Ủy ban châu Âu: Séc đủ điều kiện xin miễn toàn bộ nghĩa vụ trong cơ chế đoàn kết di cư

Theo Ủy ban châu Âu, Séc, quốc gia đã tiếp nhận số lượng lớn người tị nạn Ukraine, thuộc nhóm các nước đang đối mặt với tình hình di cư đáng kể và do đó có thể đề nghị được miễn hoàn toàn hoặc một phần nghĩa vụ trong cơ chế đoàn kết. Thông tin được Ủy ban châu Âu công bố hôm thứ Sáu trong báo cáo thường niên lần thứ hai về di cư. Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar sẽ gửi đề nghị miễn toàn bộ phần đóng góp của Séc.

Năm nay, Ủy ban châu Âu cũng lần đầu xếp Séc vào nhóm các quốc gia có nguy cơ chịu áp lực di cư. Những nước này sẽ được ưu tiên tiếp cận các công cụ hỗ trợ của Liên minh châu Âu trong việc quản lý di cư.

Người phát ngôn Bộ Nội vụ Hana Malá cho biết Bộ trưởng Lubomír Metnar (ANO) sẽ gửi đề nghị miễn toàn bộ phần đóng góp của Séc tới Ủy ban châu Âu. Quyết định phê duyệt cuối cùng sẽ thuộc về Hội đồng EU.

“Séc được xếp vào nhóm các quốc gia đang đối mặt với tình hình di cư đáng kể. Trong những ngày tới, Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar sẽ gửi thư tới Ủy ban châu Âu, đề nghị miễn toàn bộ phần đóng góp đoàn kết của Séc”, bà Malá cho biết.

“Sau đó, Ủy ban châu Âu sẽ xem xét đề nghị và Hội đồng EU sẽ quyết định có phê duyệt hay không trong khuôn khổ chu kỳ đoàn kết đang diễn ra”, người phát ngôn nói thêm.

Cơ chế đoàn kết là một phần của Hiệp ước về Di cư và Tị nạn, nhằm hỗ trợ những quốc gia thành viên đang phải chịu gánh nặng di cư không cân xứng. Các nước khác có thể hỗ trợ bằng cách tiếp nhận một phần số người xin tị nạn, cung cấp tài chính hoặc triển khai các biện pháp khác. Mỗi quốc gia thành viên có thể tự lựa chọn hình thức đóng góp cụ thể.

Séc dự báo làn sóng người tị nạn từ Ukraine: 120.000 người có thể đến trong mùa đông

“Hy Lạp và Cyprus đang chịu áp lực di cư do số người đến trong năm qua cao bất thường. Italy cũng chịu áp lực di cư vì số người được đưa vào nước này sau các chiến dịch cứu hộ trên biển quá lớn”, Ủy ban châu Âu cho biết.

“Xét đến tình hình di cư nói chung, đặc biệt là sự việc tại Ceuta, Tây Ban Nha cũng đang chịu áp lực di cư”, cơ quan này nói thêm.

Theo Ủy ban châu Âu, bốn quốc gia trên sẽ được tiếp cận cơ chế đoàn kết với điều kiện tiếp tục tuân thủ các quy định về trách nhiệm. Điều này có nghĩa sự đoàn kết của các nước thành viên khác không thể thay thế nghĩa vụ của chính những quốc gia này trong việc xử lý hồ sơ xin tị nạn và tuân thủ các quy định xác định nước nào chịu trách nhiệm thẩm định hồ sơ.

Có tổng cộng 15 quốc gia được xếp vào nhóm có nguy cơ chịu áp lực di cư, gồm Séc, Bỉ, Đức, Estonia, Ireland, Pháp, Croatia, Latvia, Litva, Luxembourg, Hà Lan, Ba Lan, Romania, Slovenia và Phần Lan.

Việc phân loại này dựa trên một số yếu tố như số lượng lớn người nhập cư bất hợp pháp, lượng hồ sơ xin tị nạn không có căn cứ, số người được cấp quy chế bảo vệ tạm thời sau khi chạy trốn cuộc chiến do Nga phát động nhằm vào Ukraine, hoặc nguy cơ dòng người di cư bị lợi dụng để gây sức ép lên quốc gia đó.

Việc được xếp vào nhóm có nguy cơ chịu áp lực di cư không đồng nghĩa các nước này đương nhiên được nhận hỗ trợ tài chính hoặc được khấu trừ phần đóng góp vào quỹ đoàn kết. Tuy nhiên, họ sẽ được ưu tiên tiếp cận các công cụ hỗ trợ của EU. Ủy ban châu Âu cũng sẽ liên tục theo dõi tình hình di cư tại những nước này để có thể nhanh chóng phản ứng khi cần thiết.

Séc đồng thời nằm trong nhóm các quốc gia đang đối mặt với tình hình di cư đáng kể do tác động cộng dồn của hoạt động di cư trong 5 năm qua. Nhóm này gồm sáu nước là Séc, Bulgaria, Estonia, Croatia, Áo và Ba Lan. Các quốc gia trên có thể đề nghị Hội đồng EU cho phép miễn hoàn toàn hoặc một phần khoản đóng góp vào quỹ đoàn kết trong năm tới.

Okamura chỉ trích chính phủ tiền nhiệm, Kupka và Fiala phản bác

Theo ông Tomio Okamura, quyết định của Ủy ban châu Âu cho thấy các đảng trong chính phủ của cựu Thủ tướng Petr Fiala đã xem nhẹ vấn đề người di cư từ Ukraine.

“Xã hội Séc đang xuất hiện căng thẳng rất lớn. Nhiều nhà hoạt động hoặc phe đối lập không muốn nhìn nhận điều đó, thậm chí họ còn ủng hộ tình trạng này”, ông Okamura nói.

Theo ông, Séc đang dần không còn khả năng kiểm soát tình hình khi người nước ngoài chiếm hơn một phần mười dân số. Ông cho rằng điều này làm gia tăng tội phạm và gây khó khăn cho khả năng tiếp cận nhà ở.

Thay vì cơ chế đoàn kết, Okamura muốn “từng bước chấm dứt quyền cư trú của những người nước ngoài không còn cần thiết tại Séc”.

“Nói chung, những người không còn cần thiết là những người đang được hưởng quy chế bảo vệ tạm thời. Quy chế này khiến họ không phải xin giấy phép cư trú và giấy phép lao động theo thủ tục thông thường”, ông nói. Theo Okamura, giải pháp là chấm dứt cơ chế này và yêu cầu họ xin các loại giấy phép tiêu chuẩn.

Chủ tịch ODS Martin Kupka, người từng giữ chức Bộ trưởng Giao thông trong chính phủ Fiala, bác bỏ cáo buộc cho rằng chính phủ trước đây xem nhẹ vấn đề di cư.

“Thực tế hoàn toàn ngược lại. Chính vì được xếp vào nhóm này mà Séc được miễn nghĩa vụ đoàn kết. Chính Séc đã thúc đẩy đưa điều khoản miễn trừ đó vào hiệp ước, và năm ngoái chính phủ của chúng tôi là bên đầu tiên đàm phán thành công. Ai xem nhẹ vấn đề di cư thì sẽ không xin miễn trừ”, ông Kupka nói.

Theo ông, Okamura đang đại diện cho một chính phủ sẽ hưởng lợi từ chính điều mà ông gọi là sự xem nhẹ. “Không có gì”, Kupka viết trên mạng xã hội X.

Cựu Thủ tướng Fiala cũng viết trên X rằng trước cuộc bầu cử, các đảng hiện thuộc liên minh cầm quyền đã nói dối và gieo rắc nỗi sợ rằng Séc sẽ phải tiếp nhận người di cư từ các quốc gia Tây Âu.

“Tôi đã nhiều lần khẳng định điều đó không đúng, bởi chính chúng ta đã tiếp nhận rất nhiều người tị nạn từ Ukraine. Giờ đây, thực tế xác nhận tôi đã đúng. Thêm một lời nói dối trước bầu cử của phong trào ANO đã bị bác bỏ”, ông Fiala viết.

Ủy ban châu Âu: Tình hình di cư tại EU đang được cải thiện

Theo một nguồn tin giấu tên từ EU, Séc được xếp vào hai nhóm vì mỗi nhóm đánh giá một khía cạnh khác nhau của vấn đề di cư.

Nhóm “tình hình di cư đáng kể” chủ yếu xem xét tác động cộng dồn của hoạt động di cư trong 5 năm qua, đặc biệt là số lượng lớn người Ukraine được Séc cấp quy chế bảo vệ tạm thời. Nhờ đó, Praha có thể đề nghị miễn hoàn toàn hoặc một phần khoản đóng góp vào quỹ đoàn kết.

Trong khi đó, nhóm “có nguy cơ chịu áp lực di cư” tập trung vào diễn biến trong tương lai và có thể giúp Séc được ưu tiên tiếp cận các công cụ hỗ trợ quản lý di cư của EU.

Mức đóng góp của từng quốc gia vào cơ chế đoàn kết, hình thức đóng góp cũng như tỷ lệ hỗ trợ dành cho các nước đang chịu áp lực di cư sẽ là nội dung đàm phán giữa các quốc gia thành viên trong thời gian tới.

Các phép tính chi tiết và mức đóng góp đề xuất của từng nước được nêu trong một dự thảo không công khai, đính kèm báo cáo hiện nay. Ireland, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên EU, sẽ chủ trì đàm phán. Thỏa thuận về hình thức hoạt động của quỹ đoàn kết dự kiến được thông qua tại cuộc họp của các bộ trưởng nội vụ EU vào tháng 12.

Trong báo cáo công bố hôm thứ Sáu, Ủy ban châu Âu cũng cho biết tình hình di cư tại EU tiếp tục được cải thiện rõ rệt. Số trường hợp vượt biên trái phép qua biên giới ngoài của khối đã giảm hơn một nửa trong hai năm qua và tiếp tục giảm hơn 30% trong nửa đầu năm nay.

Hoạt động di chuyển trái phép của người di cư từ quốc gia thành viên này sang quốc gia thành viên khác cũng giảm mạnh, với mức giảm 22% trong năm 2025. Số đơn xin tị nạn năm ngoái giảm 19%, trong khi tỷ lệ hồi hương trên toàn EU tăng lên hơn 30%.

“Cách tiếp cận mới của chúng tôi đối với vấn đề di cư đang mang lại kết quả. Cách tiếp cận này bao gồm khuôn khổ pháp lý mới, bảo vệ biên giới chặt chẽ hơn, các quy định hồi hương mới và đặc biệt quan trọng là chính sách ngoại giao về di cư chủ động hơn”, Ủy viên châu Âu phụ trách nội vụ Magnus Brunner nói với báo giới.

Ông dẫn tuyến Tây Balkan làm ví dụ cụ thể. Theo Brunner, đây từng là tuyến đường gây nhiều vấn đề nhất, nhưng số người đến qua tuyến này đã giảm 95% trong những năm gần đây. Trong năm qua, số người đến qua tuyến Tây Phi và tuyến trung tâm Địa Trung Hải cũng giảm 80%.

Theo Ủy viên châu Âu, tác động của những thay đổi này cũng thể hiện rõ tại từng quốc gia thành viên.

“Thụy Điển ghi nhận số người đến thấp nhất từ trước đến nay. Đan Mạch có mức thấp nhất trong 40 năm. Lần đầu tiên sau hơn hai thập niên, số người được Áo hồi hương cao hơn số đơn xin tị nạn mà nước này tiếp nhận. Tại Đức, số đơn xin tị nạn đã giảm 80% so với hai năm trước. Vì vậy, các số liệu cho thấy xu hướng khá rõ ràng”, ông Brunner nói.

Theo iDnes