Tội phạm mạng nhắm chủ yếu vào phụ nữ, khai thác nỗi sợ hãi, áp lực thời gian và thao túng tâm lý. Tội phạm mạng tại Cộng hòa Séc đang gia tăng mạnh và trở thành một trong những mối đe dọa an ninh nghiêm trọng nhất hiện nay. Các vụ lừa đảo trực tuyến hiện chiếm tới ba phần tư tổng số vụ phạm pháp mạng, trong khi quy mô thực tế còn lớn hơn nhiều do không ít nạn nhân không trình báo với cơ quan chức năng.

Theo kết luận của Hội nghị Thượng đỉnh Toàn cầu về Gian lận của Liên Hợp Quốc, đây hiện là loại hình tội phạm phát triển nhanh nhất trên toàn thế giới. Các hành vi lừa đảo thường liên quan đến nhiều hoạt động phạm pháp khác như tống tiền hay rửa tiền. Việc đối phó hiệu quả với loại tội phạm này chỉ có thể thực hiện thông qua hợp tác quốc tế, chia sẻ thông tin và tăng cường công tác phòng ngừa giữa khu vực công và tư nhân.

“Đây không còn là hành vi của các cá nhân riêng lẻ mà là tội phạm có tổ chức mang tính quốc tế, hoạt động như một mô hình kinh doanh tinh vi,” Đại tá Vladimír Lukášek, Giám đốc Cục Cảnh sát Hình sự và Điều tra thuộc Tổng cục Cảnh sát CH Séc, cho biết. Theo ông, chỉ riêng trong tháng 3 năm nay, số vụ việc đã tăng hơn 37% so với cùng kỳ năm trước.

Giả danh ngân hàng và cảnh sát: hình thức lừa đảo tăng nhanh nhất

Hình thức tấn công gia tăng nhanh nhất hiện nay là các cuộc gọi điện thoại, trong đó kẻ gian giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cảnh sát.

“Có tới 80% nạn nhân của các vụ lừa đảo qua điện thoại là phụ nữ. Các đối tượng giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cảnh sát lợi dụng nỗi sợ hãi, thao túng cảm xúc và tạo áp lực thời gian. Thiệt hại trung bình của một vụ lừa đảo qua điện thoại lên tới 744.000 korun, còn với lừa đảo tình cảm là 513.000 korun. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân mất hàng triệu korun,” Trung tá Ondřej Kapr thuộc Cục Cảnh sát Hình sự và Điều tra cho biết.

Các đối tượng thường:

• Gây hoảng sợ cho nạn nhân bằng những thông tin như “tài khoản của bạn đang bị tấn công” hoặc “ai đó đang vay tiền dưới tên bạn”.
• Cô lập nạn nhân bằng cách yêu cầu không được kể với bất kỳ ai.
• Dụ dỗ chuyển tiền vào cái gọi là “tài khoản an toàn”.
• Ép cài đặt phần mềm truy cập từ xa hoặc chia sẻ màn hình điện thoại, máy tính.
• Yêu cầu rút tiền mặt để giao cho “người chuyển phát” hoặc nộp vào máy ATM tiền ảo.

Theo Trung tá Kapr, có những cuộc gọi kéo dài tới 12 giờ, với nhiều người thay phiên nhau trò chuyện, thậm chí chèn nhạc trong lúc chờ hoặc gọi liên tiếp từ nhiều số điện thoại Séc khác nhau. Trong suốt quá trình đó, nạn nhân luôn bị giữ trong trạng thái hoảng loạn, lo sợ mất toàn bộ tiền bạc hoặc vô tình phạm tội nếu không làm theo hướng dẫn.

Ông cũng nhấn mạnh rằng không tồn tại “tài khoản an toàn” nào như lời các đối tượng quảng cáo, cũng như không có sản phẩm đầu tư “siêu lợi nhuận” trong thời gian ngắn.

Lừa đảo tình cảm: cái bẫy cảm xúc nguy hiểm

Một dạng lừa đảo đáng báo động khác là lừa đảo tình cảm, được xem là một trong những hình thức nguy hiểm nhất do đánh mạnh vào cảm xúc của nạn nhân. Có tới 87% nạn nhân là phụ nữ, với năm sinh trung bình là 1967.

Các đối tượng thường:

• Xây dựng mối quan hệ tình cảm trong thời gian dài.
• Cô lập nạn nhân, yêu cầu giữ bí mật vì “người khác sẽ ghen tị”.
• Tỏ tình chỉ sau vài ngày quen biết.
• Xin tiền để “sang thăm”, “phẫu thuật khẩn cấp”, “nộp tiền bảo lãnh để xuất ngũ”.
• Giả làm góa vợ hoặc góa chồng đang nuôi con nhỏ nhằm tăng sức ép cảm xúc.
• Sử dụng danh tính giả cùng hình ảnh giả mạo như bác sĩ Liên Hợp Quốc, quân nhân, phi công hay kỹ sư.
• Tạo các website ngân hàng và công ty vận chuyển giả.
• Gửi “bưu kiện chứa tài sản giá trị” nhưng yêu cầu nạn nhân thanh toán phí hải quan để nhận hàng.

Những kẻ lừa đảo có thể duy trì liên lạc với nạn nhân trong nhiều tháng để xây dựng lòng tin. Chúng thường tiếp cận qua ứng dụng hẹn hò hoặc mạng xã hội, nhanh chóng tạo dựng mối quan hệ thân thiết rồi viện lý do chiến tranh, nhiệm vụ nguy hiểm hay phẫu thuật nghiêm trọng để khơi gợi sự lo lắng. Khi nạn nhân đã phụ thuộc về mặt cảm xúc, chúng bắt đầu yêu cầu vay tiền hoặc đóng các khoản phí với lời hứa sẽ hoàn trả.

Trong một số trường hợp, nạn nhân còn bị lợi dụng để chuyển tiền qua tài khoản cá nhân nhằm phục vụ hoạt động rửa tiền.

Người trung niên là nhóm dễ bị tổn thương nhất

Theo Đại tá Zuzana Pidrmanová, Trưởng phòng Phòng ngừa thuộc Tổng cục Cảnh sát CH Séc, nhóm dễ bị nhắm tới nhất là người trung niên, những người vừa chăm sóc con cái vừa lo cho cha mẹ và thường tin rằng “chuyện đó sẽ không xảy ra với mình”.

“Tội phạm không tấn công bằng lý trí mà bằng cảm xúc, đặc biệt là nỗi sợ hãi. Bất kỳ ai cũng có thể bị bất ngờ bởi một cuộc gọi hoặc tin nhắn có vẻ khẩn cấp và đáng tin cậy,” bà nói.

Cảnh sát kêu gọi người dân tăng cường chia sẻ thông tin cảnh báo để bảo vệ bản thân và người thân. Người dân cần ghi nhớ một số nguyên tắc cơ bản:

• Tuyệt đối không chuyển tiền vào “tài khoản an toàn”.
• Cảnh sát và ngân hàng không bao giờ yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại.
• Có thể báo cáo các số điện thoại nghi ngờ giả danh ngân hàng hoặc cảnh sát cho nhà mạng qua số 7726.
• Luôn dành thời gian suy nghĩ, cúp máy và bình tĩnh trước khi hành động.

Quy tắc “3Z” chống lừa đảo

Cảnh sát Séc cũng đưa ra quy tắc đơn giản mang tên “3Z” để giúp người dân ứng phó khi nhận được cuộc gọi khẩn cấp liên quan đến tài khoản ngân hàng:

• ZASTAV (Dừng lại): Đừng để bản thân rơi vào hoảng loạn.
• ZAVĚS (Cúp máy): Cảnh sát và ngân hàng không bao giờ yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại.
• ZKONTROLUJ (Kiểm tra): Xác minh thông tin trực tiếp với ngân hàng của bạn.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng kẻ gian có thể gửi đường link hoặc tin nhắn SMS dẫn tới trang đăng nhập ngân hàng giả mạo, có giao diện gần như giống hệt trang thật nhưng sử dụng địa chỉ URL khác.

“An ninh mạng không chỉ là phần mềm. Đó là sự kết hợp giữa nhận thức, khả năng phán đoán và công nghệ phù hợp. Khi được thiết lập đúng cách, chúng sẽ khiến các đối tượng lừa đảo khó thành công hơn,” chuyên gia an ninh mạng Ondřej Novotný của ESET kết luận.

Nguồn Policie ČR