Chính phủ Séc muốn thu hẹp quyền của tòa án phúc thẩm, tuy nhiên giới công tố lo tố tụng kéo dài

Chính phủ đã thông qua dự thảo sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự, trong đó có nội dung hạn chế thẩm quyền của các tòa phúc thẩm. Theo Bộ trưởng Tư pháp, mục tiêu của đề xuất là tăng cường tính độc lập của thẩm phán. Tuy nhiên, Liên hiệp Công tố viên chỉ trích dự thảo này, cho rằng thay đổi đó có thể dẫn tới tình trạng gọi là “bóng bàn tư pháp”.

Trong thực tế, sau khi tòa án ra phán quyết, một bên có thể không đồng ý với bản án và kháng cáo. Tòa cấp trên khi đó có thể hủy bản án nếu phát hiện sai sót và trả hồ sơ để xét xử lại. Tòa cấp sơ thẩm sau đó phải khắc phục những thiếu sót và ra phán quyết mới.

Luật sư Jan Černý cho biết: “Hiện nay, tòa phúc thẩm có thể ràng buộc tòa án cấp sơ thẩm theo cách mà nói một cách hình tượng, gần như chỉ rõ bị cáo phải bị kết án như thế nào.”

Theo Bộ Tư pháp, dự luật sửa đổi nhằm bảo vệ tính độc lập của thẩm phán. Cụ thể, quy định mới sẽ cấm tòa cấp trên, khi trả hồ sơ, được chỉ đạo tòa cấp dưới phải đánh giá chứng cứ ra sao hoặc coi những tình tiết nào là đã được chứng minh.

Bộ trưởng Tư pháp Jeroným Tejc (đảng ANO) nêu rõ: “Điều mà các tòa cấp trên cần làm, và đó hoàn toàn là việc đúng đắn, là ràng buộc các tòa cấp dưới bằng quan điểm pháp lý; các tòa này buộc phải cân nhắc quan điểm đó. Họ cũng có thể chỉ ra những sai sót.”

Bộ Tư pháp viện dẫn trường hợp của Robert Tempel, người từng bị kết án oan tù chung thân trong một vụ án giết hai người. Ông đã bốn lần được tuyên trắng án, nhưng tòa phúc thẩm liên tục hủy các bản án đó. Theo Bộ Tư pháp, cách xử lý như vậy là vượt quá thẩm quyền của tòa cấp trên. Nếu dự luật được thông qua, tình huống tương tự sẽ không còn có thể xảy ra. Tuy nhiên, theo các ý kiến phản đối, hiện tượng gọi là “bóng bàn tư pháp” có thể còn trở nên nghiêm trọng hơn.

Ông Adam Borgula, Phó Chủ tịch Liên hiệp Công tố viên, nhận định: “Theo quan điểm của chúng tôi, nếu dự luật này được thông qua, sẽ xuất hiện tình trạng các quyết định liên tiếp bị tòa phúc thẩm coi là có sai sót và tiếp tục bị hủy. Điều đó đồng nghĩa toàn bộ quá trình tố tụng hình sự sẽ bị kéo dài.”

Tại các tòa án cấp quận, thời gian giải quyết một vụ án hình sự trong năm 2024 trung bình vào khoảng 5 tháng. Ở các tòa án cấp vùng, thời gian này kéo dài hơn một năm.

Ngoài ra, dự luật cũng đề xuất cho phép cảnh sát, trong một số điều kiện nhất định, công bố quốc tịch của những người đang bị điều tra hình sự. Tuy vậy, giới công tố lo ngại quy định này có thể làm gia tăng định kiến và tiếp sức cho tâm lý bài ngoại.

Nguồn: TN.cz