Điểm nhấn quan trọng trong cuộc gặp thượng đỉnh của lãnh đạo Mỹ - Trung
Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc đã trao đổi về nhiều chủ đề “nóng” trong cuộc gặp song phương tuần này, tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề chưa được giải quyết.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dành sự tiếp đón trang trọng cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng vào ngày 24/9.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh các cuộc thảo luận về thương mại, trí tuệ nhân tạo (AI) và cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng giữa hai nước là những nội dung trọng tâm trong chuyến thăm cấp nhà nước của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Mỹ.
Thỏa thuận thương mại được gia hạn, nhưng chỉ tạm thời
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, trong quá trình đàm phán, Mỹ và Trung Quốc đã gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại - dự kiến hết hạn vào tháng 11 - nhưng thời gian gia hạn chỉ kéo dài thêm 2 tháng.
Ông Bessent tuyên bố việc gia hạn sẽ cho phép Mỹ và Trung Quốc có “thêm thời gian để xem liệu hai bên có thể làm gì trên mặt trận kinh tế”.
Tuy nhiên, thay vì chốt lại một thỏa thuận lâu dài, việc gia hạn dường như chỉ đẩy những vấn đề cốt lõi - bao gồm thuế quan, khối lượng hàng hóa Trung Quốc cam kết mua, nguồn cung đất hiếm và các hạn chế về công nghệ - sang vòng đàm phán tiếp theo.
Ông Bessent cho biết Bắc Kinh đang thực hiện cam kết trong thỏa thuận trước đó về việc mua 25 triệu tấn đậu tương, nhưng lại chậm trễ trong việc thực hiện cam kết mua các mặt hàng nông sản khác của Mỹ trị giá 17 tỷ USD.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết lượng cung ứng đất hiếm chưa đạt yêu cầu, một dấu hiệu khác cho thấy vẫn còn tồn tại những khoảng cách đáng kể giữa hai bên.
Ông Trump và ông Tập có thể có thêm cơ hội để thúc đẩy một thỏa thuận lâu dài hơn trước thời hạn mới vào ngày 10/1/2027, khi hai hội nghị thượng đỉnh đa phương dự kiến diễn ra tại Thâm Quyến và Miami trước cuối năm nay.
Ông Trump nhiều lần kêu gọi Trung Quốc mua thêm hàng hóa Mỹ nhằm thiết lập một mối quan hệ kinh tế "cân bằng" hơn. Tuy nhiên, chuyến thăm của ông Tập vẫn chưa mang lại cam kết nào về việc Trung Quốc sẽ mua các mặt hàng như máy bay Boeing hay nông sản Mỹ.
Trung Quốc muốn Mỹ “thận trọng” về vấn đề Đài Loan
Chủ tịch Tập Cận Bình đã đề cập tới vấn đề Đài Loan với trong cuộc gặp với Tổng thống Trump.
Theo Xinhua, hãng thông tấn chính thức của Trung Quốc, ông Tập bày tỏ hy vọng rằng Mỹ sẽ "xử lý vấn đề Đài Loan một cách thận trọng nhằm đặt nền tảng vững chắc cho hợp tác chiến lược song phương và sự phát triển quan hệ Trung - Mỹ".
Bản tin tiếng Anh của hãng thông tấn Trung Quốc cũng đưa tin, ông Tập hy vọng Mỹ sẽ phản đối việc Đài Loan độc lập.
Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần của lãnh thổ Trung Quốc, gọi "vấn đề Đài Loan" là "công việc nội bộ" của Trung Quốc và cho rằng các nước bên ngoài không có quyền can thiệp.
Bất chấp lập trường của Trung Quốc, Mỹ vẫn cung cấp các lô vũ khí cho Đài Loan. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 23/9 cho biết một gói vũ khí trị phí 14 tỷ USD của Mỹ dành cho Đài Loan đã bị hoãn lại và đang trong quá trình "xem xét".
Rủi ro chiến lược
Đây không phải là lần đầu tiên ông Tập Cận Bình nhắc đến "Bẫy Thucydides" khi gặp ông Trump. Đây là một học thuyết cho rằng sự cạnh tranh giữa một cường quốc đang trỗi dậy và một cường quốc đã xác lập vị thế thường dẫn đến xung đột.
Mặc dù nhà lãnh đạo Trung Quốc nói rằng rủi ro này “có thể vượt qua được”, nhưng việc ông đề cập đến học thuyết trên cho thấy những lo ngại về nguy cơ xảy ra xung đột quân sự Mỹ - Trung vẫn tiếp tục phủ bóng lên mối quan hệ giữa hai cường quốc lớn nhất thế giới.
Ông Tập cho rằng cả hai nước đều được hưởng lợi từ hợp tác và chịu thiệt hại từ đối đầu, đồng thời kêu gọi duy trì đối thoại quân sự thường xuyên và tăng cường các cơ chế phòng ngừa khủng hoảng.
Về phần mình, ông Trump đã đề cập đến lịch sử chung giữa hai nước để nhấn mạnh tiềm năng hợp tác. Ông cho rằng hai bên có thể đạt được nhiều thành tựu nếu theo đuổi các lợi ích chung.
Trí tuệ nhân tạo (AI)
Hai nhà lãnh đạo thể hiện những quan điểm khác nhau về trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong khi ông Trump gạt bỏ lời kêu gọi từ giới lãnh đạo công nghệ về việc ban hành quy định để "kiểm soát tốc độ phát triển" của AI, ông Tập lại cho rằng AI cần "nằm dưới sự kiểm soát của con người".
Ông Trump tuyên bố AI nên được gọi là “siêu trí tuệ”. Ông muốn “giữ nguyên hiện trạng” và trao trách nhiệm cho Bộ Tư pháp Mỹ thay vì áp đặt bất kỳ quy định quản lý mới nào. Ông khẳng định Trung Quốc cũng có cùng quan điểm.
Tuy nhiên, ông Tập ngày 24/9 cho rằng, với tư cách là những quốc gia dẫn đầu về AI, Trung Quốc và Mỹ phải quản lý sự phát triển của công nghệ này.
"Chúng ta có cả năng lực và trách nhiệm để phát triển và quản lý AI vì lợi ích chung, đồng thời đảm bảo rằng sự phát triển của AI luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người và phục vụ lợi ích của người dân", ông Tập nhấn mạnh.
Xung đột Iran
Tổng thống Trump nhiều lần kêu gọi Trung Quốc ủng hộ các nỗ lực của Mỹ nhằm cô lập Iran về mặt kinh tế và mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải biển. Tuy nhiên, Bắc Kinh - đối tác thương mại lớn nhất của Iran - tỏ ra ngần ngại tham gia vào vấn đề này.
Theo thông tin từ phía Trung Quốc về cuộc hội đàm vào ngày 24/9, nhà lãnh đạo Trung Quốc đã kêu gọi Tổng thống Mỹ chấm dứt cuộc chiến với Iran và sớm đạt được giải pháp thông qua đàm phán với Tehran.
Không có bước đột phá nào về vấn đề Iran được ghi nhận trong cuộc hội đàm giữa ông Trump và ông Tập. Chủ tịch Trung Quốc bày tỏ sự ủng hộ việc Mỹ và Iran quay lại một thỏa thuận tạm thời, vốn được kỳ vọng sẽ mở đường cho một thỏa thuận hòa bình toàn diện hơn.
Nguồn: Dân trí
