Tỷ lệ sinh tại Cộng hòa Séc đang giảm mạnh, và theo một nghiên cứu mới, nguyên nhân có thể bắt đầu từ rất sớm: ngày càng nhiều người trẻ không hình thành được các mối quan hệ bền vững. Một số nam giới thừa nhận họ không biết cách hẹn hò, trong khi không ít phụ nữ cho biết đã từ bỏ việc tìm kiếm bạn đời sau những trải nghiệm thất vọng.

Thông tin trên được nhà xã hội học Martin Kreidl của Đại học Masaryk chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với báo Seznam Zprávy. Ông là điều phối viên dự án nghiên cứu Gia đình Séc đương đại (Contemporary Czech Family), theo dõi những thay đổi trong quan hệ đôi lứa, kế hoạch sinh con và xu hướng sinh sản tại nước này.

Tỷ lệ sinh thấp kỷ lục, số trẻ chào đời ít nhất từ năm 1785
Theo Martin Kreidl, khoảng 90% trẻ em tại Séc được sinh ra trong các mối quan hệ ổn định hoặc lâu dài. Điều đó đồng nghĩa với việc càng ít cặp đôi được hình thành, số trẻ em sinh ra càng giảm.

Séc hiện đang đối mặt với một giai đoạn suy giảm sinh nghiêm trọng trong lịch sử hiện đại. Năm 2025, nước này chỉ ghi nhận 77.636 trẻ em chào đời, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1785.

Đây là năm thứ tư liên tiếp số ca sinh giảm, thấp hơn 8% so với năm 2024 và giảm tới 31% so với đỉnh năm 2021. Tỷ suất sinh cũng giảm còn 1,28 con/phụ nữ, trong khi năm 2021 là 1,83.

Tuy nhiên, theo Kreidl, “vấn đề trẻ em” tại Séc có thể bắt đầu từ trước cả thời điểm người ta quyết định có con hay không. Dữ liệu cho thấy ngày càng nhiều người trẻ không xây dựng được những mối quan hệ có thể dẫn tới việc lập gia đình.

Nhiều nam giới trẻ thừa nhận “không biết cách hẹn hò”
Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của nghiên cứu là lý do phổ biến mà nam giới độc thân trẻ tuổi đưa ra khi nói về việc chưa có bạn đời: họ không biết cách hẹn hò.

Trả lời Seznam Zprávy, Martin Kreidl nói: “Họ không biết gặp gỡ người khác như thế nào, không biết giao tiếp, không biết thiết lập và duy trì một mối quan hệ gần gũi.” Theo ông, nhiều người cũng gặp khó trong việc tạo ra một buổi hẹn đầu tiên có thể dẫn tới buổi hẹn tiếp theo.

Ngay cả trong nhóm nam giới từ 30 đến 39 tuổi, có tới một nửa thừa nhận họ thiếu khả năng xây dựng một mối quan hệ.

Ông Kreidl nhận xét: “Phụ nữ chịu đựng sự thất vọng, những trải nghiệm tồi tệ và nỗi sợ bị tổn thương; còn đàn ông thì nhận ra rằng họ không biết cách hẹn hò. Một số phụ nữ sau đó ngừng tìm kiếm hoàn toàn. Đàn ông có thể vẫn tiếp tục tìm kiếm, nhưng thường theo cách mà chính họ cũng nghi ngờ là không hiệu quả.”

Phụ nữ thất vọng và dần chấp nhận cuộc sống độc thân
Trong khi nam giới gặp khó khăn khi bắt đầu hoặc duy trì quan hệ, nhiều phụ nữ tại Séc lại đi theo chiều hướng ngược lại: họ dần từ bỏ việc tìm kiếm bạn đời.

Theo Martin Kreidl, nhiều phụ nữ cho biết họ đã từng chủ động tìm kiếm mối quan hệ, nhưng sau những trải nghiệm không như kỳ vọng và nỗi sợ bị tổn thương thêm một lần nữa, họ chấp nhận sống độc thân.

Ở độ tuổi 30 và 40, một tỷ lệ đáng kể phụ nữ độc thân nói rằng hoặc họ cảm thấy hài lòng khi không có bạn đời, hoặc không còn tin rằng mình sẽ tìm được một người phù hợp.

Nhà xã hội học này thừa nhận việc giải thích đà sụt giảm tỷ lệ sinh của cả quốc gia bằng “chất lượng của thị trường hẹn hò” có thể nghe đơn giản hóa vấn đề, nhưng ông cho biết mô hình này đã xuất hiện khá rõ trong nghiên cứu.

Ông nói: “Phụ nữ thường trả lời rằng đàn ông trong mối quan hệ đôi khi giống như ‘một đứa con nữa’. Từ góc nhìn của họ, một số đàn ông kỳ vọng được chăm sóc, được phục vụ việc nhà, có sự kết nối cảm xúc và tiếp cận tình dục dễ dàng hơn, trong khi đóng góp trở lại cho mối quan hệ lại tương đối ít.”

Khủng hoảng sinh con bắt đầu từ trước khi có ý định sinh con
Sự thay đổi trong đời sống quan hệ đôi lứa đang diễn ra song song với xu hướng rộng hơn: nhiều người trẻ ngày càng rút lui khỏi kế hoạch sinh con.

Nghiên cứu của dự án Gia đình Séc đương đại cho thấy trong giai đoạn 2020 - 2022, cả ý định sinh con trong ngắn hạn lẫn dài hạn của nhóm tuổi 18 - 39 đều giảm đáng kể.

Dữ liệu mới nhất cũng cho thấy việc biến mong muốn thành hiện thực không hề dễ dàng. Chỉ khoảng 1/3 số người từng có kế hoạch sinh con thực sự có con trong giai đoạn 2022 - 2025.

Theo Kreidl, nhiều người dành phần lớn tuổi 20 và đầu tuổi 30 để học tập, xây dựng sự nghiệp, tìm chỗ ở ổn định và tìm kiếm bạn đời. Khi những mảnh ghép đó dần hoàn thiện thì việc sinh con lại trở nên phức tạp hơn vì tuổi tác, điều kiện sinh học và hoàn cảnh sống.

Khả năng sinh sản cũng là một trở ngại đáng kể. Gần 1/4 số phụ nữ tham gia nghiên cứu cho biết họ từng cố gắng sinh con nhưng không thành công.

Chính sách khuyến sinh có thể đang “trật trọng tâm”
Martin Kreidl nhấn mạnh rằng kết quả nghiên cứu không có nghĩa là mọi đàn ông Séc đều như nhau, cũng không phải mọi phụ nữ đều từ bỏ các mối quan hệ. Tuy nhiên, ông cho rằng những nỗ lực của chính phủ nhằm khuyến khích người trẻ kết đôi, sinh con và hỗ trợ họ bằng các ưu đãi tài chính có thể đang bỏ sót gốc rễ của vấn đề.

Theo ông, chính sách dân số và gia đình của Séc cần chú trọng nhiều hơn tới chất lượng cuộc sống tổng thể của người trẻ, bao gồm nhà ở giá phải chăng, công việc ổn định, an ninh tài chính, chăm sóc sức khỏe tâm thần và khả năng tiếp cận dịch vụ trông trẻ, thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp khuyến khích sinh con.

Xu hướng này cũng không chỉ giới hạn ở nhóm người trẻ đang loay hoay với các ứng dụng hẹn hò. Theo Kreidl, trong toàn xã hội Séc hiện nay, khoảng 20% dân số hoàn toàn không có bạn đời. “Họ không chỉ sống một mình; họ không ở trong bất kỳ mối quan hệ nào,” ông nói.

Nghiên cứu vì thế cho thấy bài toán dân số của Séc không chỉ nằm ở quyết định sinh con, mà còn bắt đầu từ khả năng con người gặp gỡ, gắn kết và xây dựng những mối quan hệ đủ bền vững để nghĩ đến một gia đình trong tương lai.

Theo Expats