Trong bối cảnh căng thẳng với Iran và nguy cơ xung đột tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, Mỹ thành lập Lực lượng đặc nhiệm Đại bàng tấn công (TFFS) - nơi kết hợp các hệ thống thiết bị không người lái (UAV) của Mỹ cùng các đối tác khu vực có nhiệm vụ tấn công tự sát trên không, trên mặt biển và trong lòng biển.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 13/8 công bố thành lập TFFS - lực lượng đặc nhiệm tấn công bằng UAV đa quốc gia và đa miền đầu tiên mà quân đội Mỹ triển khai tại Trung Đông. Theo CENTCOM, lực lượng mới sẽ sử dụng các hệ thống không người lái tấn công một chiều (tự sát/cảm tử) hoạt động trên không, trên mặt biển và dưới mặt biển, do quân nhân Mỹ cùng lực lượng hỗ trợ từ các đối tác khu vực vận hành.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, cho rằng, việc tích hợp và cùng triển khai năng lực mới sẽ giúp Mỹ và các đồng minh nhanh chóng khai thác các khả năng tác chiến mới.

Từ UAV tự sát đến đội quân không người lái ba tầng
Sự ra đời của TFFS đánh dấu bước phát triển tiếp theo trong quá trình Mỹ đưa UAV tấn công tự sát vào hoạt động quân sự ở Trung Đông.

Tháng 12/2025, CENTCOM thành lập Lực lượng đặc nhiệm Bọ cạp tấn công (TFSS) - đơn vị chuyên trách UAV tấn công tự sát đầu tiên của quân đội Mỹ và cũng là đơn vị tác chiến đầu tiên tại Trung Đông được trang bị hệ thống Hệ thống tấn công chiến đấu không người điều khiển giá rẻ (LUCAS).

LUCAS là loại UAV tấn công giá rẻ được thiết kế dựa trên mẫu Shahed-136 do Iran phát triển. Việc Mỹ đưa LUCAS vào sử dụng phản ánh một xu hướng đang ngày càng rõ trong chiến tranh hiện đại: dùng số lượng lớn phương tiện không người lái tương đối rẻ để tấn công mục tiêu, thay vì chỉ dựa vào tên lửa dẫn đường và vũ khí tầm xa đắt tiền.

TFSS sau đó ghi nhận một loạt dấu mốc trong tác chiến không người lái của Mỹ. Trong ngày đầu tiên của chiến dịch “Epic Fury” (Cuồng nộ) ngày 28/2, LUCAS được sử dụng lần đầu tiên trong chiến đấu. Đến tháng 6, một tàu mặt nước không người lái Saronic Corsair đã tham gia giải cứu phi hành đoàn một trực thăng AH-64 Apache của Lục quân Mỹ gặp nạn tại Vịnh Oman sau khi bị Iran bắn hạ. Đây là lần đầu tiên tàu không người lái được sử dụng để cứu người trong một nhiệm vụ tìm kiếm-cứu nạn. Tháng 7, ba chiếc Saronic Corsair tiếp tục tạo dấu mốc mới khi tấn công căn cứ hải quân Bandar Abbas của Iran, đánh trúng một cơ sở bảo dưỡng tàu và tàu ngầm. Đây là lần đầu tiên Mỹ công khai sử dụng tàu mặt nước không người lái như một vũ khí tấn công.

Như vậy, từ một UAV trên không, hệ thống không người lái của Mỹ đang nhanh chóng mở rộng xuống mặt biển. Và với TFFS, độ sâu tác chiến sẽ còn xuống thêm một tầng nữa.

Mục tiêu dưới mặt nước - “bóng ma” mới của chiến trường
Điểm đáng chú ý nhất trong kế hoạch TFFS là CENTCOM tuyên bố lực lượng này sẽ sử dụng cả phương tiện không người lái dưới nước (UUV) cho nhiệm vụ tấn công. Nếu được triển khai thực chiến, đây sẽ là một bước tiến đáng kể.

CENTCOM chưa công khai xác nhận Mỹ từng sử dụng UUV làm vũ khí tấn công trong chiến đấu. Tuy nhiên, hồi tháng 4, Bộ Tư lệnh này cho biết đã sử dụng UUV hỗ trợ hoạt động rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Ukraine đã tiến khá xa trong việc biến các phương tiện không người lái trên biển và dưới nước thành vũ khí chống hạm. Tháng 12 năm ngoái, Cơ quan An ninh Nhà nước Ukraine (SBU) tuyên bố thực hiện cuộc tấn công bằng UUV đầu tiên trên thế giới nhằm vào một tàu chiến Nga. Mục tiêu là một tàu ngầm diesel-điện lớp Project 636 Varshavyanka, hay Kilo cải tiến, tại căn cứ hải quân Novorossiysk trên Biển Đen. Trên mặt biển, Ukraine cũng đã sử dụng các tàu không người lái Magura để tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào Hạm đội Biển Đen của Nga.

Kinh nghiệm từ chiến trường Ukraine đang cho thấy một thay đổi căn bản: mặt biển và trong lòng biển không còn là không gian độc quyền của các tàu chiến có thủy thủ đoàn. Các phương tiện nhỏ, không người lái và có thể được sản xuất với chi phí thấp hơn đang trở thành một lớp vũ khí mới có khả năng đe dọa tàu chiến, cơ sở cảng, hạ tầng dầu khí và các tuyến vận tải chiến lược.
Sự xuất hiện của TFFS diễn ra trong thời điểm Trung Đông vẫn đầy bất ổn. Dù Mỹ và Iran đã ngừng trực tiếp nổ súng vào nhau trong vài tuần, căng thẳng giữa hai bên vẫn xoay quanh quyền kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố, Mỹ kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này và việc phong tỏa các cảng của Iran vẫn tiếp diễn. Ngược lại, Iran khẳng định eo biển Hormuz vẫn nằm dưới sự kiểm soát và quản lý của nước này.
Trong khi đó, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen tiếp tục tạo sức ép lên hoạt động hàng hải ở khu vực Biển Đỏ. Đầu tuần này, Houthi tiến hành cuộc tấn công gây thương vong đầu tiên trong hơn một năm nhằm vào tàu hàng tại khu vực Biển Đỏ. Trước đó, lực lượng này tuyên bố phong tỏa hoạt động vận tải của Ảrập Xêút, tấn công các tàu của nước này, cơ sở hạ tầng dầu khí và các lực lượng được Ảrập Xêút hậu thuẫn tại Yemen. Những diễn biến này làm dấy lên nguy cơ Washington một lần nữa phải can dự sâu vào chiến dịch bảo vệ hàng hải ở Biển Đỏ, tương tự chiến dịch chống các cuộc tấn công của Houthi trước đây.

Trong bối cảnh đó, việc CENTCOM muốn tập hợp các lực lượng khu vực để xây dựng một lực lượng UAV tấn công chung là điều dễ hiểu. Nhưng còn một lý do khác có thể quan trọng không kém: kho vũ khí tầm xa đắt tiền của Mỹ không phải vô hạn. Chiến tranh với Iran đã làm gia tăng lo ngại về mức tiêu hao các loại vũ khí tầm xa công nghệ cao, vốn đắt đỏ, mất nhiều thời gian để sản xuất và bổ sung. Những UAV tấn công tự sát chi phí thấp có thể giúp Mỹ giải bài toán này bằng cách dùng phương tiện rẻ hơn cho những mục tiêu phù hợp.

Đến ngày 14/8, CENTCOM chưa tiết lộ những quốc gia nào sẽ tham gia, các loại hệ thống không người lái được sử dụng hay liệu các nước thành viên có đưa vũ khí và phương tiện riêng vào lực lượng hay không. Các đối tác của Mỹ ở Trung Đông theo nghĩa an ninh-quân sự và chiến lược bao gồm Israel, Ảrập Xêút, Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE), Qatar, Bahrain, Jordan, Kuwait…

Nếu chỉ xét vòng cung đối tác quân sự của Mỹ quanh Iran, có thể hình dung nhóm quan trọng nhất là Israel - Jordan - Ảrập Xêút - UAE - Qatar - Bahrain - Kuwait - Oman - Iraq - Ai Cập. Trong đó, Israel và các quốc gia vùng Vịnh là nhóm đặc biệt đáng chú ý về phòng không, tên lửa, tình báo, hàng hải và đối phó Iran. Các tài liệu của CENTCOM được The Washington Post đăng tải cho thấy Mỹ từng thúc đẩy một “cấu trúc an ninh khu vực” kết nối Israel với Bahrain, Ai Cập, Jordan, Qatar, Ảrập Xêút và UAE; Kuwait và Oman được xem là những đối tác tiềm năng.

Vì thế, TFFS không chỉ là một đơn vị tác chiến mới. Nó có thể trở thành một mô hình mới để chia sẻ gánh nặng tác chiến giữa Mỹ và các đồng minh, đồng thời mở ra thị trường lớn cho ngành công nghiệp UAV Mỹ tại Trung Đông.

CENTCOM cho biết đã bắt đầu tham vấn và chính thức mời các đối tác trong khu vực tham gia. Khi các nước lần lượt gia nhập, TFFS được kỳ vọng mở rộng năng lực UAV tấn công trên toàn Trung Đông thành một hệ thống răn đe đa quốc gia và đa miền thống nhất.

Về tổ chức, Bộ Tư lệnh Đặc nhiệm Trung tâm Mỹ (SOCCENT) - đơn vị trước đó thành lập TFSS - sẽ đảm nhiệm vai trò lãnh đạo bộ tham mưu của TFFS, với sự tham gia của đại diện Mỹ và các nước đối tác. Nếu TFSS là bước thử nghiệm để Mỹ đưa UAV cảm tử vào chiến trường, thì TFFS cho thấy tham vọng lớn hơn: xây dựng một mạng lưới vũ khí không người lái trải từ bầu trời xuống mặt biển và tận đáy biển, được vận hành bởi nhiều quốc gia. Và tại Trung Đông nơi các tuyến hàng hải, căn cứ quân sự và cơ sở năng lượng có thể trở thành mục tiêu bất cứ lúc nào, những “chiến binh” không người lái này có thể sẽ ngày càng đóng vai trò lớn hơn trên chiến trường.

Theo Tienphong