Vụ Ukraine chuyển giao lính Triều Tiên cho Hàn Quốc: Số phận các binh sĩ này ra sao?
Câu hỏi đặt ra là Ukraine có quyền chuyển giao lính Triều Tiên cho Hàn Quốc hay không và Seoul sẽ làm gì với họ.
Tuần trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận Kiev đã chuyển giao cho Hàn Quốc hai binh sĩ Triều Tiên bị bắt khi tham chiến cùng lực lượng Nga tại Ukraine.
Việc 2 tù binh này được đưa đến Hàn Quốc kéo theo hàng loạt câu hỏi về cơ sở pháp lý của việc chuyển giao, cũng như cách Seoul sẽ thẩm vấn, bảo vệ và xử lý vấn đề tái định cư cho họ.
Ukraine có quyền chuyển giao lính Triều tiên cho Hàn Quốc?
Công ước Geneva III quy định tù binh chiến tranh phải được trả tự do và hồi hương không chậm trễ sau khi chiến sự thực sự kết thúc. Tuy nhiên, điều này không nhất thiết nghiêm cấm việc trả tự do sớm hơn hoặc chuyển giao tù binh cho một quốc gia thứ ba.
Cụ thể, Điều 12 của Công ước, bên thứ thứ ba tiếp nhận phải là một thành viên của Công ước và đảm bảo các điều kiện bảo vệ tù binh.
Hiện nay, Hàn Quốc và Ukraine chưa công bố cơ sở pháp lý cho cuộc chuyển giao này, gồm cả việc liệu động thái này có chính thức chấm dứt quy chế tù binh chiến tranh (POW) của hai binh sĩ hay không.
Ông Peter Ward, nghiên cứu viên tại viện nghiên cứu Sejong (Hàn Quốc), cho rằng việc hồi hương là nguyên tắc cơ bản đối với tù binh, nhưng cần cân nhắc nguyện vọng và sự an toàn của chính họ.
Theo ông, việc chuyển giao sang một nước thứ ba có thể được xem xét nếu tù binh tự nguyện và nước đó đồng ý tiếp nhận.
Giáo sư Lee Shin Wha của Đại học Hàn Quốc cũng cho rằng trường hợp này có thể đặt ra một số vấn đề pháp lý và ngoại giao. Tuy nhiên, việc hai binh sĩ bày tỏ nguyện vọng đến Hàn Quốc sẽ là một yếu tố quan trọng trong quá trình Seoul xem xét tiếp nhận họ.
Họ có được cấp quy chế bảo vệ không?
Hôm 28-9, Bộ Thống nhất Hàn Quốc cho biết các trường hợp này sẽ được xem xét dựa trên luật pháp hiện hành và các tiền lệ, ngụ ý rằng Đạo luật bảo vệ và hỗ trợ định cư đối với người tị nạn Triều Tiên sẽ được áp dụng.
Theo quy định của đạo luật này, Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc (NIS) sẽ tiến hành điều tra người nộp đơn trong thời gian tạm giữ để bảo vệ, nhằm xác minh danh tính, động cơ và các vấn đề liên quan an ninh. Thời gian điều tra và bảo vệ ban đầu có thể kéo dài tối đa 90 ngày, và được gia hạn trong trường hợp bất khả kháng.
Tuy nhiên, hai binh sĩ này có thể phải trải qua quá trình thẩm vấn kỹ lưỡng hơn thông thường. Họ từng trực tiếp tham chiến tại Ukraine và có thể nắm giữ thông tin về việc Triều Tiên đưa quân sang Nga, cũng như hoạt động quân sự của Bình Nhưỡng.
Ông Yu Yong Weon, một nghị sĩ đối lập Hàn Quốc từng gặp hai binh sĩ này tại Ukraine vào tháng 2-2025, nói rằng họ từng phục vụ trong lực lượng đặc nhiệm Triều Tiên và có thể cung cấp thông tin về quá trình huấn luyện, năng lực quân sự và mức độ can dự của Bình Nhưỡng vào cuộc chiến.
Sau quá trình điều tra, Bộ trưởng Thống nhất thường là người quyết định một người Triều Tiên có đủ điều kiện được Hàn Quốc bảo vệ hay không. Giám đốc NIS cũng có thể đưa ra quyết định trong những trường hợp liên quan đến an ninh quốc gia.
Nếu được công nhận thuộc diện được bảo vệ, hai binh sĩ sẽ tiếp tục được hỗ trợ chuẩn bị cho cuộc sống tại Hàn Quốc trước khi hòa nhập với xã hội. Tuy nhiên, ông Yu nhận định tính chất nhạy cảm của vụ việc có thể khiến họ không xuất hiện công khai trong thời gian dài.
Ngoài vấn đề an ninh, tình trạng sức khỏe của hai người cũng có thể được đánh giá. Theo ông Yu, khi ông gặp họ tại Ukraine, hai binh sĩ đang bị giam giữ riêng tại một cơ sở của Kiev. Thời gian dài bị biệt lập có thể đã ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của họ.
Một câu hỏi khác là liệu hai binh sĩ có được đưa trở lại Triều Tiên hay không. Theo các chuyên gia, vấn đề này sẽ phụ thuộc vào quy chế pháp lý của họ, nguyện vọng cá nhân và các quy định liên quan đến việc hồi hương tù binh.
Nguyện vọng của họ sẽ là một trong những yếu tố được giới chức Seoul cân nhắc khi quyết định hướng xử lý tiếp theo.
(Theo Tuổi Trẻ)
