ngày 7-8, ba nguồn tin nắm được nội dung các báo cáo tình báo cho biết Mỹ đang xem xét nhiều kịch bản Nga có thể sử dụng để thăm dò phản ứng của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), từ một cuộc tấn công mạng cho đến vụ xâm nhập quân sự quy mô nhỏ.

Đáng chú ý, những hành động này có thể được tính toán để thách thức sự đoàn kết của NATO và cam kết đối với Điều 5 trong Hiến chương NATO - nguyên tắc coi một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên là cuộc tấn công nhằm vào toàn liên minh.

Các nước Baltic, Ba Lan được nhắc đến

Hiện chưa rõ liệu Tổng thống Putin có lựa chọn leo thang hay không, cũng như một động thái như vậy có thể diễn ra dưới hình thức nào và vào thời điểm nào.

Tuy nhiên một nguồn tin cho rằng nếu Matxcơva quyết định thử phản ứng của NATO, các nước Baltic hoặc Ba Lan là những nơi có khả năng bị nhắm tới nhất.

Tờ Wall Street Journal là cơ quan truyền thông đầu tiên đưa tin về những đánh giá tình báo này.

Theo các nguồn tin, giới chức Mỹ và NATO cho rằng ông Putin có thể cân nhắc leo thang với liên minh nếu không tìm được một lối thoát "đủ lý tưởng" trong cuộc chiến với Ukraine. Khoảng thời gian để nhà lãnh đạo Nga lựa chọn bước đi tiếp theo được đánh giá có thể kéo dài từ nay đến vài năm tới.

Người phát ngôn quân sự cấp cao của NATO Martin O'Donnell từ chối bình luận về các đánh giá tình báo mật, nhưng cho biết liên minh "luôn cân nhắc và chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau".

"NATO đang theo dõi tình hình và chúng tôi sẵn sàng răn đe cũng như phòng thủ khi cần thiết, điều mà chúng tôi vẫn đang tiếp tục chứng minh", ông O'Donnell khẳng định.

Đánh giá mới được đưa ra sau một loạt vụ Nga xâm phạm lãnh thổ hoặc không phận các nước NATO trong những năm gần đây.

Hồi tháng 5, một drone mang chất nổ đâm vào một tòa chung cư ở Romania khi lực lượng Nga tấn công một cảng Ukraine gần đó, khiến hai người bị thương.

Tháng 9-2025, tiêm kích NATO bắn hạ nhiều drone Nga xâm phạm không phận Ba Lan trong một cuộc tấn công nhằm vào Ukraine.

Gần đây nhất, một drone mang chất nổ cũng được phát hiện tại sân bay Leipzig-Halle ở Đức hôm 5-8. Một quan chức quốc phòng Mỹ tại châu Âu nhận định với CNN rằng Washington đánh giá thiết bị này thuộc về một cơ quan tình báo Nga, trong khi Matxcơva khẳng định không liên quan.

Bài toán Điều 5 của NATO

Điểm đáng chú ý trong các đánh giá của tình báo Mỹ không chỉ nằm ở nguy cơ xảy ra một hành động quân sự, mà còn ở khả năng Matxcơva lựa chọn một bước đi vừa đủ hạn chế để đặt NATO trước bài toán về cách phản ứng.

Điều 5 của Hiến chương NATO quy định một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một hoặc nhiều thành viên sẽ được xem là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh. Tuy nhiên các kịch bản được tình báo Mỹ đề cập trải rộng từ tấn công mạng đến xâm nhập quy mô nhỏ, qua đó có thể tạo ra tranh luận về mức độ nghiêm trọng của sự việc và phản ứng phù hợp.

Chính yếu tố này khiến một hành động hạn chế có thể trở thành phép thử đối với sự đoàn kết của NATO: không chỉ liệu liên minh có phản ứng hay không, mà còn là liệu toàn khối có thống nhất được về mức độ và hình thức đáp trả.

Những lo ngại này xuất hiện trong lúc nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt chiến sự Nga - Ukraine vẫn rơi vào bế tắc. Các biện pháp trừng phạt của Mỹ và châu Âu dù gây sức ép lên nền kinh tế Nga nhưng chưa đủ để khiến Matxcơva dừng các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine.

Trong khi đó sức ép trên chiến trường tiếp tục gia tăng. Liên hợp quốc cho biết thương vong dân sự do các loại vũ khí tầm xa của Nga gây ra trong sáu tháng đầu năm nay đã tăng 60% so với cùng kỳ năm ngoái.

Chỉ trong một đêm tấn công tuần này, tên lửa đạn đạo và tên lửa chống hạm Nga đã khiến ít nhất 17 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Lực lượng phòng không Ukraine không đánh chặn được bất kỳ tên lửa nào trong đợt tập kích này vì thiếu hệ thống đánh chặn Patriot.

Nguồn tuoitre