IAEA thực hiện bước đi chưa từng có trong 20 năm với hồ sơ hạt nhân Iran
Sau 2 thập niên, IAEA đã chính thức thông qua nghị quyết báo cáo các vi phạm nghĩa vụ hạt nhân của Iran lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Ngày 9-9, Hội đồng Thống đốc gồm 35 quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đã thông qua một nghị quyết chính thức chuyển hồ sơ Iran lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Đây là lần đầu tiên sau 20 năm, cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc có động thái mang tính bước ngoặt này, xuất phát từ cáo buộc Tehran vi phạm các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân, Hãng Reuters đưa tin.
Nghị quyết được thông qua với 23 phiếu thuận, 3 phiếu chống và 8 phiếu trắng. Ba quốc gia bỏ phiếu chống gồm Nga, Trung Quốc và Niger.
"(Hội đồng Thống đốc) yêu cầu Tổng giám đốc IAEA báo cáo nghị quyết này cùng các nghị quyết đã được thông qua trước đây..., tới toàn thể các quốc gia thành viên của cơ quan, cũng như tới Hội đồng Bảo an và Đại hội đồng Liên hợp quốc” - trích nội dung nghị quyết.
Động thái này tiếp nối một nghị quyết trước đó được thông qua vào ngày 12-6 năm ngoái, xác định Tehran "không tuân thủ" các nghĩa vụ đã cam kết.
Theo quy định tố tụng của IAEA, việc đưa vụ việc ra trước Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc bắt buộc phải có thêm một nghị quyết riêng biệt.
Dù Hội đồng Bảo an khó có khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt cụ thể do Nga và Trung Quốc (vốn được coi là đồng minh của Tehran) nắm giữ quyền phủ quyết thường trực, bước đi này vẫn đánh dấu sự leo thang nghiêm trọng trong thế đối đầu ngoại giao giữa Iran và phương Tây.
Trước đó, vào đầu tuần, Tehran đã cảnh báo sẽ có biện pháp đáp trả nếu nghị quyết trên được thông qua. Dù vậy, phản ứng ban đầu từ phái đoàn thường trực của Iran tại IAEA lại không đề cập trực tiếp đến hành động đáp trả quân sự hay kinh tế.
"Một lần nữa, một nghị quyết mang động cơ chính trị nhằm vào Iran lại được Hội đồng Thống đốc IAEA thông qua mà không có sự đồng thuận" - phái đoàn Iran đăng trên nền tảng X.
"Tình hình hiện nay phát sinh hoàn toàn từ các hành vi gây hấn của chính quyền Mỹ và Israel. Mục tiêu ảo tưởng của Mỹ nhằm buộc Iran phải 'đầu hàng' và nhắm mục tiêu vào nguồn dầu mỏ của chúng tôi sẽ không bao giờ thành hiện thực" - phái đoàn nêu quan điểm.
Theo tính toán chuyên môn của IAEA, trước các cuộc tấn công của liên quân Mỹ - Israel, Iran sở hữu khoảng 440,9kg uranium làm giàu ở mức 60%. Nếu tiếp tục được làm giàu, khối lượng này đủ để sản xuất khoảng 10 đầu đạn hạt nhân.
Hiện vẫn chưa thể xác định chính xác số lượng uranium còn sót lại sau các đợt oanh kích, dù IAEA tin rằng hơn 200kg hiện vẫn được cất giữ tại một địa điểm nào đó chưa xác định.
Nguồn tuoitre
