Lễ hội Prague Pride – sự kiện lớn nhất tại Cộng hòa Séc dành cho cộng đồng LGBT+ – năm nay kỷ niệm 15 năm tổ chức. 

Chương trình, một lần nữa, phủ sắc màu lên đường phố, câu lạc bộ, công viên và các phòng trưng bày nghệ thuật tại Praha, sẽ kéo dài từ thứ Hai, ngày 28 tháng 7 đến Chủ nhật, ngày 3 tháng 8, và đỉnh điểm là cuộc diễu hành Cầu Vồng qua trung tâm thủ đô. Chủ đề của năm nay là “Kde domov můj?” (Tạm dịch: “Đâu là Tổ quốc tôi?”), khuyến khích sự suy ngẫm về việc cộng đồng queer cảm thấy được an toàn và thực sự thuộc về nơi đâu trong xã hội Séc.  

Lễ hội năm nay tập trung vào ý nghĩa của từ “nhà” – về cảm giác an toàn và sự chấp nhận đối với người queer (những người có xu hướng tính dục hoặc nhận dạng giới tính khác với chuẩn mực số đông). Nó nhấn mạnh rằng cộng đồng LGBT+ là một phần không thể thiếu của xã hội Séc, họ đã luôn hiện diện và mong muốn được sống bình đẳng như mọi công dân khác.  

Yếu tố chủ đề được phản ánh qua các hoạt động như triển lãm nghệ thuật đương đại, thu âm podcast, các cuộc thảo luận công khai và các hoạt động giải trí như hái nấm hay dắt chó đi dạo cùng nhau.  

Lễ hội năm nay diễn ra trong bối cảnh người queer ở nhiều nước châu Âu và trên thế giới đang phải đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng về quyền tự do và mức độ hiển diện. Tại những quốc gia như Hungary hay Slovakia, các quyền của cộng đồng LGBT+ đang bị giới hạn, điều đó dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ người tham dự các lễ hội Pride khắp châu Âu. Chẳng hạn, Milano năm nay thu hút khoảng 350.000 người, Budapest khoảng 200.000 người xuống đường. Theo ban tổ chức, việc thể hiện công khai sự ủng hộ quyền tự do và bình đẳng tại Séc cũng vô cùng quan trọng.

Theo giám đốc lễ hội, bà Kamila Fröhlichová, Prague Pride là không gian gặp gỡ, đoàn kết và thúc đẩy sự tham gia công dân.  

“Chúng tôi tin rằng ngay tại Séc, công chúng cũng sẽ thể hiện sự phản đối những gì mà các nhóm cực đoan đang nỗ lực áp đặt – không chỉ ở nước ngoài mà cả ở đây. Cần phải cùng nhau chứng tỏ rằng càng bị bịt tiếng nói và đàn áp, chúng ta càng xuất hiện rõ ràng hơn. Một khi một nhóm người bắt đầu bị tước quyền, thì điều đó sớm muộn sẽ ảnh hưởng đến cả xã hội,” bà nhấn mạnh.  

Năm 2024, lễ hội ghi nhận hơn 100.000 người tham dự với hơn 200 sự kiện; riêng cuộc diễu hành tại Praha thu hút hơn 60.000 người.

Lễ hội chính thức khởi động vào 17:00 thứ Hai với chương trình “Chào mừng trở về nhà!” tại Pride Village trên đảo Střelecký của sông Vltava.  
Tại buổi khai mạc sẽ có sự tham gia của ca sĩ Aiko – đại diện Séc tại Eurovision năm ngoái – cùng các nghệ sĩ như NIKO bra, diva Princip và dự án âm nhạc Sound Spectrum. Vé vào cửa miễn phí. Truyền thống mỗi năm, lễ hội cũng được mở đầu bằng một buổi lễ cầu nguyện Chủ nhật tại nhà thờ Thánh Martin ve Zdi.

Một số hoạt động mới sẽ xuất hiện trong tuần, chẳng hạn như thu âm trực tiếp podcast với chủ đề “Hungary queer dưới áp lực”, với sự tham gia của nhà chính trị học Zora Hesová và phóng viên Filip Harzer, do nhà báo Filip Titlbach điều phối.  

Ngoài ra, chương trình drag show (trình diễn biến hóa giới tính) đầu tiên được tổ chức tại Séc sẽ diễn ra vào tối thứ Tư lúc 20:00 tại rạp chiếu phim ngoài trời MeetFactory, với các nghệ sĩ drag trẻ dưới sự hướng dẫn của nghệ sĩ drag “mẹ” Chi Chi Tornado.

Phần văn hóa của lễ hội bao gồm các buổi hòa nhạc, biểu diễn sân khấu, drag show, vũ đạo, các set DJ trực tiếp và chiếu phim. Tại các khu vực khác nhau trong lễ hội, hàng chục nghệ sĩ trong và ngoài nước sẽ trình diễn.  

Tại rạp Edison Filmhub, khán giả có thể thưởng thức các bộ phim xoay quanh đề tài queer, trong khi tại Pride Gallery ở trung tâm Praha, triển lãm nghệ thuật đương đại “Kde domov náš” được tổ chức.  

Tại Viện Pháp – nơi đặt Pride House – các chương trình giáo dục, hội thảo và thảo luận sẽ diễn ra suốt tuần. Người tham dự có thể giao lưu với các chuyên gia học thuật và những người có trải nghiệm thực tế từ cộng đồng LGBT+.  

Phần cộng đồng và giải trí cũng được chú trọng: tốc độ làm quen (speed dating), picnic, vòng tròn thảo luận, happening, đi bộ nhóm, quiz học vui về Séc gắn với chủ đề năm nay...

Vào những thời điểm yên tĩnh hơn trong ngày sẽ có đọc sách, gặp mặt cộng đồng và xưởng sáng tạo cho cả người lớn và trẻ em. Buổi tối được kết thúc bằng chương trình âm nhạc, DJ hoặc khiêu vũ – bao gồm phong cách waacking, các set điện tử hoặc khiêu vũ theo phong cách baroque.

Lễ hội cũng lưu tâm đến các nhóm người tham dự khác nhau. Giới trẻ dưới 30 tuổi có riêng không gian Pride Youth; khách quốc tế có thể ghé Pride Café với chương trình bằng tiếng Anh. Đặc biệt, Pride HideOUT – khu vực yên tĩnh mới dành cho người có nhu cầu cảm giác nhạy cảm – cung cấp ánh sáng dịu nhẹ, dụng cụ thư giãn và hỗ trợ tinh thần.

Điểm nhấn lớn nhất của tuần là cuộc diễu hành Cầu Vồng vào thứ Bảy, ngày 2 tháng 8, bắt đầu từ quảng trường Václav, qua các phố Na Příkopě, Staroměstské náměstí, Pařížská và cầu Čech, và kết thúc tại công viên Letná – nơi tổ chức sự kiện chính Pride Park với sáu sân khấu âm nhạc, thảo luận và nghệ thuật.

Trên sân khấu chính, nữ ca sĩ Aneta Langerová sẽ biểu diễn như là ngôi sao chính của chương trình. Cô sẽ cùng các nghệ sĩ khác như Jana Uriel Kratochvílová, bộ đôi post-punk Něco něco, drag queen Miss Petty biểu diễn tại Pride Park.

Năm nay, lần đầu tiên khu vực Pride Park tại Letná thu phí vào cửa – 200 korun – để hỗ trợ chi phí tổ chức. Trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật được miễn phí. Người tham dự được khuyên mua vé trực tuyến trước và đổi vé lấy vòng tay tại Pride Village hoặc tại quảng trường Václav vào thứ Bảy, nhằm hạn chế xếp hàng.

Theo ban tổ chức, Prague Pride vẫn giữ vững sứ mệnh ban đầu sau 15 năm – trở thành tiếng nói của những người có quyền chưa được công nhận đầy đủ.  

Lễ hội năm nay cũng nhận được sự bảo trợ từ các chính trị gia cấp cao tại Séc – bao gồm Chủ tịch Hạ viện Markéta Pekarová Adamová (TOP 09), các Bộ trưởng Jan Lipavský (ODS), Vít Rakušan (STAN), Martin Baxa (ODS), đặc phái viên chính phủ về quyền con người Klára Laurenčíková, Thị trưởng Praha Bohuslav Svoboda (ODS), Phó Thị trưởng Praha và Chủ tịch Piráti Zdeněk Hřib.

Từ tháng 1 năm 2024, Séc chính thức áp dụng luật về “quan hệ đối tác” – mở rộng quyền cho các cặp đồng giới, mang lại các quyền gần như tương tự hôn nhân.

Luật mới trao cho các cặp đôi quyền sở hữu chung tài sản, lựa chọn họ chung, quyền hưởng trợ cấp tử tuất và công nhận mối quan hệ trong khung pháp lý rộng hơn (ví dụ như quyền thăm bệnh, thừa kế...). Khả năng nhận nuôi con của bạn đời cũng đã được đơn giản hóa – điều trước đây chưa có trong luật.

Tuy vậy, luật vẫn chưa tương đương với hôn nhân – ví dụ, việc hai người cùng nhận nuôi một đứa trẻ vẫn chưa được cho phép.

(Theo Novinky)