Hội nghị thượng đỉnh NATO khai mạc tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7, với các nội dung trọng tâm gồm tăng chi tiêu quốc phòng, hỗ trợ Ukraine và quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh trong liên minh. Cộng hòa Séc được đại diện bởi cả Thủ tướng Andrej Babiš và Tổng thống Petr Pavel.

Phát biểu tại Ankara, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết liên minh cần tiếp tục tăng cường năng lực quốc phòng và năng lực sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng.

“Khi nhìn vào các con số, 258 tỷ USD bổ sung mà Canada và các đồng minh châu Âu sẽ chi trong giai đoạn 2025-2026 là khoản tiền khổng lồ. Mức này gần như chạm ngưỡng hấp thụ thực tế có thể chi tiêu được”, ông Rutte nói với báo giới.

Theo ông, sản lượng của ngành công nghiệp quốc phòng đã tăng, nhưng vẫn cần tiếp tục mở rộng. “Chúng ta cần trang thiết bị. Chúng ta phải có khả năng tiến hành chiến tranh nếu điều đó một ngày nào đó xảy ra. Thực chất, mục tiêu là ngăn ngừa chiến tranh bằng cách đủ mạnh để không ai dám tấn công chúng ta”, người đứng đầu NATO nhấn mạnh.

Ông Rutte cũng cho rằng NATO đang thay đổi, khi các đồng minh châu Âu ngày càng có năng lực hơn để hỗ trợ Mỹ và cùng bảo vệ khoảng một tỷ người dân trong khối.

Hội nghị tập trung vào chi tiêu quốc phòng và Ukraine
Tại hội nghị lần này, một trong những chủ đề chính là mức chi quốc phòng của các nước thành viên. Trong những tháng gần đây, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục chỉ trích các đồng minh NATO vì cho rằng họ chi quá ít cho quốc phòng.

Dưới sức ép từ ông Trump, năm ngoái các nước NATO đã đặt mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP vào năm 2035, đồng thời dành thêm 1,5% GDP cho các lĩnh vực an ninh rộng hơn.

Theo Tổng thư ký Rutte, trong năm ngoái, các nước châu Âu và Canada đã thực sự tăng chi quốc phòng. Mục tiêu chi 2% GDP được NATO đặt ra từ năm 2014 đã được 29 nước đạt được trong năm qua. Trong số ba quốc gia vẫn dưới ngưỡng này có Cộng hòa Séc.

Theo các hãng tin, các nước NATO có thể cam kết hỗ trợ quân sự cho Ukraine ở mức 70 tỷ euro trong năm nay và ít nhất tương đương trong năm tới. Tuy nhiên, một số nước đã phát tín hiệu không muốn ủng hộ cam kết này, trong đó có Séc và Slovakia.

Thủ tướng Babiš: Séc chưa thể đạt mục tiêu chi 2% GDP trong năm nay
Trước phiên họp chính của hội nghị, Thủ tướng Andrej Babiš một lần nữa thừa nhận Séc sẽ không hoàn thành cam kết dành 2% GDP cho quốc phòng trong năm nay.

Ông Babiš cũng lên tiếng về quyết định của chính phủ đóng góp cho sáng kiến Danh sách các yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL), theo đó các nước châu Âu mua vũ khí Mỹ để chuyển cho Ukraine. Theo ông, đây chỉ là một khoản đóng góp nhỏ, mang tính một lần. Ông đồng thời xác nhận Ngoại trưởng Petr Macinka chỉ điều chuyển nguồn tiền từ các dự án khác vốn dành cho Ukraine sang sáng kiến này.

NATO chờ đợi cam kết mạnh mẽ hơn với Ukraine
Tổng thư ký Rutte cho biết ông kỳ vọng hội nghị tại Ankara sẽ đưa ra cam kết mạnh mẽ về việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Theo ông, các đồng minh cũng sẽ thảo luận về việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Ông Rutte nhận định hội nghị thượng đỉnh NATO năm ngoái tại The Hague tập trung vào lập kế hoạch, xác định mục tiêu và ngân sách, trong khi hội nghị năm nay hướng đến triển khai các kế hoạch đó trên thực tế.

Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyj tại hội nghị đã kêu gọi các đồng minh cung cấp thêm hệ thống phòng không và đạn dược cho Kiev. Theo BBC, ông Zelenskyj nhấn mạnh: “Những phần còn lại chúng tôi có thể tự xoay xở, nhưng về phòng không, chúng tôi cần quyết tâm từ các đối tác”.

Ukraine thời gian qua liên tục kêu gọi tăng viện trợ tên lửa cho các hệ thống phòng không, đặc biệt sau đợt tấn công quy mô lớn của Nga vào Kiev tuần trước khiến hàng chục người thiệt mạng.

Hai nhà lãnh đạo Séc tiếp tục xuất hiện riêng rẽ
Bên lề hội nghị, sự hiện diện của hai phái đoàn riêng biệt của Séc tiếp tục thu hút sự chú ý. Trong bức ảnh chụp chung các lãnh đạo NATO, Thủ tướng Babiš và Tổng thống Pavel đứng ở hai đầu đối diện.

Ông Babiš đứng cạnh phu nhân Monika, phía sau Thủ tướng Anh sắp mãn nhiệm Keir Starmer. Trong khi đó, ông Pavel đứng ở đầu bên kia của hàng ngũ lãnh đạo, phía trước Tổng thống Litva Gitanas Nausėda.

Tổng thống Pavel cho biết ông chỉ chào hỏi ngắn với Thủ tướng Babiš khi cả hai tới dự bữa tối không chính thức hôm 7/7. “Sau đó, mỗi người trao đổi với những người khác nhau nên chúng tôi không gặp lại nhau nữa”, ông Pavel nói trong cuộc họp báo sáng 8/7.

Tại bữa tối này, ông Babiš ngồi cùng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyj, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen, Tổng thống Litva Gitanas Nausėda và Thủ tướng Bulgaria. Trong khi đó, ông Pavel ngồi cùng lãnh đạo Albania, Estonia, Croatia và Bỉ. Theo Văn phòng Tổng thống Séc, cuộc thảo luận tại bàn của ông Pavel chủ yếu xoay quanh tình hình tại Balkan và vùng Baltic.

Trước bữa tối, ông Pavel cũng có các cuộc tiếp xúc song phương với lãnh đạo Phần Lan, Romania, Đan Mạch, Hà Lan, Iceland và Bỉ. Ông cho biết nhiều nhà lãnh đạo đã đặt câu hỏi về mức chi quốc phòng của Séc cũng như cách Prague sẽ tiếp tục hỗ trợ Ukraine.

Theo Novinky