Tìm hiểu khi nào người sử dụng bằng lái xe của EU, ngoài EU và các quốc gia khác phải đổi bằng hoặc thi lại để được lái xe tại Séc.

Bằng lái xe là một trong những giấy tờ thiết yếu mà bạn thường xem là điều hiển nhiên, cho đến khi nhận ra rằng bằng lái do nước mình cấp không nhất thiết cho phép bạn lái xe tại Séc.

Đối với người nước ngoài sinh sống tại Séc, nơi cấp bằng và thời gian lưu trú có thể quyết định việc bạn có thể trực tiếp lái xe, phải đổi bằng hay thậm chí phải thi lại bài thi lái xe theo quy định của Séc.

Các quy định cơ bản không quá phức tạp, nhưng cũng như nhiều thủ tục hành chính khác tại Séc, có những điểm cần lưu ý có thể khiến bạn gặp rắc rối. Dưới đây là những điều bạn cần biết về việc sử dụng, đổi hoặc thay thế bằng lái xe nước ngoài tại Séc.

Không ai muốn gặp rắc rối với Cảnh sát Giao thông Séc. Nếu bị phát hiện lái xe mà không có bằng hợp lệ theo luật Séc, bạn có thể bị phạt tại chỗ 1.500 korun. Vì vậy, trước khi lên đường, bạn nên xác định rõ mình thuộc trường hợp nào.

Bước 1: “Tôi có được lái xe ngay không?” Quyết định trong 30 giây

Trong hầu hết trường hợp, chỉ cần trả lời một câu hỏi là bạn có thể biết mình có được phép sử dụng bằng lái hiện tại để lái xe tại Czechia hay không: “Bằng lái của tôi được cấp ở đâu?”

Là một thành viên của Liên minh châu Âu (EU), Séc áp dụng các quy định của EU về công nhận bằng lái xe, cả trong nội khối lẫn đối với người lái xe đến từ các nước thứ ba.

Đối với người có bằng lái do một quốc gia thành viên EU khác cấp, quy định khá đơn giản: bằng lái xe EU của bạn có giá trị tại Séc. Điều tương tự cũng áp dụng với bằng lái do các quốc gia không thuộc EU nhưng thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) cấp, bao gồm Na Uy, Iceland và Liechtenstein.

Nếu bằng lái của bạn được cấp tại một quốc gia ngoài EU/EEA, mọi việc sẽ phức tạp hơn. Các yêu cầu sẽ phụ thuộc vào tình trạng cư trú của bạn cũng như quốc gia cụ thể nơi bằng lái được cấp.

Nếu bạn là cư dân tại Séc và bằng lái của bạn đáp ứng các yêu cầu của Công ước Vienna năm 1968 về Giao thông đường bộ hoặc Công ước Geneva năm 1949 về Giao thông đường bộ, bạn sẽ phải đổi bằng sang bằng lái của Séc, nhưng không cần thi lại lái xe tại địa phương.

Hai công ước này quy định về hình thức, bố cục và các thông tin được thể hiện trên bằng lái xe. Bạn có thể xem đầy đủ danh sách các đặc điểm để xác định bằng lái có đáp ứng các công ước này hay không tại đây.

Nếu bạn chỉ ở Séc trong thời gian ngắn với tư cách người không cư trú và sở hữu loại bằng lái này, bạn có thể lái xe mà không cần thêm giấy tờ.

Một số quốc gia ngoài EU khác cấp bằng lái không đáp ứng các công ước Vienna hoặc Geneva. Nếu bằng lái của bạn được cấp tại một trong những quốc gia này, bao gồm Mỹ, Canada, Australia, New Zealand và Trung Quốc, bạn sẽ phải thi đậu bài thi lái xe tại Séc và cung cấp giấy chứng nhận sức khỏe để được cấp một bằng lái Séc mới.

Đối với thời gian lưu trú ngắn, bạn sẽ cần Giấy phép lái xe quốc tế (IDP) cùng với bằng lái của mình để được phép lái xe hợp pháp tại Séc.

“Bằng lái của tôi được cấp ở đâu?”

Đối với bằng lái do các quốc gia được gọi là “nước thứ ba”, tức các quốc gia nằm ngoài EU hoặc EEA, việc bạn có phải đổi bằng hay thậm chí phải thi lại lái xe hay không phụ thuộc vào quốc gia cấp bằng và tình trạng cư trú của bạn.

Có ba trường hợp phổ biến.

1. Bằng lái EU/EEA: Trường hợp đơn giản

Một trong những lợi ích lớn của Liên minh châu Âu là sự thống nhất giữa các quốc gia thành viên, giúp cuộc sống của người dân trở nên thuận tiện hơn. Chỉ thị về bằng lái xe là một ví dụ điển hình.

Bất kể bằng lái của bạn được cấp ở quốc gia nào trong EU, bằng đó đều có giá trị tại Séc. Bạn không bắt buộc phải đổi sang bằng lái Séc, ngay cả khi là cư dân tại đây, và cũng không cần thêm bất kỳ giấy tờ nào để lái xe, dù là người cư trú hay không cư trú. Điều tương tự áp dụng với các quốc gia EEA không phải là thành viên đầy đủ của EU.

Tuy nhiên, bạn vẫn có thể tự nguyện đổi bằng lái EU sang bằng lái Séc nhằm tránh những phiền phức hành chính có thể phát sinh. Bộ Giao thông Séc cho biết việc này có thể giúp bạn “tránh phải xử lý những tình huống khó chịu, chẳng hạn như khi bằng lái bị mất hoặc bị đánh cắp.”

Bạn chỉ được phép sở hữu một bằng lái xe do một quốc gia EU cấp tại một thời điểm, vì vậy bạn không thể xin cấp lại bằng tại Séc mà không nộp lại bằng gốc.

Trong một số trường hợp, bạn cũng bắt buộc phải đổi bằng lái EU theo quy định pháp luật. Điều này áp dụng nếu bạn sống tại Séc và bằng lái gốc bị mất hoặc hư hỏng, bị đình chỉ do vi phạm giao thông, hoặc bạn đang sở hữu bằng lái không có thời hạn và có nơi cư trú thường xuyên tại Séc trong thời gian dài hơn hai năm.

Như vậy, nếu sở hữu bằng lái EU/EEA, nhìn chung bạn có thể lái xe tại Séc mà không cần đổi bằng.

2. Bằng lái ngoài EU/EEA: Nhiều chi tiết cần lưu ý

Nếu bằng lái của bạn được cấp tại một quốc gia ngoài EU/EEA, trường hợp của bạn sẽ phụ thuộc vào quốc gia cấp bằng cũng như tình trạng cư trú.

Nếu bằng lái đáp ứng các quy định của Công ước Geneva và Công ước Vienna, người cư trú tại Séc sẽ phải đổi sang bằng lái Séc, nhưng không cần thi lại lái xe.

Những người lưu trú tại Séc dưới một năm có thể, nhưng không bắt buộc, đổi bằng nếu bằng lái đáp ứng các công ước này. Tuy nhiên, nếu được cấp giấy phép cư trú tạm thời hoặc thường trú có thời hạn trên một năm, bạn bắt buộc phải đổi bằng, và hồ sơ phải được nộp trong vòng ba tháng kể từ ngày nhận giấy phép cư trú.

Nếu bằng lái của bạn không đáp ứng các quy định của Công ước Geneva và Công ước Vienna, tình hình sẽ phức tạp hơn.

Trước hết, khi lái xe tại Séc, bạn sẽ cần mang theo Giấy phép lái xe quốc tế (IDP) cùng với bằng lái do nước mình cấp, ngay cả khi chỉ đến Séc du lịch.

Việc thực thi quy định về IDP không hoàn toàn thống nhất trên toàn EU, và Séc được biết đến là một trong những quốc gia siết chặt quy định này hơn trong khối. IDP đặc biệt hữu ích nếu bằng lái gốc của bạn được cấp bằng một hệ chữ như chữ Ả Rập hoặc Cyrillic, vốn có thể khiến cảnh sát giao thông Séc khó đọc.

Cần lưu ý rằng dù Séc cấp IDP để người có bằng lái Séc có thể lái xe ở nước ngoài, IDP do Séc cấp không thể được người nước ngoài sử dụng khi lái xe tại chính Séc.

3. Một số bằng lái ngoài EU được áp dụng quy định đặc biệt

Bằng lái do Nhật Bản, Hàn Quốc và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cấp được áp dụng quy định đặc biệt tại Séc. Người cư trú tại Séc có bằng lái từ các quốc gia này có thể đổi sang bằng lái Séc mà không cần thi lại, nhưng phải cung cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sức khỏe.

Lý do là nguyên tắc có đi có lại. Bộ Giao thông Séc cho biết ngoại lệ này xuất phát từ các thỏa thuận giữa Séc và những quốc gia trên về việc công nhận và đổi bằng lái xe.

Người phát ngôn của Bộ Giao thông nói rằng cơ chế này dựa trên “nguyên tắc có đi có lại trong việc công nhận và đổi bằng lái xe”. Đối với các loại bằng lái ngoài EU khác không đáp ứng các công ước quốc tế liên quan, Bộ cho biết nhìn chung người sử dụng sẽ phải cung cấp giấy chứng nhận sức khỏe và thi lại lái xe.

Và đây là trường hợp phải “làm lại từ đầu”

Nếu bạn là cư dân tại Séc, sở hữu bằng lái do một quốc gia ngoài EU cấp nhưng bằng đó không đáp ứng Công ước Geneva và Công ước Vienna, đồng thời quốc gia cấp bằng không thuộc nhóm các nước được hưởng quy định đặc biệt nêu trên, bạn sẽ phải thi đầy đủ bài thi lái xe để có thể xin cấp một bằng lái mới từ cơ quan chức năng Séc.

Bài thi này giống với bài thi tiêu chuẩn dành cho tất cả người lái xe tại Séc, bao gồm phần thi lý thuyết và phần thi thực hành.

Kịch bản “làm lại từ đầu” này khó khăn hơn đáng kể so với các trường hợp khác. Mức độ phức tạp còn tăng lên do bạn phải có đủ khả năng tiếng Séc để hiểu phần thi lý thuyết, hoặc phải có phiên dịch viên được tòa án chứng nhận tham gia, đồng thời phải ghi nhớ các quy tắc giao thông tại Séc.

Tuy nhiên, vẫn có một điểm tích cực: quy định được thay đổi vào năm 2024 đã giúp bạn không còn phải hoàn thành đầy đủ chương trình học lái xe trước khi thi bằng lái tại Séc, với điều kiện bạn đang có bằng lái còn hiệu lực cùng với IDP.

Nếu tôi có bằng lái nhưng không sở hữu ô tô thì sao?

Bạn có thể cho rằng nếu mình có giấy phép cư trú tại Séc nhưng không sở hữu ô tô và chỉ thỉnh thoảng lái xe, thì không cần đổi bằng. Điều này không đúng.

Các yêu cầu về bằng lái xe tại Séc được áp dụng bất kể bạn có sở hữu chiếc xe mình đang điều khiển hay không.

Ngay cả khi bạn chỉ thỉnh thoảng lái xe của một người bạn, các yêu cầu pháp lý đối với bằng lái của bạn vẫn không thay đổi. Việc không sở hữu ô tô riêng không làm thay đổi trách nhiệm của bạn với tư cách một cư dân Séc.

Vậy bạn thuộc trường hợp nào?

Có thể bạn cho rằng điều này không công bằng, nhưng quy định về việc sử dụng và đổi bằng lái nước ngoài tại Séc phụ thuộc phần lớn vào nơi cấp bằng và tình trạng cư trú, thay vì kinh nghiệm lái xe của bạn.

Nếu sở hữu bằng lái EU/EEA, nhìn chung bạn có thể lái xe tại Séc bằng bằng hiện tại mà không cần đổi sang bằng Séc. Bằng lái của Anh được áp dụng các quy định riêng sau Brexit, vì vậy người lái xe mang bằng Anh nên kiểm tra những yêu cầu áp dụng cho trường hợp cụ thể của mình.

Đối với bằng lái ngoài EU/EEA, quy định có sự khác biệt. Một số loại bằng có thể được đổi mà không cần thi lại, trong khi những loại khác có thể yêu cầu Giấy phép lái xe quốc tế (IDP) đối với người lưu trú ngắn hạn hoặc phải thi bằng lái tại Séc đối với người cư trú.

Điều quan trọng là bạn cần xác định mình thuộc nhóm nào trước khi ngồi sau tay lái. Nắm rõ quy định từ trước có thể giúp bạn tiết kiệm thời gian, giảm bớt thủ tục giấy tờ và, quan trọng hơn, tránh một sai sót có thể khiến bạn phải trả giá đắt.

(Theo expats)