Chính phủ Séc đang xem xét phương án điều chỉnh lương hưu vào tháng 1/2027 trong bối cảnh mức tăng theo công thức pháp luật hiện hành được dự báo chỉ khoảng 300 korun/tháng. Nếu được giữ nguyên, đây sẽ là đợt tăng lương hưu thấp nhất trong vòng 10 năm, đồng thời cũng là mức tăng tháng 1 thấp nhất kể từ năm 2017. Tuy nhiên, Bộ trưởng Lao động và Các vấn đề xã hội Aleš Juchelka, thuộc đảng ANO, cho biết chính phủ vẫn đang cân nhắc khả năng nâng mức điều chỉnh lên khoảng 600 korun/tháng.

Theo các tính toán hiện tại, mức điều chỉnh lương hưu theo luật tương ứng khoảng 1,4%, tức tăng trung bình gần 300 korun mỗi tháng đối với người hưởng lương hưu tuổi già. Nguyên nhân chủ yếu là do lạm phát thấp, trong khi đà tăng của tiền lương thực tế gần đây vẫn chưa được phản ánh đầy đủ vào công thức tính.

Dù vậy, ông Juchelka cho biết pháp luật cho phép chính phủ nâng mức điều chỉnh thông qua nghị định. Theo đó, mức tăng có thể được nâng lên khoảng 2,7%, tương đương gần 600 korun/tháng. Phát biểu trên Đài Truyền hình Séc, ông nhấn mạnh nếu đạt được đồng thuận trong nội các, phương án này hoàn toàn có thể được thông qua và cá nhân ông ủng hộ việc tăng cao hơn cho người hưu trí.

Trước đó, Thủ tướng Andrej Babiš, cũng thuộc đảng ANO, đã để ngỏ khả năng hỗ trợ thêm cho người hưu trí, trong đó có thể bao gồm cả một khoản chi trả đặc biệt. Hiện liên minh cầm quyền đã bắt đầu thảo luận về hình thức và quy mô hỗ trợ, song đến nay vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.

Trả lời báo chí, Bộ trưởng Juchelka cho biết người dân sẽ phải chờ đến tháng 9 để biết con số cụ thể hơn, khi đó các dữ liệu chính thức về tăng trưởng tiền lương mới được hoàn tất. Theo thông lệ, chậm nhất vào cuối tháng 9, chính phủ Séc sẽ ban hành nghị định quy định mức điều chỉnh lương hưu áp dụng từ tháng 1 năm sau.

Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová, thuộc đảng ANO, cũng có quan điểm thận trọng. Bà cho biết hiện chưa thể công bố mức tăng cụ thể do các số liệu vẫn đang được đánh giá và phải đặt trong tổng thể bài toán ngân sách. Theo bà, sẽ không công bằng nếu tạo kỳ vọng cho người cao tuổi trước khi chính phủ có được đầy đủ cơ sở để thống nhất mức điều chỉnh cuối cùng.

Đề xuất tăng lương hưu cao hơn mức luật định hiện nhận được sự ủng hộ từ đảng SPD. Chủ tịch đảng SPD, đồng thời là Chủ tịch Hạ viện Tomio Okamura, cho rằng cần nâng mức điều chỉnh lên cao nhất có thể để bù đắp cho người hưu trí. Đại diện SPD cũng cho biết một trong những phương án đang được bàn tới là khoản hỗ trợ hưu trí bất thường một lần, nhằm giúp người cao tuổi mà không tạo áp lực lâu dài lên ngân sách.

Tuy nhiên, phương án tăng thêm ngoài khuôn khổ luật định đang vấp phải nhiều ý kiến dè dặt trong nội bộ liên minh cầm quyền cũng như từ giới chuyên gia. Đảng Motoristé phản đối việc nâng mức điều chỉnh vượt quá công thức tính theo luật. Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Hạ viện Vladimír Pikora nhấn mạnh lương hưu cần tăng theo cơ chế pháp luật, thay vì phụ thuộc vào quyết định mang tính chính trị của từng thời điểm.

Theo ông Pikora, cơ chế điều chỉnh theo luật có ưu điểm là minh bạch, dễ dự báo và áp dụng bình đẳng cho tất cả mọi người. Ông cảnh báo rằng bất kỳ khoản tăng nào vượt khung pháp lý hiện hành cũng sẽ trở thành nghĩa vụ chi thường xuyên của ngân sách nhà nước trong nhiều năm tiếp theo. Vì vậy, chính phủ cần chỉ rõ nguồn tài chính tương ứng nếu muốn thông qua phương án này.

Các chuyên gia kinh tế cũng bày tỏ quan ngại tương tự. Nhà phân tích trưởng của Banka Creditas, ông Petr Dufek, cho rằng việc tăng lương hưu vượt mức luật định sẽ làm gia tăng thâm hụt ngân sách và nợ công. Theo ông, đây không phải là khoản hỗ trợ mang tính một lần mà là sự gia tăng chi tiêu thường xuyên, do đó sẽ tạo thêm áp lực lâu dài đối với tài chính công. Ông cũng nhấn mạnh người hưởng lương hưu hiện là nhóm dân cư duy nhất có thu nhập được nhà nước tự động bảo vệ trước lạm phát thông qua cơ chế điều chỉnh hằng năm.

Về mặt tài khóa, nếu lương hưu chỉ tăng khoảng 300 korun/tháng, ngân sách nhà nước được ước tính sẽ phải chi thêm khoảng 10 tỷ korun mỗi năm. Trong trường hợp mức tăng được nâng lên gần 600 korun/tháng, ngân sách có thể phải gánh thêm khoảng 10 tỷ korun nữa. Đây là lý do khiến chính phủ chưa đạt được đồng thuận hoàn toàn về phương án cuối cùng.

Trong thời gian tới, các cuộc thảo luận về vấn đề này sẽ tiếp tục diễn ra trong tháng 8 và tháng 9. Dự kiến, sau khi có đầy đủ số liệu về tiền lương và ngân sách, nội các Séc sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về mức điều chỉnh lương hưu từ tháng 1/2027.

Bên cạnh vấn đề điều chỉnh thường niên, chính phủ Séc cũng đang chuẩn bị một số thay đổi khác trong hệ thống hưu trí. Hạ viện dự kiến sẽ thảo luận đề xuất tăng lương hưu cho người trên 80 tuổi, đồng thời mở rộng hỗ trợ đối với những người vừa đi làm vừa nhận lương hưu. Ngoài ra, chính phủ cũng để ngỏ khả năng sửa đổi công thức điều chỉnh lương hưu trong các năm tới theo hướng phản ánh rõ hơn mức tăng của tiền lương thực tế.

Nguồn Novinky