Chỉ 1/5 người Séc có thể đến các địa điểm thiết yếu trong vòng 15 phút

Phần lớn người dân Séc không thể đến nơi làm việc, trường học hoặc cửa hàng trong vòng 15 phút. Theo khảo sát mới, chỉ 22,8% dân số hoàn thành các hành trình thường ngày trong khoảng thời gian này. Ba phần tư số người được hỏi có thể đến những địa điểm hằng ngày trong vòng 30 phút. Vậy cần quy hoạch đô thị như thế nào để người dân không phải di chuyển quá xa để tiếp cận các dịch vụ thiết yếu?

Nhà khoa học Pháp gốc Colombia Carlos Moreno sẽ tới Praha để giới thiệu mô hình “thành phố 15 phút”. Ông Moreno là chuyên gia quy hoạch đô thị được quốc tế công nhận và đã nghiên cứu tầm nhìn này trong khoảng 16 năm.

Mô hình dựa trên ý tưởng rằng các nhu cầu cơ bản như việc làm, giáo dục, chăm sóc y tế, mua sắm và hoạt động giải trí phải nằm trong phạm vi 15 phút đi bộ hoặc đi xe đạp từ nơi ở. Ông Moreno trình bày lý thuyết này trong cuốn sách được phát hành tại thị trường Séc vào tháng 8 năm nay.

Theo khảo sát Friendly City Index 2026, chỉ 22,8% người dân Séc đáp ứng tiêu chí trên. Phần lớn cần tới 30 phút để đến những địa điểm thường xuyên lui tới.

“Thành phố 15 phút” là gì?

Mô hình “thành phố 15 phút” đưa ra một phương thức quy hoạch cấu trúc đô thị nhằm nâng cao sự thuận tiện cho người dân. Điều này không có nghĩa mọi người bắt buộc phải hoàn thành tất cả công việc trong vòng 15 phút, mà là tập trung các dịch vụ hằng ngày trong khoảng cách dễ tiếp cận. Nhờ đó, cư dân không phải dành quá nhiều thời gian đi lại.

Ông Moreno giới thiệu mô hình này như một phương án thay thế cho cách quy hoạch đô thị truyền thống, vốn thường bố trí khu dân cư, nơi làm việc và các dịch vụ ở những khu vực khác nhau.

Ý tưởng của ông đã tác động đến công tác quy hoạch tại Paris và nhiều đô thị lớn khác trên thế giới. Năm 2021, mô hình này được trao giải thưởng quốc tế OBEL Award.

Người Séc coi nơi mình sống giống “thành phố 30 phút” hơn

Khảo sát Friendly City Index 2026, được thực hiện tại Séc và 11 quốc gia khác, cho thấy các thành phố của Séc vẫn còn cách xa nguyên tắc về khoảng cách ngắn. Chỉ 22,8% người dân có thể đến các địa điểm thường ngày trong vòng 15 phút, trong khi ba phần tư dân số cần tối đa nửa giờ.

Khả năng tiếp cận những địa điểm thiết yếu hằng ngày cũng liên quan đến phương tiện và tốc độ di chuyển trong thành phố.

* 10,7% người Séc đi bộ hoặc đi xe đạp, trong đó 9,2% đi bộ và 1,5% sử dụng xe đạp.
* Giao thông công cộng là lựa chọn phổ biến nhất, được 46% người tham gia khảo sát sử dụng.
* 34,3% sử dụng ôtô.

Có 78% hộ gia đình Séc sở hữu ôtô. Tuy nhiên, hơn một nửa trong số này hiếm khi hoặc không bao giờ lái xe vào trung tâm thành phố. Một phần tư sử dụng ôtô trong phần lớn hoặc tất cả các chuyến đi tới trung tâm.

Môi trường đô thị chưa phù hợp như nhau với mọi nhóm dân cư

Khảo sát cũng tìm hiểu cách người dân đánh giá điều kiện sống tại thành phố của mình. Môi trường dành cho người đi bộ nhận được đánh giá tích cực nhất, với 58,5% số người được hỏi hài lòng. Các điều kiện dành cho gia đình có trẻ em, như sân chơi, công viên và phố đi bộ, cũng được đánh giá tốt.

Tuy nhiên, kết quả có sự khác biệt giữa các nhóm dân cư. Chỉ 35,5% người cao tuổi và 28,5% người khuyết tật đánh giá tích cực môi trường đô thị. Trong khi đó, 23,2% số người được hỏi có đánh giá tiêu cực.

Khả năng tiếp cận dịch vụ, không gian công cộng an toàn và việc có thể đi lại mà không phụ thuộc vào ôtô là những chủ đề trọng tâm của mô hình thành phố 15 phút. Những người ủng hộ mô hình này nhấn mạnh rằng chất lượng cuộc sống không chỉ được quyết định bởi tốc độ giao thông, mà còn bởi khoảng cách từ nơi ở đến các nhu cầu thiết yếu.

Sách về mô hình thành phố 15 phút được phát hành bằng tiếng Séc
Ông Moreno sẽ có buổi thuyết trình công khai tại Praha vào ngày 3/11, nhân dịp bản dịch tiếng Séc của cuốn sách Thành phố 15 phút: Giải pháp tiết kiệm thời gian và bảo vệ hành tinh được xuất bản.

Cuốn sách đề cập việc quy hoạch đô thị với trọng tâm là nhu cầu của người dân, trong đó có khả năng tiếp cận nhà ở, giao thông, dịch vụ công và tiện ích xã hội. Tác phẩm cũng phân tích cách môi trường đô thị tác động đến chất lượng cuộc sống và mối quan hệ giữa những người sống trong cùng khu dân cư.

Theo metro.cz