Bộ Giáo dục Séc chuẩn bị mạnh tay xóa bỏ tình trạng phân tách trẻ em Roma
Trước nguy cơ phải đối mặt với các khoản phạt lên tới hàng trăm triệu korun, Séc cuối cùng đang chuẩn bị hành động quyết liệt nhằm chấm dứt tình trạng phân biệt, tách biệt trẻ em Roma trong giáo dục. Bộ Giáo dục Séc (MŠMT) đang xây dựng một kế hoạch, trong đó có biện pháp cải thiện quy trình chẩn đoán tại các trung tâm tư vấn, nhằm tránh việc học sinh Roma bị đưa vào trường giáo dục đặc biệt một cách không cần thiết. Biện pháp mạnh tay nhất có thể là đóng cửa một số trường bị coi là duy trì tình trạng phân tách.
“Nếu không đóng cửa một số trường bị phân tách, tình hình sẽ không thay đổi. Do vụ việc tại Tòa án châu Âu, chúng tôi đang tính đến phương án này, nhưng hiện vẫn thảo luận về những điều kiện cần thiết để áp dụng biện pháp mạnh nhất,” bà Veronika Lucká Loosová, người phát ngôn Viện Sư phạm Quốc gia Séc – đơn vị tham gia xây dựng kế hoạch – nói với Novinky.
Bà bác bỏ khả năng đóng cửa trường học trên diện rộng. Thay vào đó, từng trường hợp sẽ được xem xét riêng dựa trên điều kiện cụ thể tại địa phương, chẳng hạn năng lực tiếp nhận của các trường lân cận. Bộ Giáo dục cũng chuẩn bị hỗ trợ tài chính cho các biện pháp này thông qua chương trình tài trợ Jan Amos Komenský hiện hành. Chương trình được Liên minh châu Âu đồng tài trợ, tập trung vào các dự án giáo dục và khoa học.
“Kế hoạch của Bộ dự kiến các thay đổi có thể ảnh hưởng tới 5-10 trường. Trong một số trường hợp, giải pháp phù hợp có thể là điều chỉnh địa bàn tuyển sinh; ở nơi khác là thay đổi quy trình tiếp nhận học sinh hoặc tăng cường hợp tác giữa nhà trường và cơ quan quản lý. Tại một số nơi, việc đóng cửa trường thực sự có thể là phương án hợp lý,” bà Lucká Loosová cho biết.
Bộ Giáo dục dự kiến triển khai chương trình trong giai đoạn 2027-2029, sau đó sẽ tiếp tục thực hiện các bước tiếp theo.
Ngay từ năm 2007, Tòa án châu Âu đã phán quyết Séc vi phạm quyền tiếp cận giáo dục bình đẳng của trẻ em Roma. Trên thực tế, trẻ em Roma bị đưa vào các trường giáo dục đặc biệt dành cho trẻ khuyết tật với tỷ lệ cao bất thường, hoặc theo học tại những trường tiểu học thông thường có tỷ lệ lớn học sinh cùng sắc tộc. Tuy nhiên, tình trạng này trong một số trường hợp cũng có thể bắt nguồn từ quy định phân tuyến tuyển sinh theo nơi cư trú.
Kể từ đó, Séc có trách nhiệm giải quyết tình trạng phân tách nhưng chưa đạt được tiến triển đáng kể. Hiện vẫn có khoảng 130 trường tiểu học mà trẻ em Roma chiếm hơn một phần ba tổng số học sinh. Tại 16 trường trong số này, tỷ lệ thậm chí vượt 90%. Vì vậy, Séc đang đối mặt với nguy cơ bị các cơ quan châu Âu phạt hàng trăm triệu korun.
Các chuyên gia Roma muốn tham gia xây dựng giải pháp
Tuy nhiên, quá trình tìm kiếm giải pháp không hề đơn giản. Một trong những vấn đề nằm ở các trung tâm tư vấn tâm lý – giáo dục, nơi đánh giá những trẻ được đề xuất chuyển vào trường giáo dục đặc biệt.
“Việc thay đổi cách thức hoạt động của các trung tâm tư vấn tâm lý – giáo dục cũng đang được xem xét, bởi học sinh Roma thường xuyên bị chẩn đoán là khuyết tật trí tuệ nhẹ hơn,” bà Alica Sigmund Heráková, thành viên Hội đồng Chính phủ về các vấn đề Roma, cho biết.
Séc hiện có khoảng 150 cơ sở tư vấn, nhưng chất lượng và kết quả đánh giá giữa các cơ sở không đồng đều. Ông David Beňák, chuyên gia về hòa nhập xã hội và giáo dục, đồng thời là thành viên Hội đồng Chính phủ, nói với Novinky: “Các trung tâm tư vấn không áp dụng phương pháp chẩn đoán hiện đại. Không có cơ quan nào giám sát đầy đủ vấn đề này và nhiều chuyên gia tâm lý chưa được đào tạo phù hợp.”
Ông Beňák đánh giá cao nỗ lực giảm tình trạng phân tách, song chỉ trích Bộ Giáo dục vì không mời các chuyên gia Roma tham gia xây dựng kế hoạch.
“Chúng tôi cần được tham gia. Nếu không, chúng tôi sẽ giải thích với cộng đồng như thế nào? Bộ tìm đến chúng tôi để nhờ bảo vệ và giải thích các thay đổi, nhưng điều đó rất khó khi họ chỉ đưa cho chúng tôi một kế hoạch đã hoàn tất, không còn cơ hội điều chỉnh,” ông bày tỏ lo ngại.
(Theo Novinky)
