Tập đoàn năng lượng ČEZ sẽ đầu tư 8 tỷ korun để xây dựng một nhà máy thủy điện tích năng quy mô lớn tại hồ chứa Orlík, qua đó tạo ra cơ sở thứ tư cùng loại tại Cộng hòa Séc. Thông tin này được Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị ČEZ, ông Daniel Beneš, công bố.

Hiện nay, Cộng hòa Séc có ba nhà máy thủy điện tích năng lớn đặt tại Dlouhé stráně (khu vực Šumperk), Dalešice (khu vực Třebíč) và Štěchovice gần Praha. Tất cả đều thuộc sở hữu của ČEZ.

Theo ông Beneš, nhờ dự án hiện đại hóa toàn diện nhà máy hiện hữu với tổng vốn đầu tư 8 tỷ korun, nước sẽ có thể được bơm từ hồ chứa Kamýk ở vị trí thấp hơn lên hồ Orlík, cho phép lưu trữ một lần tới 750 megawatt-giờ (MWh) điện năng. Lượng điện này tương đương mức tiêu thụ điện trong một ngày của 80.000 hộ gia đình tại Séc. Giai đoạn thi công chính sẽ bắt đầu từ năm sau và dự kiến hoàn thành vào năm 2033.

Dự án hiện đại hóa tại Orlík, với Litostroj Engineering thuộc tập đoàn Wikov Group là tổng thầu, sẽ cho phép 2 trong số 4 tổ máy vận hành hai chiều. Theo ông Beneš, điều này đồng nghĩa nhà máy sẽ hoạt động 50% như thủy điện truyền thống và 50% như nhà máy thủy điện tích năng.

Tại buổi giới thiệu dự án hôm thứ Tư trong khuôn viên nhà máy, ông Beneš cùng Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Công Thương Karel Havlíček nhắc lại rằng nhà máy thủy điện tích năng gần đây nhất tại Séc – Dlouhé stráně – đã được xây dựng từ 30 năm trước. Theo ông Beneš, dự án tại Orlík đã được chuẩn bị trong gần 8 năm và là một gói thầu công phức tạp. Ở giai đoạn cuối, cuộc đua chỉ còn lại hai ứng viên lớn đến từ Séc và Áo.

“Trên thế giới chỉ có 4 công ty sở hữu chuyên môn kiểu này,” ông Beneš lưu ý, đồng thời cho biết bên thắng thầu đã đưa ra đề xuất giá tốt hơn.

Ông Havlíček đánh giá các hồ chứa tích năng đã chứng minh hiệu quả và hiện là xu hướng rất được ưa chuộng trên thế giới. Ông cũng hoan nghênh việc công trình sẽ do một doanh nghiệp trong nước cung cấp cho ČEZ.

Ông Beneš nhấn mạnh rằng, khác với các nhà máy thủy điện tích năng trước đây tại Séc vốn được xây dựng trên khu đất hoàn toàn mới, dự án lần này là nâng cấp công trình hiện hữu. Orlík là mắt xích trọng yếu trong hệ thống bậc thang thủy điện trên sông Vltava và đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết toàn bộ hệ thống năng lượng quốc gia. Trong nhiều thập kỷ tới, nhà máy này được kỳ vọng sẽ đảm nhận vai trò như một “pin năng lượng” quy mô lớn.

Mức chênh lệch giữa mực nước hồ Kamýk và Orlík là 70 mét, cho phép ngành điện tận dụng hiệu quả sự khác biệt về cao độ này. Một ưu điểm lớn của nhà máy tích năng mới là được xây dựng ngay trên nền công trình hiện có, không chiếm thêm diện tích đất mới. Quá trình cải tạo sẽ được triển khai từng bước, trong đó ít nhất 2 trong số 4 tổ máy luôn duy trì hoạt động.

Các kỹ sư sẽ lần lượt hiện đại hóa toàn bộ 4 tổ máy tại Orlík, đồng thời giữ nguyên tổng công suất nhà máy ở mức 364 MW. Trong đó, hai turbine một chiều truyền thống sẽ có công suất 2 x 95 MW, còn hai turbine đảo chiều phục vụ chế độ tích năng sẽ có công suất 2 x 87 MW. Điều này sẽ giúp nhà máy có thể lưu trữ một lần tới 750 MWh điện năng, qua đó nâng tổng năng lực lưu trữ của các nhà máy thủy điện tích năng tại Séc thêm hơn 12%.

Phần lớn công việc sẽ được thực hiện bên trong nhà máy, nơi các kỹ thuật viên sẽ dần tháo dỡ công nghệ cũ và lắp đặt thiết bị mới. Dự án không chỉ bao gồm việc thay đổi loại tổ máy – trong đó 2 trong số 4 turbine Kaplan từ năm 1961 sẽ được thay bằng turbine Francis – mà còn bao gồm việc lắp đặt máy phát điện mới cùng các công nghệ liên quan.

Những thay đổi này sẽ cho phép nhà máy vận hành ở hai chế độ: vừa sản xuất điện, vừa bơm nước tích năng. Khi hệ thống điện dư thừa nguồn cung, nước có thể được bơm trở lại hồ chứa phía trên để tích trữ năng lượng. Khi nhu cầu điện tăng cao, quá trình sẽ được đảo ngược và nhà máy có thể nhanh chóng phát điện lên lưới.

“Khi trời nắng mạnh, gió lớn mà nhu cầu tiêu thụ chưa đủ, chúng tôi sẽ bơm nước lên trên. Khi vào giờ cao điểm, chúng tôi xả nước xuống để phát điện. Việc cân bằng này diễn ra trong ngày, chứ không phải lưu trữ điện trong nhiều ngày, nhiều tuần hay nhiều tháng,” ông Beneš giải thích. Ông cũng cho biết quy trình vận hành hiện chỉ cho phép điều chỉnh theo chu kỳ từng giờ.

Tổng giám đốc cơ quan quản lý lưu vực sông Vltava, ông Petr Kubala, cho biết việc đưa nhà máy mới vào vận hành sẽ không gây ra biến động lớn về mực nước hồ chứa. Mức hạ tối đa dự kiến là 2 đến 2,5 mét tại Kamýk và tối đa 20 cm tại Orlík. “Mọi biến động mực nước đều sẽ nằm trong phạm vi của quy trình vận hành hiện hành,” ông nói thêm.

Đến nay, ČEZ đã nâng cấp khoảng 40 tổ máy tại hơn 20 nhà máy thủy điện, qua đó giúp nâng hiệu suất trung bình của các nguồn thủy điện thêm từ 4% đến 10%, tùy theo từng nhà máy và loại turbine. Theo ČEZ, với các khoản đầu tư trước đó trị giá khoảng 5 tỷ korun, các nhà máy thủy điện của tập đoàn sẽ sẵn sàng trong nhiều thập kỷ tới cho mục tiêu sản xuất điện không phát thải, đảm bảo cung ứng an toàn và tạo ra cùng một sản lượng điện với lượng nước ít hơn.

Nguồn ČT24