NATO tung chiến lược 3 bước đối phó Nga, châu Âu lo điều gì?

NATO hé lộ chiến lược ba bước đối phó Nga, nhưng rạn nứt nội bộ và những hoài nghi về cam kết của Mỹ đang đặt sức răn đe của liên minh này trước phép thử lớn.

Trình bày về cái gọi là “thuyết chiến thắng ” của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Diễn đàn An ninh Warsaw (Ba Lan), Tư lệnh tối cao NATO tại châu Âu Alexus Grynkewich cho biết kế hoạch này dựa trên ba chiến lược cốt lõi nhằm chặn đứng một cuộc tấn công ngay từ đầu: “bịt đường - bào mòn - bẻ gãy”.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các cơ quan tình báo châu Âu liên tục đưa ra cảnh báo về mối đe dọa gia tăng từ Nga.

Tuy nhiên, kế hoạch tác chiến mới của NATO được công bố vào thời điểm chính liên minh này đang bộc lộ những rạn nứt sâu sắc về cách ứng xử với Nga.

Mâu thuẫn xuất hiện sau hàng loạt động thái xích lại gần Tổng thống Nga Vladimir Putin từ người đồng cấp Mỹ Donald Trump, bao gồm thỏa thuận dầu diesel đầy bất ngờ giữa hai nhà lãnh đạo.

Kế hoạch "3B" của NATO

Tướng Grynkewich cho biết NATO không xem một cuộc xung đột quân sự với Nga là điều “cận kề hoặc không thể tránh khỏi”, nhưng khẳng định liên minh này luôn trong tư thế sẵn sàng, theo Kênh Al Jazeera.

Ông giải thích chiến lược “bịt đường, bào mòn, và bẻ gãy” nhằm mục đích ngăn chặn một cuộc tấn công xâm nhập thay vì đánh chiếm lãnh thổ của đối phương.

Theo kế hoạch, các lực lượng của khối liên minh trước tiên sẽ “bịt đường” (block) cuộc tấn công ngay tại khu vực biên giới nhằm cản bước tiến của đối phương trên chiến trường; tiếp đó tung đòn “bào mòn” (blunt) bằng cách tấn công hỏa lực dồn dập vào các cánh quân địch từ cả ba mặt trận gồm trên không, trên biển và trên bộ. Cuối cùng, liên minh sẽ hướng đến việc “bẻ gãy” (break) đối phương thông qua việc triệt hạ các chuỗi cung ứng hậu cần và mạng lưới chỉ huy - điều hành.

Rút ra bài học trực tiếp từ tiền tuyến Ukraine và các cuộc xung đột tại Trung Đông, ông Grynkewich nhấn mạnh kế hoạch này phụ thuộc vào việc triển khai vũ khí chính xác với “quy mô giá thành hợp lý”, như máy bay không người lái (drone) và các hệ thống tự hành tác chiến khác.

Mối đe dọa từ Nga có gia tăng?

Tuần trước, Giám đốc Tình báo Đối ngoại Đức Martin Jaeger đã lên tiếng cảnh báo nước này đối mặt nguy cơ bị kéo vào một “cuộc xung đột bạo lực” với Nga, đồng thời cho rằng Matxcơva ngày càng coi Berlin là đối thủ chính yếu.

Tại Pháp, Tổng thống Emmanuel Macron tháng trước đã cảnh báo rằng mối đe dọa chiến tranh hỗn hợp từ Nga nhằm vào Pháp và các nước châu Âu đang gia tăng rõ rệt, đồng thời chỉ đạo lập phương án bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Thủ tướng Anh Andy Burnham cho biết ngay khi nhậm chức, ông đã nhận được các báo cáo xác nhận Nga từng can thiệp vào cuộc trưng cầu dân ý về Brexit năm 2016, dù ông không công bố chi tiết bằng chứng.

Về phía Matxcơva, cuối tháng trước, Nga đã phát đi cảnh báo hạt nhân tới NATO, tuyên bố sẵn sàng sử dụng kho vũ khí của mình, gồm cả vũ khí hạt nhân, nếu liên minh này mưu toan cô lập Kaliningrad, vùng lãnh thổ hải ngoại của Nga giáp biên giới Ba Lan và Lithuania.

Bất chấp những tuyên bố cứng rắn này, Tổng thống Vladimir Putin tháng trước khẳng định Nga không hề chuẩn bị cho “bất kỳ hình thức xung đột nào” với châu Âu.

Ông nhấn mạnh Matxcơva “không có động cơ thực tế nào” để làm leo thang căng thẳng, đồng thời chỉ trích đồn đoán của các nước châu Âu.

NATO có thực sự đồng thuận?

Kể từ khi trở lại nắm quyền tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump liên tục công kích các thành viên khác trong khối NATO vì không đóng góp thỏa đáng gánh nặng tài chính cho quốc phòng. Ông cũng tỏ thái độ bất bình khi các đồng minh NATO nhìn chung từ chối tham gia cùng liên minh Mỹ - Israel trong cuộc chiến chống Iran.

Giới phân tích nhận định những động thái này làm dấy lên tâm lý lo ngại rằng Mỹ dưới thời ông Trump có thể không còn là điểm tựa đáng tin cậy khi liên minh cần kích hoạt sự hỗ trợ an ninh tập thể.

Liên minh quân sự phương Tây đang đối diện với sự chia rẽ ngày càng sâu sắc xung quanh vấn đề Nga. Trong khi ông Trump chủ trương can dự, đối thoại trực tiếp với Matxcơva thì các chính phủ châu Âu lại kiên quyết duy trì áp lực cấm vận tối đa để buộc cuộc chiến tại Ukraine phải chấm dứt.

Tháng trước, Washington đã gửi lời mời Tổng thống Putin tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 tổ chức vào tháng 12 tại bang Miami. Bước đi này được giới quan sát đánh giá là có thể phá vỡ thế cô lập ngoại giao mà phương Tây áp đặt lên Matxcơva kể từ năm 2022.

Liên minh châu Âu (EU) phản hồi rằng dù Nga vẫn là thành viên G20, khối này vẫn sẽ kiên quyết lên án chiến dịch quân sự đặc biệt của Matxcơva bất kể việc ông Putin có tham dự hội nghị hay không.

Hố sâu ngăn cách tiếp tục khoét sâu hơn vào tuần trước khi ông Trump công bố một thỏa thuận cho phép Nga xuất khẩu dầu diesel sang thị trường Mỹ và toàn cầu, tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt năng lượng đối với Matxcơva.

Chính quyền Washington lập luận rằng biện pháp này sẽ giúp hạ nhiệt giá năng lượng và khuyến khích ông Putin quay trở lại bàn đàm phán hòa bình.

Tuy nhiên, giới chỉ trích kịch liệt cảnh báo thỏa thuận này sẽ trực tiếp mang lại nguồn thu ngoại tệ khổng lồ cho Nga, đồng thời phá hỏng mọi nỗ lực của phương Tây nhằm bóp nghẹt ngân sách chiến sự của Matxcơva.

Chính những quyết định khó đoán của người đứng đầu Nhà Trắng dường như đang khiến châu Âu hết sức bối rối và quan ngại về mức độ nhất quán trong chính sách của Mỹ.

Quay lại bài phát biểu về “thuyết chiến thắng” của NATO, tướng Grynkewich khẳng định binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Ba Lan và dọc sườn phía đông liên minh, đồng thời nhấn mạnh không ai nên nghi ngờ cam kết của Washington. Dù vậy, ông cũng thừa nhận quyết định triển khai quân thuộc về giới lãnh đạo chính trị.

Nói cách khác, sự hiện diện của binh sĩ Mỹ trên thực địa chưa đủ để trả lời câu hỏi quan trọng nhất là Washington sẽ phản ứng đến đâu nếu NATO thực sự bị tấn công.

Theo báo Le Monde, các thủ đô châu Âu vẫn đánh giá cao nỗ lực trấn an đồng minh của vị chỉ huy quân sự hàng đầu NATO. Một nguồn tin châu Âu cho rằng ông Grynkewich đang cố bảo vệ sự đoàn kết của liên minh và nguyên tắc phòng thủ tập thể trước những bất định trong chính sách của chính quyền Mỹ.

Tuy nhiên, nỗ lực trấn an của tướng Grynkewich cũng cho thấy thách thức NATO đang đối mặt trong việc duy trì niềm tin giữa các đồng minh khi chính sách của Washington ngày càng khó đoán.

(Theo Tuổi Trẻ)