TamdaMedia Logo

Lao động nước ngoài đang cứu nền kinh tế Séc. Vì sao người dân sở tại vẫn không hài lòng?

H G,

Tâm lý bất mãn với người nước ngoài, lực lượng ngày càng giữ vai trò thiết yếu đối với nền kinh tế sở tại, là vấn đề phổ biến ở châu Âu.

Shutterstock by Meeko Media

Mùa thu năm nay, Chính phủ Séc công bố kế hoạch tăng hạn ngạch thị thực dành cho lao động Philippines. Suốt mùa hè, nhu cầu tuyển dụng lao động từ quốc gia Đông Nam Á này liên tục vượt nguồn cung. Vì vậy, hạn ngạch hiện tại là 10.300 lao động Philippines mỗi năm dự kiến sẽ được nâng lên 12.000 vào năm 2027.

Thay đổi này là một ví dụ nhỏ cho thấy lực lượng lao động tại Séc đang chuyển biến như thế nào. Tuy nhiên, người dân Séc không hẳn hào hứng với điều đó. Một cuộc khảo sát do STEM thực hiện hồi đầu năm cho thấy 65% người Séc cho rằng có quá nhiều người nước ngoài làm việc tại nước này.

Giờ đây, những vấn đề như mở rộng hạn ngạch lao động Philippines đang khiến di cư trở thành chủ đề chính trị, nhất là khi một số thành phần trong liên minh cầm quyền tại Séc có lập trường dân tộc chủ nghĩa mạnh mẽ.

Số liệu cho thấy gì về thái độ của người Séc?

Thái độ của người Séc đối với sự phụ thuộc của đất nước vào lao động nước ngoài khá phức tạp. Một nửa số người được STEM khảo sát cho rằng lao động nước ngoài đe dọa cơ hội việc làm của người bản địa, nhưng 58% đồng ý rằng đây là giải pháp duy nhất cho tình trạng thiếu nhân lực tại Séc.

Đi sâu hơn, số liệu còn cho thấy những điểm đáng chú ý. Điều bất ngờ là thái độ giữa các nhóm tuổi không khác biệt đáng kể: 67% người từ 60 tuổi trở lên cho rằng có quá nhiều lao động nước ngoài, so với 64% ở tất cả các nhóm tuổi còn lại được khảo sát, trong đó có nhóm 18–29 tuổi.

Trên thực tế, nhóm từ 60 tuổi trở lên lại ít lo ngại hơn về việc người nước ngoài lấy mất việc làm của người bản địa. Tỷ lệ có mối lo này ở nhóm trên là 39%, so với 54% trong nhóm 30–44 tuổi.

Những yếu tố có khả năng dự báo thái độ rõ rệt nhất là trình độ học vấn, tình trạng việc làm và thu nhập. Số liệu cho thấy người có thu nhập và trình độ học vấn thấp hơn có xu hướng nhìn nhận tiêu cực về lao động nước ngoài cao hơn đáng kể. Không ngạc nhiên khi người Séc thất nghiệp là nhóm có tỷ lệ coi lao động nước ngoài là mối đe dọa đối với việc làm của người bản địa cao nhất, vượt xa các nhóm khác.

Người Séc có lý do để lo ngại?

Người Séc không phải là những người duy nhất lo lắng về quy mô nhập cư. Năm 2025, một khảo sát của YouGov cho thấy hơn một nửa đáng kể số người dân tại Đức, Anh, Pháp, Đan Mạch và Tây Ban Nha muốn số người nhập cư mới “giảm mạnh”, dù vẫn cho phép một bộ phận nhập cảnh. Tại Đức, Italy, Ba Lan và Pháp, hơn một nửa số người được hỏi muốn ngừng hoàn toàn việc tiếp nhận người nhập cư, đồng thời yêu cầu một lượng lớn người mới đến phải rời đi.

Trên bình diện châu Âu, thái độ đối với vấn đề hội nhập cũng nhìn chung khá tiêu cực. Trong số các quốc gia được YouGov khảo sát, Tây Ban Nha có tỷ lệ người cho rằng người nhập cư hợp pháp đã hội nhập “rất thành công” cao nhất, nhưng cũng chỉ ở mức 9%. Tại tất cả các nước được khảo sát, đa số cho rằng phần lớn người nhập cư hợp pháp không chia sẻ cùng hệ giá trị với người bản địa.

Chính những thái độ như vậy đã thúc đẩy thành công của các đảng dân tộc chủ nghĩa như Tự do và Dân chủ trực tiếp (SPD), một đối tác nhỏ trong liên minh cầm quyền tại Séc. Lãnh đạo đảng này, ông Tomio Okamura, là người chỉ trích gay gắt vấn đề di cư.

Ông Okamura cho rằng số người nước ngoài tại Séc đã “vượt quá giới hạn” và có quan điểm đặc biệt tiêu cực đối với người tị nạn Ukraine, với lý do người dân “cảm thấy như đang ở Ukraine khi đến các trung tâm thương mại hoặc những khu vực khác của Praha”. Đồng thời, ông cho rằng lao động nước ngoài đang kéo mặt bằng tiền lương xuống, nhất là trong các công việc lao động chân tay.

Thái độ tiêu cực này có lẽ không hoàn toàn bất ngờ khi xã hội Séc đang thay đổi ngày càng nhanh. Mười năm trước, các doanh nghiệp Séc sử dụng khoảng 323.000 lao động nước ngoài, tương đương khoảng 8% tổng lực lượng lao động. Đến cuối năm 2025, con số này đã lên tới 935.000 người, chiếm khoảng 22%.

Lao động nước ngoài đến từ đâu và làm những công việc gì?

Người nước ngoài không phân bố đồng đều trên khắp Séc, và những thay đổi trong xu hướng di cư thường quan trọng không kém tổng số người nhập cư.

Hiện nay, cứ khoảng 10 người sinh sống tại Séc thì có một người nước ngoài, nhưng tại Praha, người nước ngoài chiếm khoảng một phần tư dân số. Cơ cấu lao động nước ngoài cũng đang thay đổi. Nếu trước đây công dân EU chiếm đa số trong cộng đồng người nước ngoài tại Séc, thì hiện nay, người đến từ các nước ngoài EU chiếm gần hai phần ba.

Kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, người Ukraine đã thay thế người Slovakia trở thành nhóm lao động nước ngoài đông nhất tại Séc. Số lao động đến từ Romania, Ba Lan và Bulgaria đã giảm kể từ năm 2021. Trong khi đó, số lao động Philippines tăng 422%, Ấn Độ tăng 127% và Kazakhstan tăng 78%. Số lao động đến từ Trung Quốc, Việt Nam, Moldova, Mông Cổ và Nga cũng tăng đáng kể.

Sự đa dạng hiện nay khác xa so với năm 2015, khi gần một nửa lao động nước ngoài tại Séc, tương đương 46,5%, là người Slovakia.

Các ngành nghề sử dụng lao động nước ngoài cũng là yếu tố then chốt. Để hiểu những lĩnh vực nào đang cần nhân lực từ nước ngoài, có thể nhìn vào các công việc mà người Philippines - nhóm lao động nước ngoài tăng nhanh nhất - thường đảm nhận.

Ông Tomáš Surka, người đứng đầu chi nhánh tại Séc của công ty tuyển dụng Orienta, cho biết lao động Philippines “hiện thường đảm nhận các vị trí trong ngành sản xuất, logistics, dịch vụ lưu trú, ăn uống hoặc xây dựng”.

“Tuy nhiên, gần đây, chúng tôi bắt đầu trao đổi nhiều hơn về các vị trí trong lĩnh vực chăm sóc xã hội và y tế”, ông nói thêm.

Hiệp hội Doanh nghiệp Xây dựng Séc ước tính đến năm 2030, nước này cần tuyển thêm 74.000 lao động từ nước ngoài để làm việc tại các công trường. Nếu thiếu họ, thị trường sẽ “sụp đổ”. Trong ngành sản xuất, lao động Philippines được các doanh nghiệp như Tatra Trucks đánh giá cao là những người “đáng tin cậy và có tay nghề”.

Từ góc độ thị trường lao động Séc, việc nhu cầu tuyển dụng tập trung vào các ngành công nghiệp nặng đặc biệt đáng chú ý. Hiện nam giới chiếm hai phần ba số lao động Philippines tại nước này.

Vì sao Séc cần lao động nước ngoài?

Dù người dân sở tại có hài lòng với những thay đổi hay không, một thực tế không thể né tránh là nền kinh tế Séc cần lao động nước ngoài.

Séc đang đối mặt với những vấn đề nhân khẩu học tương tự các nước châu Âu khác: dân số già hóa và tỷ lệ sinh rất thấp. Điều này đồng nghĩa, nếu không có sự đóng góp của lao động từ nước ngoài, mức phúc lợi xã hội hiện tại sẽ không thể duy trì, còn doanh nghiệp sẽ thiếu nhân lực.

Ông Jiří Horecký, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà cung cấp dịch vụ xã hội, gần đây cảnh báo rằng chỉ riêng lĩnh vực y tế đã cần tăng lực lượng lao động thêm hai phần ba trong 10 năm tới để đáp ứng những thay đổi trong cơ cấu xã hội Séc.

Trên phạm vi rộng hơn, Phòng Thương mại Séc cho biết nước này hiện thiếu tổng cộng 250.000 lao động trong tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là công nghiệp, y tế, giao thông công cộng và du lịch.

Trong bối cảnh đó, lao động nước ngoài đang trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Séc và giúp duy trì hệ thống an sinh xã hội của đất nước. Thái độ của người dân sở tại có thể phức tạp, nhưng với câu hỏi liệu Séc có thực sự cần lao động nước ngoài hay không, câu trả lời rất đơn giản.

Theo expats

Chia sẻ:
Banner Articles

Bạn cũng có thể thích