Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Còn vài cuộc đua chưa ngã ngũ, do đâu?
Chiến thắng của phe Dân chủ tạo nên "làn sóng xanh" trên chính trường Mỹ, song vẫn còn một số cuộc đua chưa định được người thắng cuộc.
Đảng Dân chủ đã chính thức giành lại quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội Mỹ trong kỳ bầu cử giữa kỳ năm nay. Chuỗi thắng lợi này được lãnh đạo đảng tại Hạ viện Hakeem Jeffries ví như một “trận sóng thần kiểu Mỹ”.
Tuy nhiên, tính đến 18h chiều 5-11 (giờ VN), hai cuộc đua vào Thượng viện Mỹ vẫn chưa ngã ngũ. Cuộc đọ sức nghẹt thở tại bang Mississippi và màn so găng nhiều tranh cãi ở Alaska là hai điểm nóng cuối cùng đang trong giai đoạn kiểm phiếu.
Căn cứ vào cục diện hiện tại, Đảng Dân chủ sẽ mở đầu Quốc hội khóa 120 vào ngày 3-1-2027 với thế đa số tối thiểu 54 ghế tại Thượng viện gồm 100 thành viên.
Mississippi: Cách nhau chỉ 0,1%
Mississippi vốn là pháo đài của Đảng Cộng hòa, nên việc cuộc đua giành ghế Thượng viện tại đây giằng co quyết liệt là điều khá bất ngờ. Lần gần nhất cử tri bang này dồn phiếu cho một ứng viên tổng thống của đảng Dân chủ là từ năm 1976. Lần gần nhất một thành viên đảng Dân chủ đắc cử vị trí lãnh đạo cấp bang cũng đã cách đây hơn một thập niên, vào năm 2015.
Thế nhưng, cuộc đối đầu giữa đương kim Thượng nghị sĩ Cộng hòa Cindy Hyde-Smith và đối thủ Đảng Dân chủ Scott Colom lại diễn biến căng thẳng hơn nhiều so với dự đoán ban đầu.
Theo Đài NBC News, số phiếu bầu cho hai ứng viên hiện chỉ chênh nhau 0,1%, trong khi tỉ lệ kiểm phiếu đã gần 96%.
Tính đến chiều 5-11 (giờ VN), ông Colom đang dẫn trước bà Hyde-Smith với cách biệt mong manh 1.138 phiếu, giữa lúc chỉ còn vài nghìn phiếu bầu tạm thời và phiếu gửi qua đường bưu điện chưa được xử lý.
Khác với các bang khác, Mississippi không có quy định tự động kiểm phiếu lại nếu kết quả bầu cử hòa hoặc có tranh chấp. Nếu thực sự có tranh chấp, các ứng viên muốn kiểm phiếu lại phải xin phép tòa án.
Bao giờ Alaska có kết quả ngã ngũ?
Tại bang Alaska, cuộc đua vào Thượng viện có thể kéo dài nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần mới có hồi kết, xuất phát từ khoảng cách địa lý rộng lớn tại các vùng nông thôn và quy chế bỏ phiếu theo thứ tự ưu tiên (RCV).
Số liệu do NBC News ghi nhận tính đến chiều 5-11 (giờ Việt Nam) cho thấy ứng viên Mary Peltola của Đảng Dân chủ đang dẫn trước Thượng nghị sĩ đương nhiệm Dan Sullivan của Đảng Cộng hòa với cách biệt khiêm tốn 637 phiếu.
Tỉ số cách biệt quá sát khiến bang này hiện trở thành một trong những điểm nóng được theo dõi sát sao nhất trên toàn quốc. Alaska hiện còn khoảng 24,5% số phiếu chưa kiểm.
Vấn đề khiến quá trình kiểm phiếu ở Alaska mất nhiều thời gian là cơ chế bỏ phiếu RCV, vốn cho phép cử tri đánh số các ứng viên theo thứ tự ưu tiên (từ lựa chọn số 1 đến số 2, số 3...).
Ở lần kiểm phiếu đầu tiên, các phiếu bầu cho lựa chọn số 1 sẽ được thống kê. Nếu một ứng viên nhận được hơn 50% tổng số phiếu, người đó sẽ đắc cử.
Nếu không ai đạt tỉ lệ này, ứng viên có ít phiếu lựa chọn số 1 nhất sẽ bị loại. Những lá phiếu bầu cho ứng viên này không bị hủy mà được chuyển sang ứng viên đứng kế tiếp trong danh sách ưu tiên của cử tri.
Quá trình kiểm phiếu, loại ứng viên ít phiếu nhất và chuyển phiếu sang lựa chọn tiếp theo sẽ tiếp tục cho đến khi có người nhận được hơn 50% số phiếu.
Cơ quan Bầu cử Alaska cho biết kết quả cuối cùng theo cơ chế RCV sẽ được công bố vào ngày 18-11, tức 15 ngày sau ngày bầu cử 3-11.
Ngoài ra, cuộc đua Thượng viện tại Alaska còn vướng vào một vụ việc hi hữu khi có hai ứng viên cùng mang tên Dan Sullivan xuất hiện trên lá phiếu.
Người thứ nhất là Dan S. Sullivan, Thượng nghị sĩ đương nhiệm và đồng minh của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Người còn lại là Dan J. Sullivan Jr., một cựu giáo viên đã nghỉ hưu. Người này bị nghi ngờ tham gia tranh cử nhằm chia bớt phiếu bầu của Thượng nghị sĩ Sullivan.
Vấn đề này được dự báo cũng sẽ gây ra một cuộc chiến pháp lý kéo dài nếu xảy ra tranh chấp về kết quả.
(Theo Tuổi Trẻ)
