Siêu dự án quốc phòng nghìn tỷ USD của ông Trump nguy cơ 'chết yểu'
Các dự án quốc phòng nghìn tỷ USD của Tổng thống Trump có thể sụp đổ do bế tắc ngân sách và nguy cơ đảng Cộng hòa thất thế trong bầu cử giữa kỳ.
Ngay đầu nhiệm kỳ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp yêu cầu xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa trên toàn quốc, sau này được đổi tên thành Vòm Vàng, được quảng bá là "lá chắn siêu việt" có thể ngăn chặn mọi mối đe dọa với nước Mỹ.
Vòm Vàng sử dụng hàng nghìn vệ tinh và thiết bị đánh chặn ngoài không gian, trên không và dưới mặt đất để đối phó tên lửa đối phương từ mọi hướng, đặc biệt là các loại vũ khí siêu vượt âm có vận tốc nhanh hơn gấp 5 lần tốc độ âm thanh.
Nhà Trắng cũng thúc đẩy các khoản đầu tư quy mô lớn từ chính phủ và tư nhân vào hạm đội hải quân nhằm chống lại các mối đe dọa, trong đó trọng tâm là dòng thiết giáp hạm mới lớp Trump.
Theo kế hoạch của hải quân Mỹ, thiết giáp hạm lớp Trump sẽ có lượng giãn nước khoảng 35.000 tấn, gấp ba lần so với biến thể Flight III mới nhất của khu trục hạm lớp Arleigh Burke, dài khoảng 250-270 m, rộng 32-35 m, đạt tốc độ trên 56 km/h.
Chiến hạm dự kiến được trang bị tên lửa mang đầu đạn thường và hạt nhân, trong đó có tên lửa siêu vượt âm, cùng pháo điện từ, hải pháo 127 mm, vũ khí laser và các tổ hợp phòng thủ tầm gần khác. Mỗi chiến hạm lớp này có giá dự kiến 17 tỷ USD, đắt hơn 4 tỷ USD so với siêu tàu sân bay lớp Ford.
Bộ Quốc phòng Mỹ tuần trước cũng công bố kế hoạch thành lập Bộ Tư lệnh Chiến tranh Tự hành mới nhằm quản lý việc tích hợp AI, thiết bị bay không người lái (drone) và công nghệ robot hiện đại trên toàn quân.
Tổng thống Trump vẫn liên tục ca ngợi các dự án quốc phòng ưu tiên của mình, gọi lá chắn phòng thủ Vòm Vàng là "hoàn hảo đến mức tối đa" và cam đoan rằng chiến hạm hạt nhân lớp Trump sẽ "mạnh gấp 100 lần so với bất kỳ thiết giáp hạm nào từng được chế tạo".
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc tuyên bố các "siêu dự án" trên đều hướng tới mục tiêu hiện đại hóa hoạt động quốc phòng, đảm bảo an ninh quốc gia. Tuy nhiên, chúng lại đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ, chương trình Vòm Vàng cần tới 1.200 tỷ USD trong 10 năm tới, trong khi dự án đóng thiết giáp hạm lớp Trump cũng tiêu tốn khoảng 275 tỷ USD.
Những dự án nghìn tỷ USD này đều đang trong giai đoạn phác thảo, chủ yếu sử dụng nguồn ngân sách quốc phòng được cấp đến hết ngày 11/12 nhờ một nghị quyết duy trì ngân sách mà quốc hội thông qua hồi tháng 9. Tuy nhiên, mọi thứ có thể thay đổi nhanh chóng sau bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Trong bối cảnh mức độ ủng hộ Tổng thống Trump đang xuống mức thấp kỷ lục, đảng Dân chủ được dự đoán có thể trỗi dậy mạnh mẽ sau cuộc bầu cử giữa kỳ và nhiều khả năng sẽ giành thế đa số tại Hạ viện.
Theo Politico, điều này chắc chắn là tin xấu đối với các chương trình quốc phòng mang tính biểu tượng mà Tổng thống theo đuổi, từ Vòm Vàng cho đến thiết giáp hạm lớp Trump, những dự án mà ông kỳ vọng sẽ định hình di sản của mình.
Phe Dân chủ chỉ trích những kế hoạch chi tiêu trên tập trung quá mức vào quốc phòng, làm tổn hại đến các chương trình an sinh xã hội. Nếu đảng này chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ, các nghị sĩ của họ sẽ đảm nhận vị trí đứng đầu các ủy ban ngân sách quốc hội.
Những ủy ban này đóng vai trò là "chốt chặn" với các dự án quốc phòng đòi hỏi nguồn ngân sách khổng lồ. Các nghị sĩ từ cả lưỡng đảng đã cảnh báo rằng đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD từ Tổng thống, gồm cả những sáng kiến nêu trên, sẽ không thể vượt qua được chốt chặn này nếu đảng Dân chủ kiểm soát một trong hai viện quốc hội.
Đòn giáng kinh phí
Các nhà quản lý ngân sách hàng đầu phe Cộng hòa đã cảnh báo chính quyền từ nhiều tháng nay rằng kế hoạch ngân sách của họ không khả thi, do thiếu số phiếu ủng hộ ngay chính trong nội bộ đảng.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thừa nhận các khoản đầu tư vào công nghệ tự hành và phòng thủ không gian sẽ bị cản trở nghiêm trọng nếu thiếu nguồn kinh phí. Tướng Michael Guetlein, giám đốc dự án Vòm Vàng, cũng cảnh báo nếu không có 17 tỷ USD dành riêng cho chương trình này trong đề xuất ngân sách của Tổng thống Trump, nó sẽ đối mặt nguy cơ sụp đổ.
Nhà Trắng trong khi đó dường như không có kế hoạch dự phòng. Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Russ Vought tuần trước thừa nhận chính quyền chưa xây dựng phương án thay thế để cấp ngân sách cho các "siêu dự án" của Bộ Quốc phòng nếu quốc hội không ủng hộ kế hoạch do Nhà Trắng đưa ra.
"Đây không phải cách điều hành Lầu Năm Góc. Tôi rất lo ngại về những hệ lụy đối với lực lượng vũ trang và an ninh quốc gia", thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Coons, thành viên cấp cao Tiểu ban Quốc phòng thuộc Ủy ban Ngân sách Thượng viện, cho hay.
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ Tổng thống Trump muốn gom đủ 1.500 tỷ USD bằng cách chia ngân sách làm hai phần. Cả hai đảng cơ bản đã đồng ý với phần ngân sách gốc theo trần chi tiêu quốc phòng.
Tuy nhiên, khoản bổ sung 350 tỷ USD đang vấp phải sự phản đối của đảng Dân chủ và nhiều nghị sĩ chủ chốt đảng Cộng hòa cũng nghi ngờ khả năng nó được phê duyệt.
Trong các chuyến làm việc tại quốc hội gần đây, các quan chức Lầu Năm Góc đã phớt lờ những lời cảnh báo về nguy cơ các dự án nghìn tỷ USD của họ "chết yểu".
Trả lời báo giới sau phiên họp kín với các thượng nghị sĩ vào tháng trước, Tổng giám đốc Tài chính Bộ Quốc phòng Jules Hurst III cho biết Lầu Năm Góc hiện không xem xét bất kỳ phương án nào khác. Thay vào đó, giới chức quốc phòng chỉ đang hoàn thiện lập luận nhằm thuyết phục các nhà lập pháp duyệt ngân sách.
Lầu Năm Góc hiện chưa trả lời được câu hỏi họ sẽ thuyết phục các nghị sĩ thế nào, khi đảng Dân chủ từ lâu đã kiên quyết phản đối những dự án quốc phòng tốn kém chưa từng thấy.
"Nếu đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một trong hai viện, nhiều khả năng kế hoạch điều chỉnh ngân sách sẽ không thể diễn ra", thượng nghị sĩ Cộng hòa Bernie Moreno nói. "Đó sẽ là dấu chấm hết cho những dự án như vậy".
(Theo VnExpress)
