Dù cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo của Cộng hòa Séc vẫn còn khoảng một năm rưỡi nữa mới diễn ra, nhưng trong bối cảnh căng thẳng giữa chính phủ và Tổng thống Petr Pavel ngày càng leo thang, những đồn đoán về gương mặt mà liên minh cầm quyền có thể đưa ra tranh cử vào Lâu đài Praha đang xuất hiện ngày một nhiều. Một số nhà bình luận chính trị tiếp tục nhắc lại cái tên Thủ tướng Andrej Babiš, lãnh đạo phong trào ANO. Câu hỏi được đặt ra là: khả năng cuộc bầu cử năm 2028 tái hiện màn so tài năm 2023 đến đâu?

Giới quan sát đặt vấn đề liệu liên minh cầm quyền hiện nay có thực sự sở hữu một nhân vật đủ sức cạnh tranh với ông Petr Pavel trong cuộc đua vào năm 2028 hay không. Theo nhà bình luận Petr Šabata, vẫn có một chính trị gia như vậy, và đó chính là Andrej Babiš. Trong bài viết trên trang Novinky.cz, ông Šabata cho biết thông tin về khả năng ông Babiš tái tranh cử ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Theo ông, đây là một ý tưởng “vừa hợp lý, vừa phần nào điên rồ”.

Tuy nhiên, dù một cuộc tái đấu giữa ông Pavel và ông Babiš chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm lớn của công chúng, nhiều chuyên gia cho rằng kịch bản này khó trở thành hiện thực. Trả lời CNN Prima NEWS, nhà khoa học chính trị Jan Kubáček nhận định khả năng đó là rất thấp. Theo ông, con đường này không mang lại thêm lợi ích hay ưu thế rõ rệt nào cho ông Andrej Babiš. Ông Kubáček cho rằng cuộc đối đầu này chỉ có thể xảy ra nếu giữa ông Petr Pavel và ông Andrej Babiš xuất hiện một xung đột đặc biệt gay gắt, đến mức đương kim thủ tướng coi việc ra tranh cử tổng thống là một thách thức mới.

Theo chuyên gia này, ông Babiš phù hợp hơn với vai trò thủ tướng. Ông Kubáček phân tích rằng vị trí này có ý nghĩa thực chất hơn đối với lãnh đạo ANO, bởi nếu trở thành tổng thống, ông Babiš về cơ bản sẽ phải rời xa quyền điều hành trực tiếp để đổi lấy vai trò mang tính đại diện nhiều hơn, điều vốn không hấp dẫn ông. Cũng theo ông Kubáček, nếu ông Babiš ra tranh cử tổng thống, đây sẽ không phải là tín hiệu tích cực đối với phong trào ANO, bởi đảng này gần như sẽ mất đi gương mặt nổi bật nhất và rơi vào thế phòng thủ. Vì vậy, ông cho rằng mô hình “Thủ tướng Babiš - Tổng thống Pavel” nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục trong thời gian dài.

Ông Pavel từng nhận được cả lá phiếu của cử tri Motoristé và ANO

Ông Petr Pavel đắc cử tổng thống trong cuộc bầu cử trực tiếp hồi tháng 1/2023, khi đánh bại chính ông Babiš ở vòng hai với cách biệt khá rõ ràng: 58,32% so với 41,67%. Theo các cơ quan nghiên cứu dư luận, khi đó ông Pavel không chỉ nhận được sự ủng hộ của nhiều cử tri thuộc lực lượng Motoristé, mà nghịch lý là còn có cả một bộ phận cử tri ANO - những người cho rằng ông Babiš phù hợp với cương vị người đứng đầu chính phủ hơn là nguyên thủ quốc gia.

Về triển vọng của lãnh đạo ANO trong năm 2028, ông Kubáček nhận định bối cảnh có thể sẽ khác so với năm 2023. Ông cho rằng về phía ông Petr Pavel, số cử tri thuộc các đảng cầm quyền có thể giảm đi. Tuy vậy, đây cũng có thể trở thành cơ hội để ông Pavel huy động làn sóng phản đối ông Andrej Babiš từ phía đối lập, điều mà theo ông Kubáček, thậm chí còn có lợi cho đội ngũ tranh cử của đương kim tổng thống.

Đáng chú ý, hồi đầu tháng 7, ông Babiš đã bác bỏ khả năng một lần nữa ra tranh cử đối đầu với ông Pavel vào năm 2028. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với iDNES.cz, ông cũng cho biết liên minh của mình không muốn tìm kiếm một ứng viên chung.

Ông Babiš nói: “Hiện tại chúng tôi chưa bàn đến chuyện đó và tôi cũng chưa nghĩ về việc này. Người dân nên tự lựa chọn người mà họ muốn làm tổng thống. Đó nên là một ứng viên dân sự, có khả năng gắn kết xã hội, điều mà tổng thống hiện nay không làm được.” Trước đó, vào đầu năm nay, ông Babiš từng đề cập khả năng ANO, SPD và Motoristé sẽ cùng đưa ra một ứng viên chung trong kỳ bầu cử tổng thống sắp tới, đồng thời cho biết cuộc thảo luận về vấn đề này nên được khởi động từ tháng 1/2027.

Tổng thống Pavel: Ông Babiš đã phát động một chiến dịch công kích mạnh mẽ

Cuối tuần trước, cựu nghị sĩ châu Âu lâu năm của đảng ODS Jan Zahradil, hiện có quan hệ gần gũi với lực lượng Motoristé, cũng cho rằng liên minh cầm quyền nên đưa ra ứng viên riêng. Ông Zahradil tuyên bố gay gắt rằng liên minh cần sớm nhận ra lợi ích cốt lõi của mình là phải chấm dứt nhiệm kỳ của ông Petr Pavel vào năm 2028. Thậm chí, ông nói rằng sẵn sàng bỏ phiếu cho “một con khỉ đã được huấn luyện” để đối đầu với ông Pavel, bởi theo ông, kết quả cũng “không thể tệ hơn”. Đây là phát ngôn cho thấy sự đối đầu ngày càng sâu sắc giữa một bộ phận phe đối lập với tổng thống, nhất là sau khi ông Pavel từ chối bổ nhiệm nghị sĩ Filip Turek của Motoristé làm bộ trưởng.

Căng thẳng giữa chính phủ và Phủ Tổng thống tiếp tục gia tăng sau nỗ lực không thành của liên minh nhằm ngăn ông Pavel tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara trong tháng 7. Trong chương trình phát sóng hôm Chủ nhật của CNN Prima NEWS, bà Taťána Malá - Trưởng nhóm nghị sĩ ANO - cho rằng ANO, SPD và Motoristé cần dốc toàn lực để tìm ra một ứng viên có thể đánh bại tổng thống đương nhiệm. Theo bà, cần xuất hiện một ứng viên mang tính phi đảng phái, có thể trở thành tổng thống của toàn dân.

Về phần mình, giữa tháng 7, ông Petr Pavel cho biết sẽ công bố quyết định có tái tranh cử để bảo vệ nhiệm kỳ vào đầu năm 2028 hay không trong năm tới. Theo ông, thời điểm hiện tại vẫn còn quá sớm. Phát biểu tại một buổi thảo luận trong khuôn khổ lễ hội Colours of Ostrava, ông nói rằng nước này vẫn còn gần một năm rưỡi nữa mới đến kỳ bầu cử tiếp theo, và không ai muốn phải sống trong bầu không khí vận động tranh cử suốt quãng thời gian dài như vậy. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh sẽ đưa ra quyết định đủ sớm để các ứng viên khác có thể chủ động tính toán.

Trước đó một tháng, ông Pavel cũng thừa nhận những va chạm với chính phủ đang trở thành động lực khiến ông cân nhắc tái tranh cử. Trong những tuần gần đây, ông Babiš nhiều lần bày tỏ quan điểm rằng Tổng thống Pavel trên thực tế đã bắt đầu chiến dịch tái cử. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Séc bác bỏ dứt khoát nhận định này.

Ông Pavel phản hồi rằng khi muốn đánh lạc hướng dư luận khỏi những gì chính mình đang làm, cách hiệu quả nhất là đổ lỗi cho đối thủ. Theo ông, chính ông Babiš và các đại diện khác trong liên minh mới là những người đã khởi động một chiến dịch công kích mạnh mẽ nhằm ngăn cản hoặc khiến ông nản lòng trước khả năng ra tranh cử thêm một nhiệm kỳ.

Nguồn CNN Prima News