Các vùng biên giới và những thành phố nhỏ đang phải đối mặt với tình trạng người dân rời đi và số lượng trẻ em giảm. Điều này có thể dẫn đến việc phải đóng cửa một số trường học. Ngược lại, các thành phố lớn và khu vực xung quanh – đặc biệt là Praha và vùng Trung Séc – đang phải vật lộn với tình trạng thiếu chỗ trong trường học, và tình hình có thể còn tệ hơn.

Ở vùng Moravskoslezský hay Ústecký hiện tượng dân số giảm đã xuất hiện, phòng học trống vắng học sinh. Ngược lại, ở những nơi khác, số học sinh tăng mạnh, dẫn đến tình trạng phòng học quá tải. Theo một cuộc kiểm toán, tình trạng nghiêm trọng nhất là ở bậc tiểu học quanh Praha và Brno, nơi cơ sở vật chất không đủ cho ngay cả trẻ trong khu vực lân cận.

Ông Jan Horkel, hiệu trưởng trường Tiểu học Pod Žvahovem, cho biết: “Ở Praha đây là một vấn đề, vì nhiều phụ huynh đi làm xa và muốn gửi con học ở đây, dẫn đến tình trạng ‘du lịch học sinh theo khu vực’. Tình hình xấu đi theo từng năm, số trẻ trong lớp và trong trường tăng lên, nhưng trường mới lại ít được xây dựng.”

Giữ dân ở lại làng thông qua trường học

Xu hướng dân số cho thấy các làng sẽ bị vắng dân, trong khi các thành phố lớn sẽ đông dân hơn. Giải pháp để giữ người ở lại làng là duy trì trường học, đồng thời áp dụng hợp tác liên khu vực. Một số làng lân cận có thể thỏa thuận và thành lập một trường chung.

Bộ trưởng Giáo dục Robert Plaga (ANO) nhận xét: “Hãy bàn về việc hợp tác liên khu vực, nhưng cần giải thích cho các cơ quan quản lý rằng đây là một cơ hội. Nếu muốn duy trì chất lượng các trường, vì đó là trách nhiệm của họ, thì cần có cơ chế phù hợp, vì các trường không thuộc sở hữu nhà nước.”

Ông Dan Jiránek, giám đốc phụ trách các dự án và giải pháp sáng tạo của SMO, cho biết:
“Hiện nay chúng tôi chưa có đủ nguồn lực, vì nhà nước đã chuyển một số trách nhiệm sang cho chúng tôi. Nhưng nhờ hoặc vì xu hướng dân số, trong vòng 3–5 năm tới, chúng tôi sẽ có đủ nguồn lực cho các nhu cầu cơ bản.”

Lợi ích của trường hợp tác liên khu vực

Khi các xã phối hợp thành lập trường hợp tác, họ có thể nhận nhiều tiền hơn cho mỗi học sinh và chia sẻ chi phí vận hành. Ông Jiránek bổ sung: “Chúng tôi hy vọng động lực này sẽ đảm bảo trẻ em có thể tiếp tục đến trường.”

Bà Nikola Šrámková, chuyên gia phân tích giáo dục tại EDUin, đề xuất các bước tiếp theo:
“Đầu tiên cần xác định biện pháp dài hạn cần tìm và vấn đề đang giải quyết. Sau đó, căn cứ vào đó, xem có nên giải quyết riêng lẻ hay thử hợp tác liên xã, đồng thời đánh giá khả năng thực hiện.”

Vòng luẩn quẩn của trường học và dân cư

Đây là một vòng luẩn quẩn: nếu một xã đóng trường, người dân sẽ rời đi. Giải pháp có thể là thỏa thuận với các xã lân cận để thành lập một đơn vị giáo dục chung.

Ông Karel Gargulák, nhà phân tích giáo dục tại PAQ Research, nhận định: “Con đường duy nhất là hợp tác liên xã, hoặc nhóm các trường theo cụm, tức là áp dụng tính khu vực trong quản lý và xây dựng hệ thống.”

Duy trì trường học ở làng đồng nghĩa với chi phí cao hơn, nhưng số học sinh giảm dẫn đến nguồn tiền ít hơn, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy. Các chuyên gia khuyên các xã nên cân nhắc kỹ xem việc giữ lại trường học riêng có xứng đáng hay không.

(Theo TN Nova)