Liên minh châu Âu tiếp tục thúc đẩy lộ trình hạn chế sử dụng chì trong hoạt động săn bắn và câu cá. Trong đợt điều chỉnh mới nhất, giới săn bắn tại Séc có thể xem đây là một thắng lợi một phần khi đạn đầu tròn và đạn slug sẽ không bị cấm. Tuy nhiên, Nghị viện châu Âu vẫn giữ lập trường cứng rắn với dụng cụ câu cá: các loại mồi và chì câu có chứa chì sẽ bị rút dần khỏi thị trường đến năm 2031.

Việc hạn chế chì trong hoạt động săn bắn đã là chủ đề được EU theo đuổi trong nhiều năm. Từ các đề xuất ban đầu mang tính rất cứng rắn, hướng tới lệnh cấm hoàn toàn chì trong đạn dược, quá trình đàm phán dần chuyển sang các phương án thỏa hiệp hơn.

Theo quyết định mới, lệnh hạn chế sẽ không áp dụng đối với đạn đầu tròn mà thợ săn thường dùng để săn lợn rừng, hươu và nai. Các loại đạn slug bằng chì cũng tiếp tục được giữ lại. Quy định mới chỉ nhắm vào đạn chì dạng chùm, thường dùng trong săn các loài thú nhỏ như thỏ rừng hoặc vịt.

Ông Filip Turek, đặc phái viên của chính phủ Séc về chính sách khí hậu và Thỏa thuận Xanh châu Âu, cho biết phía Séc đã đạt được một số điều chỉnh quan trọng trong quá trình thương lượng. “Chúng tôi cũng đã kéo dài thời gian chuyển tiếp từ 3 năm lên 7 năm, đồng thời giữ được khả năng sử dụng đạn chì tại các trường bắn thể thao với những điều kiện nhất định”, ông nói. Séc lâu nay vẫn phản đối việc siết quá mạnh quy định với chì.

Dụng cụ câu cá chứa chì sẽ bị rút dần khỏi thị trường
Ngược lại, EU vẫn duy trì cách tiếp cận nghiêm khắc với chì trong thiết bị câu cá. Dù các đề xuất cấm hoàn toàn trước đây đã không còn được giữ nguyên, các quốc gia thành viên cuối cùng vẫn thông qua lộ trình cấm dần việc bán và sử dụng chì câu, mồi câu và dây câu có chứa chì, trong trường hợp hàm lượng chì đạt từ 1% khối lượng sản phẩm trở lên.

Đề xuất nới lỏng các quy định này đã không được thông qua trong cuộc bỏ phiếu ngày 8/7.

Theo quy định mới được chấp nhận, việc bán các dụng cụ câu cá bằng chì có trọng lượng dưới 1 kg sẽ bị cấm theo từng giai đoạn. Người phát ngôn Bộ Nông nghiệp Séc, ông Vojtěch Bílý, cho biết lệnh cấm sẽ bắt đầu được áp dụng từng bước.

Cụ thể, với chì câu và mồi câu nặng đến 50 gram, lệnh cấm bán sẽ có hiệu lực sau 3 năm kể từ khi quy định chính thức có hiệu lực. Với loại nặng đến 1 kg, thời hạn là 5 năm. Riêng dây câu có chì và loại chì thả rời có chủ đích sẽ bị cấm sau 6 tháng kể từ ngày quy định có hiệu lực.

Những gì sẽ bị cấm và thời điểm áp dụng
Theo lộ trình hiện nay, quy định sẽ được áp dụng như sau:

Trong săn bắn:

Cấm hoàn toàn việc bán và sử dụng đạn chì dạng chùm trong săn bắn từ năm 2033.
Cấm mang theo và bắn đạn chì dạng chùm tại vùng đất ngập nước và khu vực trong bán kính 100 mét quanh đó, quy định này đã có hiệu lực từ năm 2023.
Trong bắn thể thao:

Cấm sử dụng đạn chì khi bắn ngoài trời từ năm 2033, tuy nhiên vẫn có một số ngoại lệ cho trường bắn nếu đáp ứng các điều kiện như thu gom và tái chế chì.
Trong câu cá giải trí:

Cấm bán dây câu có chì và chì thả rời từ năm 2027.
Cấm bán chì câu và mồi câu nặng đến 50 gram từ năm 2029.
Cấm bán chì câu và mồi câu nặng đến 1 kg từ năm 2031.
Tuy nhiên, đề xuất hiện tại không cấm việc tiếp tục sử dụng chì trong câu cá giải trí. Điều đó có nghĩa là trong tương lai, người câu cá sẽ không thể mua mới các loại dụng cụ nêu trên có chứa chì, nhưng vẫn có thể tiếp tục dùng các sản phẩm đang sở hữu.

EU siết chì vì lý do môi trường
Liên minh châu Âu đưa ra các quy định này chủ yếu vì lý do sinh thái. Chì là kim loại độc, tích tụ trong tự nhiên và rất khó phân hủy. Chất này có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể người và động vật, từ đó gây hại cho đa dạng sinh học.

Chiến lược quốc gia của Séc về xử lý tình trạng giết hại và đầu độc động vật hoang dã bất hợp pháp giai đoạn 2020-2030 nêu rõ rằng trên toàn cầu, động vật hoang dã bị ngộ độc chủ yếu do nuốt phải mồi độc dùng trái phép để tiêu diệt thú săn mồi và chim săn mồi, hoặc do nuốt phải đạn chì, mảnh đạn chì hay chì câu cá, trực tiếp ngoài tự nhiên hoặc qua xác con mồi và động vật chết.

Không bên nào thực sự hài lòng
Dù vậy, gần như không bên nào hoàn toàn hài lòng với phương án cuối cùng của EU. Thợ săn và người câu cá vốn phản đối các quy định mới, trong khi các tổ chức bảo vệ động vật và giới điểu học lại cho rằng biện pháp hiện tại vẫn chưa đủ mạnh.

Tổ chức BirdLife International, đối tác của Hiệp hội Điểu học Séc, nhận định đề xuất hiện nay còn một lỗ hổng lớn vì không cấm việc sử dụng chì trong câu cá giải trí - lĩnh vực mà họ cho là nguồn phát thải chì lớn nhất.

Tổ chức này cảnh báo khoảng trống pháp lý đó có thể tác động trực tiếp đến động vật hoang dã và sức khỏe con người nếu không được các quốc gia thành viên xử lý ở cấp độ quốc gia. Theo BirdLife International, các nước EU cần đi xa hơn quy định hiện tại và tự ban hành lệnh cấm sử dụng chì trong câu cá giải trí.

Theo Denik