Lãi suất vay mua nhà tăng cao, người trẻ Séc phải nhờ cha mẹ hỗ trợ, đẩy phụ huynh vào nguy cơ bất ổn tài chính
Lãi suất vay thế chấp tại Séc lại tăng mạnh. Trong tháng 10, lãi suất trung bình đối với các khoản vay mới tăng lên 5,79%, đây là mức tăng lớn nhất kể từ tháng 4 năm nay. Các khoản vay có thời gian cố định lãi suất dài ghi nhận mức tăng rõ rệt nhất. Theo giới phân tích, khó có thể kỳ vọng lãi suất giảm trong những tháng tới.
Các chuyên gia nhận định thời kỳ vay thế chấp giá rẻ đã kết thúc. Mùa xuân vừa qua, lãi suất trung bình vẫn ở mức 4,89%, nhưng hiện đã cao hơn gần một điểm phần trăm. Đây là tháng thứ bảy liên tiếp lãi suất vay mua nhà tăng.
“Nguyên nhân chủ yếu đến từ tình hình tại Trung Đông, nơi đang phát đi những tín hiệu thúc đẩy lạm phát ngày càng mạnh. Khi lạm phát ở mức cao, các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục duy trì lãi suất cao,” ông Michal Skořepa, chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô của Ngân hàng Tiết kiệm Séc, nhận định.
Các khoản vay có thời gian cố định lãi suất dài tăng mạnh nhất. Trong khi lãi suất trung bình với kỳ cố định một năm là 5,42%, con số này ở kỳ hạn 10 năm đã vượt 6%.
Lãi suất tăng cũng kéo theo số tiền phải trả hằng tháng. Với khoản vay thế chấp giả định trị giá 3,5 triệu korun trong 25 năm, tiền trả góp hằng tháng từ tháng 3 đến tháng 10 đã tăng khoảng 1.900 korun.
“Nếu lãi suất tăng từ khoảng 2,5% lên mức trung bình hiện nay, có thể tới 5,5%, số tiền phải trả hằng tháng có thể tăng hơn 7.000 korun,” ông Skořepa giải thích. Theo ông, chưa thể kỳ vọng các khoản vay thế chấp sớm trở nên rẻ hơn. Lãi suất có thể tiếp tục tăng nhẹ trước khi ổn định.
“Khả năng lãi suất tiếp tục tăng là hoàn toàn có thể xảy ra,” ông Tom Kadeřábek, chuyên gia phân tích của Swiss Life Select, nhận định.
“Lãi suất vay thế chấp đã tăng từ 4% lên khoảng 5% và nhiều khả năng sẽ còn đi lên. Để lãi suất giảm, gần như phải có một phép màu,” ông Petr Dufek, chuyên gia kinh tế của ngân hàng Creditas, cho biết.
Dù vậy, giới phân tích khuyến nghị những người có nhu cầu không nên trì hoãn vay mua nhà và nên lựa chọn thời gian cố định lãi suất ngắn hơn.
“Nếu đã dự định vay thế chấp, người dân nên hành động và so sánh các gói vay càng sớm càng tốt,” ông Dufek nói. Theo các chuyên gia, lạm phát thấp hơn và thâm hụt ngân sách nhà nước nhỏ hơn là những yếu tố quan trọng có thể giúp kéo giảm lãi suất.
“Trước hết, nhà nước cần nỗ lực duy trì lạm phát ở mức thấp nhất có thể. Việc giảm thâm hụt ngân sách cũng sẽ góp phần đạt được mục tiêu này,” ông Dufek nhận định.
“Trước bầu cử, các khoản vay thế chấp giá rẻ là một lời hứa đơn giản và dễ thu hút cử tri. Nhưng hiện nay, khi lãi suất tăng, câu trả lời của các chính trị gia trở nên phức tạp và thường mang tính né tránh hơn,” ông Jiří Sýkora, chuyên gia phân tích vay thế chấp của Swiss Life Select, lưu ý.
“Biện pháp tối đa mà nhà nước có thể làm là trợ cấp các khoản vay thế chấp, nhưng điều đó lại tạo thêm gánh nặng cho ngân sách. Chính phủ cần có trách nhiệm tài khóa và không làm tăng thâm hụt,” ông Kadeřábek nói thêm.
Các khoản vay thế chấp tại Séc có lãi suất thấp nhất vào giai đoạn cuối năm 2016 và đầu năm 2017, khi mức trung bình dao động quanh 2%.
Người trẻ ngày càng khó mua nhà, hơn hai phần ba được cha mẹ hỗ trợ
Việc sở hữu nhà riêng ngày càng trở nên ngoài tầm với của người trẻ, khiến nhiều người phải nhờ đến sự hỗ trợ của cha mẹ. Theo khảo sát của Ipsos, hơn hai phần ba số phụ huynh hỗ trợ con mua bất động sản. Phổ biến nhất là tài trợ khoảng một phần tư giá mua, ngay cả khi điều này khiến chính họ rơi vào tình trạng tài chính bấp bênh.
Chuyển đến sống trong căn nhà thuộc sở hữu của mình là một trong những mục tiêu của phần lớn người dân. Tuy nhiên, nếu không có nền tảng và nguồn vốn từ gia đình, mục tiêu này ngày càng xa vời đối với giới trẻ. Hai phần ba phụ huynh cho biết đã hỗ trợ con mua bất động sản.
“Họ chia sẻ với con một phần tiền tiết kiệm, đồng thời cũng hỗ trợ bằng bất động sản. Hình thức có thể là cho con tiếp tục sống chung hoặc thế chấp căn hộ, ngôi nhà hiện có để vay tiền,” ông Michal Straka, Giám đốc phát triển sản phẩm và kinh doanh của Ipsos, giải thích.
“Một người con sống trong nhà của chúng tôi, còn người kia được vợ chồng tôi cho sử dụng căn nhà thứ hai của chồng tôi,” một người tham gia khảo sát cho biết.
Một người khác trả lời: “Các con vẫn sống trong bất động sản của tôi và tôi cũng đã giúp những người con khác có nơi ở.”
Tuy nhiên, không phải phụ huynh nào cũng đồng tình với việc hỗ trợ con cái. “Con đã trưởng thành thì phải tự lo, trước đây tôi cũng phải tự lo cho mình,” một người nói. Một người khác cho biết: “Trong khuôn khổ mối quan hệ gia đình tốt đẹp, chúng tôi đã tạo điều kiện để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho các con.”
Có 13% phụ huynh đã dùng bất động sản của mình làm tài sản thế chấp để hỗ trợ chỗ ở cho con. Thêm 4% dự định thực hiện bước này trong tương lai, trong khi 37% cho biết sẵn sàng làm như vậy.
Đầu tư vào bất động sản là một trong những hình thức được ưa chuộng nhất tại Séc. Khoảng ba phần tư dân số nước này đang sống trong nhà thuộc sở hữu của mình.
“Người Séc không có xu hướng chuyển ra nước ngoài. Qua cách sống cũng như mong muốn sở hữu bất động sản, chúng ta cho thấy mình cảm thấy hài lòng khi sống tại Séc và muốn thế hệ tiếp theo cũng tiếp tục sinh sống ở đây,” ông Mojmír Hampl, Chủ tịch Hội đồng Ngân sách quốc gia Séc, nhận định.
“Những phụ huynh đang có con nhỏ, khoảng 5-6 tuổi trở xuống, đã bắt đầu tính toán rất kỹ hoặc mong muốn chuẩn bị tài sản cho tương lai của con. Trong bối cảnh giá bất động sản tăng, một trong những phương án được cân nhắc là mua nhà ngay từ bây giờ rồi chuyển giao cho con sau 10, 15 hoặc 30 năm,” ông Martin Novák, chuyên gia phân tích trưởng kiêm Trưởng bộ phận quản lý sản phẩm của Broker Consulting, cho biết.
Một nửa số phụ huynh đã sử dụng tiền tiết kiệm hoặc rút vốn khỏi các khoản đầu tư để hỗ trợ con cho biết họ cảm thấy bất an về tài chính. Dù vậy, đại đa số không hối tiếc về quyết định giúp con có nơi ở.
(Theo TN Nova)
