Chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš muốn khuyến khích chủ sở hữu bất động sản thực hiện cải tạo nhà ở thân thiện với môi trường thông qua các bảo lãnh và cam kết cho các khoản vay, thay vì trợ cấp như trước đây.

Theo Bộ trưởng Công Thương Karel Havlíček (ANO) cho biết, động lực chính không nên là việc ai đó nhận được trợ cấp. Động lực quan trọng để cách nhiệt nhà ở nên là nó sẽ có lợi về lâu dài, có thể là sau 7, 10 hoặc 15 năm.

Các khoản vay ưu đãi từ ngân hàng và quỹ tiết kiệm xây dựng trong khuôn khổ chương trình Nová zelená úsporám đã được nội các trước của Petr Fiala lần lượt triển khai. Ví dụ, vào tháng 3/2024, chính phủ đã khởi động các khoản vay hỗ trợ trong chương trình Oprav dům po babičce. Chính phủ hiện tại của Babiš muốn thúc đẩy nhanh hơn quá trình chuyển từ trợ cấp sang vay vốn.

Chính phủ thay đổi cách tiếp cận với chương trình cũng vì nguồn kinh phí dành cho chương trình sẽ ít hơn trước. Chương trình này vốn lấy kinh phí từ nguồn thu bán giấy phép phát thải. Ngân sách của Quỹ Quốc gia Môi trường, được nội các phê duyệt vào cuối tháng 1, dự kiến nguồn thu này chỉ ở mức 5,5 tỷ korun.

Số tiền cụ thể dành cho chương trình Nová zelená úsporám sẽ được làm rõ trong vài tuần tới. Tuy nhiên, từ các dữ liệu về doanh thu từ giấy phép phát thải, rõ ràng nguồn kinh phí sẽ giảm đáng kể. Năm ngoái, chỉ riêng các khoản hỗ trợ cải tạo nhà ở tư nhân, nhà nước đã chi 17,4 tỷ korun.

Ông Havlíček cho biết chính phủ hiện đang cố gắng đảm bảo kinh phí, ví dụ để có thể cấp trợ cấp cho những người gần như không kịp nộp hồ sơ trước khi chương trình bị tạm dừng vào tháng 11 năm ngoái.

Chương trình Nová zelená úsporám đã hoạt động từ năm 2009. Tính đến nay, hơn 600 nghìn hộ gia đình đã tham gia. Năm ngoái, khoảng 42 nghìn hộ nộp đơn xin hỗ trợ.

Hỗ trợ chủ yếu vẫn là các khoản trợ cấp, nhưng nhu cầu vay ưu đãi cho cải tạo nhà thân thiện với môi trường đã tăng lên, theo dữ liệu từ Hiệp hội các quỹ tiết kiệm xây dựng Séc. Trong 10 tháng năm 2024, chỉ khoảng 900 hộ gia đình nhận được khoản vay, trong khi năm ngoái là 4.430 hộ.

“Năm nay, chúng tôi kỳ vọng nhu cầu sẽ tiếp tục tăng, bởi sự kết hợp giữa tư vấn chuyên môn, trợ cấp và khoản vay dễ tiếp cận đang cho thấy là mô hình hiệu quả để hỗ trợ nhà ở tiết kiệm năng lượng,” ông Martin Vašek, Tổng giám đốc CSOB Stavební spořitelna, nhận định.

Các doanh nghiệp đang trong tình trạng bất ổn

Sự bất định hiện nay xung quanh chương trình khiến các công ty chuyên về cải tạo nhà thân thiện với môi trường gặp khó khăn. Vì vậy, họ kêu gọi chương trình sớm được phục hồi.

“Các công ty lắp đặt trong thời kỳ xây dựng ồ ạt đã đầu tư mạnh và tuyển dụng nhiều nhân viên mới. Hiện họ đang phải đối mặt với sự bất định do hướng đi của chương trình chưa rõ ràng,” Giám đốc điều hành Hiệp hội Năng lượng Mặt trời Jan Krčmář cho biết.

Các chuyên gia cho rằng cải tạo nhà vẫn có ý nghĩa ngay cả khi không có trợ cấp hào phóng. Những thay đổi toàn diện có thể giảm chi phí vận hành tòa nhà tới hàng chục phần trăm. Theo họ, các khoản vay ưu đãi là một giải pháp thay thế mà nhà nước có thể dùng để hỗ trợ tiết kiệm năng lượng.

“Đồng thời, cũng nên mở cuộc thảo luận về các ưu đãi thuế cho cải tạo năng lượng, bởi chúng có thể đơn giản hơn về mặt hành chính so với trợ cấp và bền vững hơn về lâu dài,” bà Marta Gellová, Giám đốc liên minh Šance pro budovy – chuyên về cải tạo tòa nhà, nhấn mạnh.

(Theo Novinky)