Chính quyền Trump chia rẽ về khả năng nối lại tấn công Iran

Sau thất bại bầu cử và chia rẽ nảy lửa trong bộ máy cố vấn, Tổng thống Trump đang gặp khó với quyết định nên nối lại tấn công Iran hay không.

Các cố vấn của Tổng thống Donald Trump cùng dàn đồng minh quốc tế đang bước vào một cuộc đua nảy lửa nhằm tác động đến quyết định của ông về việc chấm dứt cuộc chiến tại Iran hay châm lại ngọn lửa xung đột.

Cử tri đã thể hiện không đồng tình với cuộc xung đột tại hòm phiếu. Phó tổng thống JD Vance công khai bày tỏ nghi vấn về tính hiệu quả của chiến dịch tấn công Iran. "Lý do khiến chúng ta thất bại chính là cuộc chiến đó", ông tuyên bố trên mạng xã hội X hôm 4/11.

Đặc phái viên Steve Witkoff cùng một số cố vấn bên ngoài chính quyền đồng quan điểm với Phó tổng thống Vance, liên tục thuyết phục Tổng thống ủng hộ nỗ lực ngoại giao nhằm đạt thỏa thuận chấm dứt giao tranh và mở lại eo biển Hormuz.

Nhưng một phe khác gồm Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper lại ủng hộ tái khởi động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, theo các nguồn thạo tin. Bên cạnh đó, nhiều cố vấn có quan điểm cứng rắn cũng liên tục hối thúc Tổng thống Trump mạnh tay, khẳng định di sản của ông hoàn toàn phụ thuộc vào việc buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân.

Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lại muốn đi theo hướng khác: Siết trừng phạt và duy trì phong tỏa thương mại với Iran.

Ở bên ngoài, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn ráo riết hối thúc Mỹ mở lại chiến dịch không kích trong khi các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ lại kiên trì với nỗ lực hòa giải.

Giới chức Qatar hôm 6/11 cho biết họ đã tung ra nỗ lực giải cứu phút chót nhằm ngăn chặn một chiến dịch quân sự mới của Mỹ, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa đôi bên nhằm khai thông eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải mà Washington áp đặt lên Tehran.

"Các nhà trung gian của chúng tôi đang làm việc từng phút để ngăn chặn một làn sóng leo thang căng thẳng mới trong khu vực", Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman al-Thani cho hay.

Ngoại trưởng các nước vùng Vịnh đang ráo riết vận động tiến hành một cuộc điện đàm với Tổng thống Trump hoặc một cuộc gặp cấp cao tại Washington nhằm thuyết phục Mỹ chấp thuận thỏa thuận với Iran, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề.

Những người này cho biết thỏa thuận đang được đàm phán sẽ rút ngắn lộ trình tham vấn sơ bộ từ 60 ngày, thời hạn quy định trong bản ghi nhớ tháng 6, xuống chỉ còn hai ngày, qua đó chuyển thẳng sang đàm phán hạt nhân.

Một nguồn tin nhận định đây có thể là lối thoát giúp ông Trump giữ thể diện và từng bước khép lại cuộc chiến. Dù vậy, việc Iran có chấp nhận hay không vẫn là dấu hỏi lớn.

Tiến thoái lưỡng nan

Những diễn biến trên cho thấy Tổng thống Trump đang phải đứng trước một quyết định tối quan trọng, sẽ định hình phần còn lại nhiệm kỳ của ông, nhưng lần này, ông không còn điểm tựa từ một bộ máy thống nhất hay bối cảnh chính trị thuận lợi.

"Thắng lợi của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ càng khiến Tổng thống lâm vào thế khó", Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran kiêm phó chủ tịch phụ trách chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, Washington, nhận định. "Những lựa chọn còn lại nhiều khả năng sẽ chỉ làm trầm trọng thêm cái giá mà Mỹ phải chịu, cả về chiến lược lẫn kinh tế".

Các quan chức đã cảnh báo Tổng thống rằng mọi lựa chọn đều tiềm ẩn rủi ro. Iran đang đe dọa mở rộng đáp trả ra ngoài phạm vi Trung Đông nếu bị tấn công. Nhưng nếu ông Trump phát tín hiệu muốn rút lui, Tehran có thể đòi hỏi những nhượng bộ lớn hơn trên bàn đàm phán hoặc thừa cơ siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz.

"Những bất đồng và ý kiến trái chiều từ giới cố vấn khiến quyết định vốn đã hóc búa nay càng trở nên khó khăn hơn với ông Trump", Maloney bình luận.

Song một quan chức Nhà Trắng cho hay ông Trump hiện không cần vội đưa ra quyết định bởi nền kinh tế Iran đang chao đảo còn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz vẫn được đảm bảo.

Các quan chức Mỹ giấu tên cho biết nếu Tổng thống Trump nghe theo lời khuyên "dứt điểm chiến dịch", Bộ Quốc phòng sẵn sàng thực thi mệnh lệnh ngay lập tức. Tuy nhiên, thời điểm lý tưởng nhất để tái khởi động chiến dịch sẽ rơi vào cuối tháng 11, khi trang thiết bị bổ sung cập bến Trung Đông.

Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt cùng nhóm tác chiến mang theo hàng chục tiêm kích đang tiến về khu vực từ Thái Bình Dương. Cùng lúc, một đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh bổ sung dự kiến cũng hội quân với hạm đội gồm khoảng 20 tàu chiến đang hoạt động tại khu vực vào cuối tháng này. Mỹ đã điều động hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot tới Israel, sơ tán nhân sự khỏi các căn cứ có nguy cơ bị Iran trả đũa, đồng thời triển khai thêm khí tài và quân tiếp viện tới vùng Vịnh.

Theo một số quan chức Mỹ, Bộ trưởng Hegseth và đô đốc Cooper đã dành nhiều tuần chuẩn bị phương án cho các chiến dịch tiến công quy mô lớn. Họ tư vấn cho Tổng thống rằng tái khởi động không kích, nhắm thẳng vào hạ tầng năng lượng, cơ sở hạt nhân cùng kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) Iran là con đường duy nhất buộc Tehran phải giao nộp vật liệu hạt nhân.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định không thể biết chắc liệu các đợt không kích mới có thể khuất phục Iran trên bàn đàm phán không, nhất là khi họ đã trụ vững qua 8 tháng chiến sự.

Nếu Tổng thống thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình, phía Iran ít có khả năng chịu đưa ra những nhượng bộ mà ông mong muốn, Gregory Brew, chuyên gia về Iran tại công ty tư vấn Eurasia Group, nhận xét.

"Cái giá họ đưa ra rất cao", ông nói. "Tehran muốn khôi phục bản ghi nhớ hồi mùa hè, vốn cho phép họ bán lại dầu mỏ ra thị trường và mở cửa hoàn toàn eo biển trước khi bàn tới chuyện hạt nhân".

Brew cho biết thêm phương án duy trì nguyên trạng, với các đòn trừng phạt và phong tỏa, có thể là lựa chọn ít vấp phải rào cản nhất đối với Tổng thống. "Nhưng điều này đồng nghĩa ông Trump phải chấp nhận kéo dài chiến sự, khiến giá dầu tiếp tục neo cao và các cuộc tấn công của Iran tại Hormuz sẽ trở thành điều bình thường mới", ông nói.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)

(Theo VnExpress)