Giá nhiên liệu tại Séc một lần nữa tăng mạnh và đang tiến gần mức của mùa xuân năm nay, thời điểm giá tăng vọt sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Khi đó, nhà nước đã phản ứng bằng biện pháp điều tiết giá, nhưng lần này đến nay chính phủ vẫn chưa đưa ra bước đi tương tự. Trong đợt tăng hồi tháng 2, giá dầu diesel có lúc tăng hơn 15 korun, còn giá xăng tăng khoảng 8 korun mỗi lít.

“Bộ Tài chính vẫn đang thường xuyên theo dõi và đánh giá giá nhiên liệu tại các trạm xăng ở Séc cũng như ở nước ngoài, trong bối cảnh diễn biến hiện nay. So với các nước láng giềng, giá nhiên liệu tại Séc vẫn thuộc nhóm thấp hơn,” bà Gabriela Krušinová thuộc bộ phận báo chí của Bộ Tài chính nói với Novinky.

Ngay sau cuộc tấn công hồi tháng 2, Tehran tuyên bố đóng eo biển Hormuz, tuyến hàng hải mà trước xung đột có tới 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua. Các công ty dầu khí, thương nhân và hãng vận tải biển gần như lập tức bắt đầu hủy các chuyến đi.

Khi đó, hàng trăm tàu chở dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, còn sự gián đoạn tại một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới đã nhanh chóng đẩy giá dầu và các sản phẩm dầu mỏ trên thị trường tăng mạnh. Dầu Brent Biển Bắc từ mức khoảng 70 USD/thùng vào cuối tháng 2 đã leo lên hơn 110 USD/thùng chỉ trong vòng ba tuần. Tại Séc, trong cùng khoảng thời gian, giá xăng tăng gần 8 korun/lít, còn dầu diesel tăng gần 12 korun/lít.

Bộ Tài chính đã phản ứng từ đầu tháng 3 bằng việc khởi động kiểm tra giá bán và biên lợi nhuận của các trạm xăng. Các đơn vị vận hành trạm xăng buộc phải cung cấp dữ liệu cho cơ quan chức năng để đối chiếu với diễn biến giá trên thị trường thế giới. Khi đó, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) tuyên bố rằng nếu các bên bán nâng biên lợi nhuận quá mức, nhà nước có thể ấn định mức trần bằng quyết định về giá.

Ngân sách thất thu khoảng 1 tỷ korun mỗi tháng

Đến đầu tháng 4, giá dầu diesel đã vượt 48 korun/lít, tức cao hơn 15 korun so với trước chiến sự. Chính phủ quyết định từ ngày 8/4 sẽ giới hạn biên lợi nhuận tối đa đối với xăng thường và dầu diesel ở mức 2,50 korun/lít. Đồng thời, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mỗi lít dầu diesel cũng được giảm 2,35 korun. Biện pháp này không áp dụng với nhiên liệu cao cấp.

Kể từ đó, Bộ Tài chính công bố giá tối đa cho ngày kế tiếp vào mỗi ngày làm việc. Mức giá này được tính dựa trên giá bán buôn của các công ty Čepro, Orlen và MOL cùng với báo giá sàn Platts, sau đó cộng thêm biên lợi nhuận được phép và thuế giá trị gia tăng (DPH).

Từ tháng 5, khi giá dầu diesel đã giảm hơn 5 korun so với mức đỉnh, chính phủ điều chỉnh cách tính. Mức biên lợi nhuận tối đa được nâng từ 2,50 lên 3 korun/lít, đồng thời thay vì áp dụng giá theo từng ngày, cơ quan chức năng bắt đầu sử dụng mức trung bình động trong ba ngày. Cách làm này nhằm giảm tác động của những biến động mạnh trong ngày trên thị trường. Ưu đãi thuế đối với dầu diesel vẫn được duy trì.

Đến cuối tháng 6, giá dầu giảm mạnh do kỳ vọng xung đột sẽ hạ nhiệt, và Bộ Tài chính đã đề xuất chấm dứt cơ chế điều tiết. Theo bà Schillerová, việc miễn một phần thuế tiêu thụ đặc biệt khiến ngân sách nhà nước thất thu khoảng 1 tỷ korun mỗi tháng.

Giá trần và mức thuế giảm được áp dụng lần cuối vào ngày 19/7, tức cơ chế điều tiết kéo dài tổng cộng 103 ngày. Hiện nay, do chiến sự tiếp diễn, giá dầu lại đứng trên mức 90 USD/thùng, trong đó riêng giá dầu diesel với mức trung bình trên 46 korun/lít đã tiến sát mức của giữa tháng 4. Theo công ty CCS, đơn vị theo dõi giá nhiên liệu trong thời gian dài, vào thứ Năm giá dầu diesel trung bình được bán ở mức 46,39 korun/lít. Tuy nhiên, khác với Ba Lan láng giềng, Bộ Tài chính Séc đến nay vẫn chưa quyết định tái áp dụng các biện pháp nhằm hạ giá nhiên liệu.

Bà Krušinová cho biết thêm rằng nếu xuất hiện dấu hiệu các bên bán tăng biên lợi nhuận quá mức hoặc lợi dụng tình hình thị trường, nhà nước sẵn sàng lập tức triển khai các biện pháp cần thiết, bao gồm cả việc tái áp dụng điều tiết giá.

(Theo Novinky)