Lập luận “sống chẳng còn bao lâu”: Sai lầm nguy hiểm khiến người cao tuổi Séc ngại tiêm vắc-xin và khám phòng ngừa

“Tôi cũng chẳng còn sống được bao lâu nữa” là lý do nhiều người cao tuổi tại Séc thường đưa ra để từ chối tiêm chủng hoặc không quan tâm nhiều đến phòng bệnh. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, lập luận này không có cơ sở. Họ khẳng định tiêm chủng quan trọng ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là khi về già, thời điểm cơ thể có thể mong manh ngang bằng, thậm chí hơn cả trẻ nhỏ.

Các chuyên gia đưa ra nhận định trên tại cuộc họp báo của Hội đồng Người cao tuổi Séc, cơ quan đang cảnh báo về tỷ lệ tiêm chủng thấp ở nhóm trên 65 tuổi. Theo hội đồng, trao đổi với bác sĩ đóng vai trò then chốt.

Nhiều người cao tuổi, chủ yếu ở độ tuổi khoảng 80, cho rằng tiêm chủng không còn cần thiết đối với họ. Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng, quan niệm này có thể trở thành vấn đề lớn trong tương lai. Các bác sĩ cũng bác bỏ những nhận định như vậy và nhấn mạnh phòng bệnh đặc biệt quan trọng ở tuổi cao. Vì thế, Hội đồng Người cao tuổi thường xuyên cảnh báo về tình trạng thiếu thông tin liên quan đến các lựa chọn và tầm quan trọng của tiêm chủng.

Tuy nhiên, một trong những trở ngại thường gặp là thái độ hoài nghi của người dân. Điều này thể hiện rõ với vaccine cúm. Theo bà Lenka Desatová, Chủ tịch Hội đồng Người cao tuổi, lập luận phổ biến nhất là ai cũng biết một người đã tiêm vaccine cúm nhưng vẫn mắc bệnh. Bà cho rằng không cần cố thuyết phục những người đã kiên quyết phản đối. “Điều quan trọng là tập trung vào những người còn do dự và thuyết phục họ”, bà nói.

Đối với người cao tuổi, cúm không chỉ là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp mà còn ảnh hưởng lớn đến hệ tim mạch. Ông Milan Trojánek, Trưởng khoa Bệnh truyền nhiễm và Y học du lịch thuộc Khoa Y số 2, Đại học Karl và các Bệnh viện Đại học Motol và Homolka, cảnh báo người từng mắc cúm có nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ cao gấp 6 lần.

“Điểm khác biệt của bệnh cúm là sau khi nhiễm bệnh, hàng loạt thay đổi xảy ra trong cơ thể. Chúng tôi có bằng chứng chứng minh điều đó. Mọi người cần hiểu rằng đây là một căn bệnh nghiêm trọng”, ông Trojánek giải thích. Dữ liệu cũng cho thấy tiêm vaccine cúm giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và thần kinh.

Tự đi vào viện nhưng có thể không còn đủ sức trở về nhà

Các bác sĩ có thể chữa khỏi tình trạng nhiễm trùng và cho bệnh nhân cao tuổi xuất viện. Tuy nhiên, căn bệnh có thể khiến họ suy yếu đến mức không còn khả năng trở lại cuộc sống tại nhà.

“Đó có thể là một người trước đây hoàn toàn tự lập, thậm chí sống một mình. Nhưng trong mùa bệnh hô hấp, họ mắc viêm phổi hoặc cúm và cuối cùng phải chuyển đến cơ sở chăm sóc dài hạn”, ông Trojánek cho biết.

Nguyên nhân là những biến chứng do nhiễm trùng gây ra. Theo ông Trojánek, người cao tuổi dễ gặp biến chứng hơn nhiều so với các nhóm tuổi khác, một phần do hệ miễn dịch lão hóa. Cơ thể phản ứng chậm hơn với tác nhân gây bệnh, khiến tình trạng nhiễm trùng thường diễn biến nghiêm trọng hơn.

Các bác sĩ cũng phải hành động rất nhanh khi điều trị cho người cao tuổi. “Trẻ em có sức chịu đựng tốt. Người trưởng thành trẻ tuổi cũng có thể chịu đựng rất tốt. Nhưng nếu không bắt đầu điều trị nhiễm trùng ngay lập tức ở người cao tuổi, toàn bộ quá trình sau đó sẽ trở nên khó khăn hơn”, ông Trojánek nói.

Một vấn đề khác là nhiều người cao tuổi còn mắc các bệnh mạn tính, điển hình như bệnh tim hoặc tiểu đường. Vì vậy, theo các bác sĩ, họ không chỉ cần một loại vaccine mà cần cả danh mục tiêm chủng phù hợp. Vaccine phòng Covid-19 vẫn có ý nghĩa đối với người cao tuổi, song nhu cầu hiện đã giảm đáng kể.

Theo bà Zuzana Blechová, công tác tại Khoa Bệnh truyền nhiễm thuộc Khoa Y số 2, Đại học Karl và Bệnh viện Đại học Bulovka, không chỉ người cao tuổi mà cả những người xung quanh cũng cần chú trọng phòng bệnh. Trẻ em thường là nguồn lây của nhiều bệnh truyền nhiễm.

“Nếu vì lý do nào đó người cao tuổi không thể tự tiêm vaccine, những người thân cận nhất, chẳng hạn các cháu, cần được tiêm chủng”, bà nói.

Bác sĩ cần giải thích rõ ràng hơn
Khảo sát của Hội đồng Người cao tuổi Séc cho thấy có tới 14% người trên 65 tuổi chờ bác sĩ đa khoa khuyến nghị tiêm chủng.

“Người cao tuổi muốn trao đổi với bác sĩ về vaccine. Họ muốn biết vì sao loại vaccine đó lại được khuyến nghị cho chính mình”, bà Desatová cho biết. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về mỗi cá nhân. Tuy nhiên, khảo sát cũng cho thấy nếu được giải thích đầy đủ, có tới 78% số người được hỏi sẽ quay lại để tiêm vaccine.

Ông Trojánek cũng khẳng định cần cải thiện việc trao đổi giữa bác sĩ và bệnh nhân. Theo ông, ra lệnh hoặc sử dụng quá nhiều thuật ngữ chuyên môn đặc biệt không hiệu quả.

“Nguyện vọng của bệnh nhân là nguyên tắc cao nhất đối với chúng tôi. Vì vậy, chúng tôi phải giải thích rõ hơn vì sao tiêm chủng lại quan trọng”, ông nói.

Bà Desatová cho rằng việc cho phép tiêm vaccine tại các hiệu thuốc sẽ thuận tiện hơn nhiều đối với người cao tuổi. Đặt lịch tại phòng khám bác sĩ đa khoa thường gặp khó khăn, do nhiều nơi chỉ tiếp nhận đăng ký trực tuyến. Trong khi đó, tại hiệu thuốc, người cao tuổi có thể kiểm tra ngay tình trạng sẵn có của vaccine và không phải mất thêm một chuyến đến phòng khám.

(Theo iDnes)