Giá khí đốt trên thị trường châu Âu hiện gần như cao gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi tiến độ bơm đầy các kho dự trữ trước mùa sưởi ấm đang chậm hơn thông lệ. Theo nhà kinh tế học Petr Bartoň, nguyên nhân chính khiến giá khí đốt leo thang lần này không phải do xung đột với Iran, mà xuất phát từ việc nhiều quốc gia “cân nhắc, chần chừ” trong bổ sung dự trữ. Các chuyên gia nhận định, giá khí đốt tăng không chỉ tác động tới hóa đơn năng lượng mà còn có thể khiến lãi suất vay thế chấp tăng theo. Cả Petr Bartoň và Lukáš Kovanda đều cho rằng người dân không nên trì hoãn việc cố định giá điện hoặc khí đốt trước mùa đông.

Hiện các kho dự trữ khí đốt tại châu Âu mới được lấp đầy khoảng 63%, còn tại Séc là khoảng 67%. Theo ông Petr Bartoň, chuyên gia kinh tế của tập đoàn đầu tư Natland, đây chính là nguyên nhân trực tiếp đẩy giá khí đốt lên cao.

Ông cho biết giá hiện đã vượt cả mức tăng trước đó do những lo ngại liên quan đến eo biển Hormuz. Theo ông, nhiều quốc gia đã không bơm dự trữ đủ sớm vì kỳ vọng giá khí đốt sẽ giảm. Tuy nhiên, khi nhu cầu mua tăng mạnh vào phút chót để kịp lấp đầy kho, bên bán đương nhiên có lợi thế nâng giá.

Dù vậy, ông Bartoň không cho rằng Séc sẽ rơi vào tình trạng thiếu khí đốt trong mùa đông tới. Theo ông, nước này không tụt quá xa so với kế hoạch và nhiều khả năng vẫn kịp hoàn tất dự trữ vào đầu tháng 11, dù phải chấp nhận mức giá cao hơn.

Không nên chờ đợi để cố định giá

Trong bối cảnh chưa có tín hiệu nào cho thấy tình hình Trung Đông sẽ sớm thay đổi mạnh, ông Bartoň khuyến cáo các hộ gia đình nên sớm chốt giá khí đốt. Tình hình với điện năng cũng được đánh giá tương tự. Đây cũng là thời điểm người dân dễ cảm nhận rõ nhất tác động của việc giá năng lượng tăng cao, nhất là khi thay đổi hợp đồng cố định giá.

Theo ông, việc chờ đợi lúc này không có lợi. Cố định giá càng sớm, các hộ gia đình càng có cơ hội tiếp cận mức giá hợp lý hơn trước khi thị trường phải đối mặt với những rủi ro mới trong mùa đông. Trong khoảng 6 đến 9 tháng tới, rất khó kỳ vọng giá sẽ giảm đáng kể.

Đồng quan điểm, nhà kinh tế Lukáš Kovanda của Trinity Bank cho rằng trên thị trường hiện vẫn còn những gói cố định giá trong 1 đến 2 năm, trong đó phương án 2 năm có thể là “lá chắn” phù hợp trước các biến động khó lường phía trước. Với khí đốt, ông Kovanda cho rằng nên cân nhắc cố định trong thời gian dài hơn nếu giá ở quanh mức 1.000 korun/MWh. Tại Séc, hiện có khoảng 1 triệu hộ gia đình phụ thuộc vào khí đốt để sưởi ấm trong mùa đông.

Không chỉ khí đốt, giá điện cũng sẽ tăng

Theo các chuyên gia, giá khí đốt tăng sẽ sớm phản ánh vào giá điện. Ông Bartoň lý giải, trên thị trường điện, mức giá chung thường được quyết định bởi nguồn phát có chi phí cao nhất. Nếu nguồn đó là nhà máy điện khí, thì giá khí đốt cao sẽ trực tiếp kéo mặt bằng giá điện đi lên.

Trong trường hợp giá năng lượng duy trì ở mức cao không chỉ vài tuần mà kéo dài hơn, ông Lukáš Kovanda cảnh báo áp lực tăng giá sẽ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, dù hiện tại chưa phải là một làn sóng lạm phát tức thời. Theo ông, không chỉ thực phẩm hay hàng hóa thiết yếu có nguy cơ tăng giá, mà lĩnh vực ngân hàng cũng sẽ chịu tác động.

Ông nhấn mạnh, khí đốt đắt đỏ cũng khiến người dân Séc phải đối mặt với lãi suất vay mua nhà cao hơn. Nguyên nhân là giá khí đốt tăng làm gia tăng rủi ro lạm phát, từ đó kéo mặt bằng lãi suất đi lên, bao gồm cả lãi suất thế chấp.

Nguồn CNN Prima News