Trình Quốc hội đề xuất cơ chế thu hồi tài sản không qua kết tội với tội rửa tiền, tham nhũng, kinh tế

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến đã trình Quốc hội dự án nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Sáng 18-10, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến đã trình Quốc hội dự án nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Dự thảo nghị quyết kết cấu gồm 3 chương, 22 điều.

Áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý không qua kết tội

Theo đó, dự thảo nghị quyết quy định việc thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội thông qua thủ tục Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự để Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc thu hồi và xử tài sản nhằm khắc phục hậu quả thiệt hại cho Nhà nước.

Cơ chế này được thực hiện độc lập với trình tự, thủ tục truy cứu trách nhiệm hình sự với người bị buộc tội và không áp dụng với trường hợp pháp nhân thương mại phạm tội.

Quy định không thu hồi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba, trừ trường hợp người thứ ba được thừa kế, được tặng cho hoặc nhận được thông qua giao dịch mà người tham gia giao dịch biết hoặc phải biết là tài sản có liên quan đến tội phạm hoặc nhằm che giấu, tẩu tán tài sản.

Dự thảo quy định các vụ án hình sự áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội gồm tội rửa tiền, các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.

Tài sản được xem xét, áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý không qua kết tội dự kiến là những tài sản có bằng chứng hợp lý cho rằng có liên quan đến tội phạm nhưng không phải là vật chứng trong vụ án hình sự.

Cùng với đó là tài sản được hình thành thông qua mua bán, giao dịch, chuyển đổi từ tài sản do phạm tội mà có, lợi tức, lợi nhuận và các lợi ích vật chất khác phát sinh từ tài sản có liên quan đến tội phạm.

Tờ trình nêu rõ cơ chế thu hồi, xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội chỉ áp dụng với một số trường hợp.

Gồm trường hợp đã khởi tố vụ án hình sự nhưng quyết định khởi tố vụ án bị hủy bỏ; trường hợp vụ án hình sự bị tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án trước khi mở phiên tòa sơ thẩm; trường hợp vụ án hình sự bị đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án trước khi mở phiên tòa sơ thẩm.

Cơ chế này được xem xét khi có đủ 2 điều kiện là có một trong các quyết định tố tụng khi kết thúc vụ án hình sự.

Thứ hai là có văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự đề nghị viện kiểm sát khởi kiện, yêu cầu tòa án giải quyết vụ việc dân sự về thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, kèm theo các bằng chứng hợp lý.

Dự thảo quy định tài sản sau khi thu hồi theo bản án, quyết định có hiệu lực của tòa án sẽ được nộp ngân sách nhà nước hoặc được giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý.

Cơ quan soạn thảo đề xuất nghị quyết có hiệu lực thi hành từ 1-3-2027, được thực hiện trong 2 năm. Nghị quyết không áp dụng với những hành vi phạm tội xảy ra trước 0h ngày 1-3-2027.

Tán thành áp dụng các biện pháp khẩn cấp, tạm thời ngăn chặn tẩu tán tài sản

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo nghị quyết.

Cùng với đó cơ bản tán thành về các vụ án hình sự, tài sản thuộc phạm vi áp dụng và các trường hợp áp dụng cơ chế thí điểm, về thẩm quyền của Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân.

Ủy ban tán thành với quy định về việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như trong dự thảo nghị quyết nhằm kịp thời ngăn chặn việc tài sản bị tẩu tán, thất thoát sau khi có căn cứ kết thúc vụ án hình sự.

Tuy nhiên, đề nghị cần quy định cụ thể cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo từng giai đoạn cụ thể trong trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng mà gây thiệt hại để bảo đảm minh bạch, rõ ràng và thống nhất trong tổ chức thực hiện.

(Theo Tuổi Trẻ)