Việc hái quả rừng không hoàn toàn vô hại. Trên quả việt quất hay dâu rừng có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm sán dây cáo, loại ký sinh trùng có thể gây bệnh nghiêm trọng cho con người. Chia sẻ với CNN Prima NEWS, bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm František Stejskal xác nhận mối đe dọa này, đồng thời nhấn mạnh rủi ro không chỉ nằm ở quả rừng mà còn ở môi trường tự nhiên nói chung.

Mùa hái quả rừng hiện đang bước vào cao điểm. Đầu mùa hè, nhiều người đổ ra thiên nhiên để tìm việt quất hoặc dâu rừng. Tuy nhiên, năm nào hoạt động này cũng đi kèm những cảnh báo về nguy cơ sức khỏe. Trong số đó có nguy cơ lây nhiễm một loại ký sinh trùng nguy hiểm qua những quả việt quất vừa hái – sán dây cáo, đúng như tên gọi, thường ký sinh ở loài cáo.

Trao đổi với CNN Prima NEWS, bác sĩ František Stejskal từ Phòng khám Bệnh truyền nhiễm, Khoa Y số 2, Đại học Karlová cho biết: “Cáo mang sán trưởng thành trong ruột. Sán thải ra các đốt, mỗi đốt chứa khoảng 100.000 trứng. Một con cáo có thể mang hàng trăm, thậm chí hàng nghìn con sán trong cơ thể.”

Theo đó, mỗi ngày cáo có thể thải ra theo phân hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu trứng của ký sinh trùng này. Phân cáo sau đó có thể làm ô nhiễm lớp thực vật thấp, đặc biệt là việt quất hoặc dâu rừng. Từ đây, trứng sán có thể xâm nhập vào cơ thể người.

Nguy cơ từ quả việt quất hay từ môi trường nói chung?

Bác sĩ Stejskal khuyến cáo người đi rừng nên rửa thật kỹ quả hái được trước khi ăn. “Nếu quá lo ngại, họ nên nấu chín. Khi đó rủi ro sẽ không còn,” ông nói. Tuy nhiên, theo chuyên gia, nguy cơ nhiễm trứng sán từ việt quất hay các loại quả khác “không thể định lượng chính xác”.

Ông cũng nhấn mạnh rằng mối nguy lớn hơn nằm ở sự ô nhiễm môi trường nói chung. “Cáo có mặt ở khắp nơi – không chỉ trong rừng mà còn trên đồng ruộng, trong công viên, thành phố, hay các khu vườn. Vì vậy, môi trường tự nhiên ở bất cứ đâu cũng có thể bị ô nhiễm,” ông cho biết.

“Không có nghiên cứu nào có thể nói chắc một người nhiễm bệnh là do hái quả rừng hay do ô nhiễm môi trường nói chung,” vị chuyên gia nói thêm. Theo ông, tình trạng môi trường bị nhiễm trứng sán dây cáo hiện diện trên toàn lãnh thổ CH Séc.

Loại sán này khi xâm nhập vào cơ thể người qua trứng có thể gây bệnh echinococcosis thể phế nang (bệnh nang sán phế nang). Một trong những đặc điểm nguy hiểm của bệnh là thời gian ủ bệnh rất dài – thông thường các triệu chứng đầu tiên chỉ xuất hiện sau 5 đến 15 năm kể từ khi nhiễm.

Theo Viện Y tế Công cộng Quốc gia Séc (SZÚ), ổ bệnh nguyên phát của echinococcosis thể phế nang gần như luôn nằm ở gan. “Bệnh giống sự phát triển của khối u, vì nang sán lan tỏa và xâm lấn mô. Sau thời gian dài không có triệu chứng, kéo dài nhiều năm, người bệnh có thể xuất hiện đau bụng, chán ăn, sụt cân và các dấu hiệu suy gan hoặc xơ gan,” SZÚ cho biết.

Bệnh cũng có thể tấn công các cơ quan khác, bao gồm não, phổi hoặc lá lách. Nếu không được điều trị, hậu quả trong phần lớn trường hợp là tử vong. “Nếu ai đó muốn chắc chắn tuyệt đối rằng mình không thể bị lây nhiễm, họ phải xử lý nhiệt quả rừng. Tức là không thể vào rừng, hái một nắm việt quất rồi ăn ngay tại chỗ. Nhưng theo tôi, nguy cơ lây nhiễm là thấp,” bác sĩ Stejskal nói thêm.

Số ca được ghi nhận đang gia tăng

SZÚ cũng kêu gọi người dân tăng cường phòng bệnh. Theo cơ quan này, biện pháp phòng ngừa đối với con người là tuân thủ nghiêm ngặt vệ sinh tay – rửa tay bằng nước ấm và xà phòng trước khi chế biến thức ăn, cũng như sau khi tiếp xúc với chó hoặc mèo. Người dân không nên hái rồi ăn ngay các loại trái cây hoặc rau mọc tự nhiên nhặt trực tiếp từ mặt đất. Tất cả các loại quả thu hái ngoài tự nhiên nên được rửa sạch kỹ lưỡng hoặc nấu chín trước khi ăn.

Các chuyên gia đồng thời lưu ý rằng chỉ cấp đông thôi không thể tiêu diệt trứng sán dây cáo. Vì vậy, trước khi cho việt quất vừa hái vào tủ đông, cần phải rửa thật kỹ hoặc xử lý nhiệt trước.

Số ca echinococcosis thể phế nang ở người được báo cáo tại CH Séc đã gia tăng từ năm 2022. Ở một số khu vực, tỷ lệ cáo nhiễm bệnh vượt quá 40%, đặc biệt tại các vùng Karlovy Vary, Liberec, Plzeň và Nam Séc.

Nguồn CNN Prima News