Hệ thống EES mới của Liên minh châu Âu, áp dụng để đăng ký hành khách đến từ các nước ngoài EU, được kỳ vọng sẽ tăng cường an ninh biên giới. Tuy nhiên, tại nhiều sân bay lớn ở châu Âu, hệ thống này đang gây ra cảnh xếp hàng kéo dài hàng giờ và khiến không ít hành khách lỡ chuyến bay. Tại sân bay Václav Havel ở Praha, EES vẫn đang hoạt động, nhưng thủ tục kiểm tra cũng đã chậm đi đáng kể.

Hệ thống EES áp dụng đối với công dân từ các nước ngoài EU khi nhập cảnh vào khu vực Schengen với mục đích lưu trú ngắn hạn. Theo Travel to Europe, trong lần nhập cảnh đầu tiên, thay vì chỉ đóng dấu hộ chiếu như trước, hành khách phải thực hiện đăng ký bao gồm chụp ảnh khuôn mặt và lấy dấu vân tay.

Mục tiêu của hệ thống là giúp cơ quan chức năng phát hiện hiệu quả hơn các trường hợp ở quá thời hạn cho phép cũng như gian lận danh tính. Ủy ban châu Âu bảo vệ việc triển khai EES như một bước đi quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác bảo vệ biên giới ngoài, đồng thời kỳ vọng hệ thống sẽ mang lại mô hình kiểm soát biên giới hiện đại và an toàn hơn.

Nhiều sân bay lớn phải tạm tắt hệ thống vào giờ cao điểm

Tuy nhiên, tại một số sân bay đông đúc nhất châu Âu, việc bổ sung các bước kiểm tra sinh trắc học đang làm nảy sinh vấn đề mới. Khi quy trình kiểm tra hộ chiếu thông thường phải kèm thêm chụp ảnh, quét dấu vân tay và nhập dữ liệu vào hệ thống mới, thời gian làm thủ tục trong các khung giờ cao điểm bị kéo dài đáng kể.

Theo Politico, hãng hàng không Air France-KLM cho biết: “Khi trong những tháng hè bận rộn hình thành các hàng dài chờ đợi, hệ thống sẽ được tắt để bảo đảm lưu thông hành khách thông suốt tại các đầu mối của chúng tôi ở Paris và Amsterdam.”

Tình trạng tương tự cũng đang được ghi nhận tại các sân bay lớn khác như Frankfurt, Brussels và Milan. Ông Carsten Spohr, Tổng giám đốc hãng hàng không Đức Lufthansa, cũng cảnh báo rằng do thủ tục kiểm tra kéo dài, một số hành khách đã không kịp các chuyến bay nối chuyến.

IATA từng cảnh báo nguy cơ phải chờ hơn 4 giờ

Việc kiểm tra mới không chỉ mất nhiều thời gian hơn mà còn đòi hỏi đủ nhân sự được đào tạo và hệ thống kỹ thuật vận hành ổn định. Ngay từ tháng 2, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) đã cảnh báo rằng sự kết hợp giữa thiếu nhân lực, trục trặc kỹ thuật và lượng hành khách lớn trong mùa cao điểm có thể dẫn tới các hàng chờ kéo dài 4 giờ hoặc hơn.

Về phía mình, Ủy ban châu Âu cho rằng hệ thống EES về tổng thể vẫn đang vận hành và mang lại lợi ích rõ rệt về an ninh.

Theo các ý kiến chỉ trích, vấn đề không chỉ nằm ở bản thân công nghệ mà còn ở năng lực xử lý của từng cửa khẩu biên giới, nơi phải tiếp nhận lượng lớn hành khách trong thời gian ngắn, trong khi mỗi người nay cần nhiều thời gian kiểm tra hơn so với thủ tục hộ chiếu truyền thống.

Tại một số nơi, hậu quả của tình trạng quá tải đã bộc lộ rõ. Ở sân bay Brussels, hàng trăm hành khách đã bị lỡ chuyến bay vì kiểm tra kéo dài. Trước tình hình đó, Ủy ban châu Âu đã cho phép các nước tạm thời ngừng thu thập dữ liệu sinh trắc học trong những tình huống đặc biệt. Một số quốc gia hiện đang tận dụng biện pháp này để tránh phát sinh thêm rắc rối.

Theo quy định hiện hành, ngoại lệ này có hiệu lực đến ngày 6/9. Tuy nhiên, với nhiều nước, mốc thời gian đó vẫn bị cho là chưa đủ. Đã có 9 quốc gia đề nghị gia hạn ngoại lệ gồm: Italy, Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan, Hy Lạp, Malta, Bồ Đào Nha và Thụy Sĩ.

Praha chưa tạm dừng EES, nhưng thời gian chờ đã tăng

Tại sân bay Václav Havel ở Praha, lực lượng cảnh sát ngoại kiều cho đến nay vẫn chưa áp dụng biện pháp tạm ngừng đăng ký dữ liệu sinh trắc học. Theo người phát ngôn của đơn vị này, ông Josef Urban, về mặt kỹ thuật, hệ thống vẫn hoạt động không có trục trặc.

Tuy nhiên, ông thừa nhận với CNN Prima NEWS: “Dù vậy, việc triển khai EES và yêu cầu kỹ thuật cũng như quy trình đi kèm khiến quá trình qua kiểm soát hộ chiếu chậm lại, từ đó làm tăng thời gian chờ đợi, đặc biệt là trong các khung giờ cao điểm.”

Theo cảnh sát, một trong những lý do là hành khách vẫn đang làm quen với phương thức làm thủ tục mới. Trong quá trình đăng ký trước tại các kiosk tự phục vụ, hành khách thường mắc lỗi nhiều hơn, buộc cảnh sát phải bổ sung thủ công những dữ liệu còn thiếu. Ông Urban cho biết thêm: “Đối với những hành khách đã có hồ sơ trong hệ thống EES, việc kiểm tra diễn ra trôi chảy và nhanh hơn.”

Cho đến nay, sân bay Praha chưa ghi nhận trường hợp nào mà hành khách bị lỡ chuyến nối chỉ vì kiểm tra biên giới kéo dài do EES. Tuy nhiên, cảnh sát cũng nhấn mạnh rằng mục tiêu chính của hệ thống này không phải là rút ngắn hàng chờ. Ông Urban nói: “Nhiệm vụ chủ yếu của việc triển khai EES không phải là giảm thời gian chờ hay tăng tốc kiểm tra biên giới, dù điều đó có thể đạt được theo thời gian, mà là nâng cao đáng kể mức độ an ninh tại biên giới ngoài cũng như trong toàn bộ không gian Schengen.”

(Theo CNN Prima NEWS)