Ngân sách nhà nước Séc cho năm tới đang dần được định hình rõ hơn. Chính phủ muốn tăng lương trong khu vực công, tiếp tục chi trả các khoản phí hỗ trợ nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời bổ sung ngân sách cho giáo dục, y tế và quốc phòng. Theo Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO), mức thâm hụt ngân sách sẽ nới rộng so với con số 310 tỷ korun của năm nay. Các chuyên gia phân tích đặc biệt cảnh báo rằng khoản thâm hụt này không nên chỉ dùng để tài trợ đầu tư mà còn bị kéo sang trang trải các khoản chi thường xuyên.

“Tôi không thể đáp ứng tất cả các yêu cầu, chắc chắn có một số đồng nghiệp không hài lòng. Điều đó là dễ hiểu, vì các yêu cầu lúc nào cũng rất cao,” bà Schillerová nói sau các cuộc làm việc với các bộ trưởng khác trong liên minh cầm quyền gồm ANO, SPD và Motoristé.

So với đề xuất đầu tiên hồi tháng 6, ngân sách của nhiều bộ đã được nâng lên, nhưng “đa số đồng thời cũng đưa ra các phương án tiết kiệm,” bà nói thêm.

Theo Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka (ANO), người lao động trong khu vực công có thể đón nhận vào tháng 1 tới “một trong những đợt tăng lương cao nhất” trong những năm gần đây. Chính phủ cũng đang cân nhắc tăng lương hưu vượt mức điều chỉnh theo cơ chế trượt giá, theo đó, lương hưu trung bình có thể tăng thêm 590 korun thay vì mức 300 korun đã được xác nhận, kéo theo chi phí bổ sung khoảng 7,7 tỷ korun.

Ngân sách cho giáo dục sẽ được nâng lên gần 300 tỷ korun, trong khi Bộ Y tế dự kiến nhận thêm từ 1 đến 2 tỷ korun so với đề xuất ban đầu, chủ yếu dành cho đầu tư vào các bệnh viện.

Sang năm tới, nhà nước tiếp tục gánh thay các hộ gia đình và doanh nghiệp khoản phí hỗ trợ nguồn năng lượng được trợ cấp; riêng năm nay, khoản chi này ước vào khoảng 41 tỷ korun. “Chúng tôi kỳ vọng khoản này sẽ quay trở lại dưới dạng tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách và các khoản đóng góp,” Bộ trưởng Công thương Karel Havlíček (ANO) cho biết.

Quốc phòng sẽ là lĩnh vực được tăng mạnh ngân sách, lên tới 191 tỷ korun. Nhờ đó, CH Séc lần đầu tiên dự kiến hoàn thành cam kết với NATO về việc dành ít nhất 2% GDP cho quốc phòng; năm nay ngân sách quốc phòng thấp hơn 36 tỷ korun. Giao thông vận tải cũng sẽ nhận nhiều tiền hơn so với năm nay, với ưu tiên hàng đầu là mạng lưới đường cao tốc trục chính.

“Về cơ bản, mọi thứ đều là ưu tiên”

Kế hoạch ngân sách đang vấp phải chỉ trích từ phe đối lập và một bộ phận giới kinh tế. Theo chuyên gia phân tích Dominik Rusinko của Patria Finance, phía chi tiêu của ngân sách đang chịu áp lực vì “về cơ bản, ưu tiên của chính phủ là tất cả mọi thứ”. Vì vậy, ông ước tính mức thâm hụt sẽ tăng từ 310 tỷ korun năm nay lên khoảng 360 tỷ korun, điều mà ông cho là đáng lo ngại trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng và nguồn thu ngân sách đi lên.

Theo Petr Musil từ Hội đồng Ngân sách Quốc gia, mức thâm hụt có thể xoay quanh 350 tỷ korun, và các khoản chi bổ sung cho lương hưu hoặc cho việc tài trợ các cơ quan truyền thông công còn có thể đẩy con số này lên cao hơn nữa. “Cho đến nay, chúng tôi chưa thấy dù chỉ là dấu hiệu cho thấy một đa số nghị viện đủ sức nặng đang chuẩn bị chấn chỉnh lại tài chính công,” ông cảnh báo.

Nhà kinh tế Vít Hradil của Investika lưu ý rằng nếu thâm hụt đạt 350 tỷ korun, mức bội chi của toàn bộ tài chính công sẽ chạm ngưỡng 3% GDP, trong khi tuyên bố chương trình của chính phủ đặt mục tiêu duy trì chỉ số này ở mức an toàn dưới ngưỡng đó.

Bà Schillerová hiện chưa nêu cụ thể mức thâm hụt, chỉ cho biết con số này sẽ cao hơn 310 tỷ korun của năm nay nhưng “dưới 400 tỷ korun”. Bà cũng thừa nhận chính phủ vẫn phải tiếp tục tìm kiếm các biện pháp tiết kiệm.

“Tiền sẽ chủ yếu được đưa vào chi thường xuyên và các khoản trợ cấp xã hội,” chuyên gia phân tích Petr Dufek của Ngân hàng Creditas nhận định. Theo ông, nhờ mức thanh toán cao hơn cho người tham gia bảo hiểm do nhà nước chi trả, các quỹ bảo hiểm y tế cũng sẽ được cải thiện nguồn lực.

Bà Schillerová sẽ trình dự thảo ngân sách lên chính phủ trước cuối tháng 8, sau đó nội các sẽ gửi lên Hạ viện trước cuối tháng 9. Bộ trưởng Tài chính tin rằng chính phủ sẽ giữ được mức thâm hụt 310 tỷ korun đã được phê duyệt cho năm nay.

(Theo Novinky)