Praha – Đoàn Luật sư Cộng hòa Séc (ČAK) đã lên tiếng phản đối các nỗ lực nhằm quy định tội giết người là hành vi không bị áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo tổ chức nghề nghiệp này, thay đổi đó sẽ không mang lại bất kỳ hiệu quả thực tế nào, trái lại còn tạo thêm gánh nặng cho hệ thống pháp luật.

Tại buổi gặp gỡ báo chí, các luật sư cho rằng đến nay vẫn chưa có cuộc thảo luận chuyên môn đầy đủ về vấn đề này. Họ cũng lưu ý rằng thời hiệu truy cứu đối với tội giết người mới chỉ được nâng từ 20 năm lên 30 năm trong năm nay. Đề xuất bỏ thời hiệu đang được một nhóm thượng nghị sĩ thúc đẩy, đồng thời cũng nhận được sự ủng hộ riêng từ Bộ trưởng Tư pháp Jeroným Tejc (đảng ANO).

“Nếu một tội danh bị loại khỏi thời hiệu truy cứu, điều đó sẽ mở ra nguy cơ dẫn tới oan sai do sức ép từ nhu cầu phải có bản án kết tội,” Chủ tịch ČAK Monika Novotná nêu rõ. Theo bà, điều này có thể làm xói mòn nguyên tắc tố tụng hình sự rằng khi còn nghi ngờ thì phải đưa ra phán quyết có lợi cho bị can.

Bà Novotná cũng cho rằng công lý đến quá muộn sẽ không giúp ích cho thân nhân các nạn nhân, bởi theo bà, họ cần sớm khép lại vụ việc về mặt tinh thần. Bà nói thêm, việc tiếp tục sửa đổi quy định về thời hiệu chỉ vài tháng sau khi quy định trước đó có hiệu lực là điều thiếu cả ý nghĩa lẫn logic.

Phó Chủ tịch Đoàn Luật sư Lukáš Trojan nhấn mạnh rằng hình phạt phải được áp dụng trong khoảng thời gian hợp lý sau khi hành vi phạm tội xảy ra thì mới có thể đạt được mục đích. “Khoảng cách thời gian càng lớn thì không chỉ tác dụng răn đe và giáo dục của hình phạt bị suy giảm, mà quan trọng hơn là khả năng xác định đáng tin cậy sự thật vụ án và tiến hành một phiên tòa công bằng cũng bị ảnh hưởng,” ông nói.

Đoàn Luật sư cho rằng trước tiên cần đánh giá số liệu thống kê về việc có bao nhiêu vụ giết người được phá án trong giai đoạn cận kề hết thời hiệu, và trong bao nhiêu trường hợp hung thủ thực sự thoát khỏi trừng phạt chỉ vì hết thời hiệu. Tổ chức này kêu gọi mở ra cuộc thảo luận sâu rộng về chuyên môn, lập pháp và tư pháp.

Đề xuất bãi bỏ thời hiệu đối với tội giết người do một nhóm thượng nghị sĩ đệ trình, đứng đầu là Phó Chủ tịch Thượng viện Jitka Seitlová (KDU-ČSL). Bà viện dẫn không chỉ sự phát triển của các kỹ thuật pháp y, bao gồm phân tích ADN, mà còn nhấn mạnh lợi ích của thân nhân nạn nhân và của công chúng trong việc xác định rõ thủ phạm.

Theo bà Novotná, người đã có cuộc gặp với nữ thượng nghị sĩ vào tuần trước, bà Seitlová dự kiến sẽ triệu tập một cuộc tọa đàm bàn tròn với các chuyên gia vào tháng 9 để thảo luận vấn đề này.

Về phần mình, Bộ trưởng Tejc đang lên kế hoạch cùng Chủ tịch Ủy ban Hiến pháp – Pháp luật của Hạ viện, bà Renáta Vesecká (đảng Motoristé), thúc đẩy một đề xuất riêng về việc bỏ thời hiệu đối với tội giết người, dưới hình thức kiến nghị sửa đổi bổ sung vào dự luật sửa đổi Bộ luật Hình sự gần nhất được đưa ra xem xét. Phó Chủ tịch ČAK Lukáš Trojan cho biết ông tin rằng ủy ban sẽ cởi mở với thảo luận.

Hiện nay, một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng ở CH Séc đã không áp dụng thời hiệu truy cứu. Những ngoại lệ này xuất phát từ các cam kết quốc tế hoặc phản ánh kinh nghiệm lịch sử với chế độ cộng sản. Đối với tội giết người, thời hiệu hiện hành là 30 năm; sau khi thời hạn này kết thúc, trách nhiệm hình sự của thủ phạm sẽ chấm dứt.

Nguồn ČTK