Nghỉ thai sản (mateřská dovolená) là khoảng thời gian nghỉ phép do Người sử dụng lao động cung cấp cho cha mẹ, bắt đầu không sớm hơn 8 tuần nhưng không muộn hơn 6 tuần trước ngày dự kiến ​​sinh con. Tổng thời gian được nghỉ là 28 tuần nếu sinh 1 con và 37 tuần nếu sinh từ hai con trở lên. 

Trong thời gian nghỉ thai sản, nhà nước sẽ chi trả tiền Trợ cấp thai sản cho cha mẹ (Peněžitá pomoc v mateřství – PPM). Quyền lợi  này không mặc nhiên tự động được cấp.

Trợ cấp thai sản

Nếu Người sử dụng lao động đóng bảo hiểm ốm đau cho Người lao động là phụ nữ thì họ sẽ được hưởng trợ cấp thai sản nhưng còn phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Người sử dụng lao động đã đóng trả bảo hiểm y tế cho họ ít nhất 270 ngày trong hai năm qua.
• Vào ngày nghỉ thai sản, Người phụ nữ vẫn đang làm việc hoặc không bị mất việc trước đó quá 180 ngày. 
• Phụ nữ lao động tự do cũng được hưởng chế độ thai sản vày cũng phải đáp ứng các điều kiện sau: Phụ nữ lao động tự do phải đóng bảo hiểm y tế tự nguyện ít nhất 270 ngày trong hai năm gần đây.
• Ít nhất 180 trong số 270 ngày phải là thời gian ở trong năm cuối cùng trước khi nghỉ thai sản. 
• Người phụ nữ không đáp ứng các điều kiện này cũng không phải hoàn toàn không được hỗ trợ. Trong trường hợp như vậy, ngay sau khi sinh con sẽ được hưởng Trợ cấp bố mẹ, với tổng số tiền là 300 000,- Kč  và có thể nhận trong khoảng thời gian từ 6 tháng đến 4 năm.
• Bố của đứa trẻ cũng có thể được trợ cấp thai sản, nếu cũng đáp ứng các điều kiện được nêu ở trên. Người bố được hưởng trợ cấp thai sản trong trường hợp người mẹ không đáp ứng đủ điều kiện yêu cầu, nhưng người bố thì đáp ứng các yêu cầu đó. Đối với người bố, chỉ khác về thời gian được nhận trợ cấp. Chỉ được hưởng trợ cấp thai sản sớm nhất là từ 7 tuần sau khi sinh con và tối đa là 22 tuần, hoặc 31 tuần khi sinh nhiều con. 
• Trong một số trường hợp đặc biệt, Luật Lao động quy định thời gian nghỉ thai sản ngắn hơn (ví dụ nếu sinh con nhưng con sau đó bị chết thì thời gian nghỉ thai sản chỉ được kéo dài 14 tuần). Thời gian nghỉ thai sản không bao giờ được dưới 14 tuần và trong mọi trường hợp và không được kết thúc hoặc bị gián đoạn trước khi hết hạn 6 tuần kể từ ngày sinh con. Người sử dụng lao động có nghĩa vụ cho người lao động nghỉ thai sản ngay cả khi họ không yêu cầu. Người lao động không phải nộp đơn xin nghỉ thai sản. Người sử dụng lao động  cần được Người lao động thông báo về thời gian bắt đầu nghỉ thai sản. 
• Đối với mục đích nghỉ để phục hồi sức khỏe, thời gian nghỉ thai sản vẫn được coi là thời gian đi làm, tức là thời gian này được tính vào những ngày đi làm quy định để được hưởng chế độ nghỉ phép. Nếu Người lao động yêu cầu Người sử dụng lao động cho nghỉ việc ngay sau khi kết thúc thời gian nghỉ thai sản thì Người sử dụng lao động có nghĩa vụ đáp ứng yêu cầu này. 

Đơn xin trợ cấp thai sản

Đơn xin trợ cấp thai sản do bác sĩ chăm sóc phụ sản điền (bác sĩ phụ khoa). 

Đơn xin trợ cấp thai sản do Người lao động nộp cho Người sử dụng lao động (công ty). Công ty sẽ nộp cho BHXH có liên quan. Những người tự nguyện tham gia bảo hiểm ốm đau nộp đơn trực tiếp cho phòng BHXH liên quan .

Mẫu đơn chỉ có ở dạng in tại OSSZ .

Mức hưởng chế độ thai sản 

Thu nhập của phụ nữ khi đi làm rất quan trọng vì nó dùng làm cơ sở để tính trợ cấp thai sản. Thu nhập trung bình trong 12 tháng làm việc gần nhất sẽ được dùng để tính mức trợ cấp. 

Những ngày nghỉ ốm đau, điều trị của thành viên trong gia đình không được tính vào thời gian quyết định để tính hưởng chế độ thai sản. 

Chế độ thai sản là 70% của cơ sở tính 1 ngày và trừ đi cái gọi là giới hạn giảm ( redukční hranice).

Đối với phụ nữ kinh doanh cá thể (OSVČ), số tiền bảo hiểm ốm đau đóng vai trò quyết định mức trợ cấp thai sản. Nếu mức đóng tối thiểu cho bảo hiểm ốm đau ở mức 115 Kč, trợ cấp thai sản sẽ được tính là 22 736,- Kč

Bảng tính trợ cấp thai sản online – https://www.mesec.cz/kalkulacky/materska/ 

Điền số ngày nghỉ thai sản (196 ngày nếu nuôi 1 con và 259 ngày nếu nuôi nhiều con ) và Lương thô theo hợp đồng

Ví dụ cách tính Trợ cấp thai sản
Emílie Svobodová có lương thô trung bình hàng tháng là 40 000,- Kč/tháng. Do đó, cơ sở tính giảm là 480.000 CZK (12 tháng x 40.000) và thu nhập trung bình hàng ngày sau đó là 1.315,07 CZK (480.000,- CZK / 365). Do đó, chỉ 2 giới hạn giảm đầu tiên sẽ được áp dụng :

• giới hạn giảm – 1182 x 100% = 1182,-
• giới hạn giảm – (1315,07 – 1182) x 60% = 79,84,-
• Nếu chúng ta cộng hai con số này, chúng ta nhận được số tiền 1.261,84 CZK (redukovaný denní vyměřovací základ) – Cơ sở tính giảm ngày). Tuy nhiên, sau đó cần phải giảm con số này xuống 70%, dẫn đến số tiền 883,29 CZK, làm tròn thành 883 CZK. Đây là số tiền thực tế mà Emilie sẽ nhận được khi nghỉ thai sản trong một ngày dương lịch.

Nếu Emilie nhận trợ cấp thai sản từ nhà nước trong 28 tuần (tức là 196 ngày), cô sẽ được hưởng tổng cộng 173.068 CZK.

Công việc và nghỉ thai sản 

Nếu Người phụ nữ có Hợp đồng lao động không thời hạn trước khi nghỉ  thai sản, thì sẽ không bị mất việc của mình. Người sử dụng lao động không được phép sa thải Người lao động trong thời gian nghỉ thai sản, đồng thời phải giữ nguyên vị trí việc đã làm trước khi nghỉ thai sản. 

Nếu người mẹ nghỉ thai sản và trở lại làm sau 2-3 năm thì chỉ có quyền được làm ở vị trí theo phạm vi công việc trong hợp đồng. 

Nếu Người lao động phụ nữ trở lại làm việc sau 4 năm, Người sử dụng lao động không có nghĩa vụ phải bố trí đúng vị trí công việc cũ của người đó. 

Nếu phụ nữ nghỉ thai sản với Hợp đồng lao động có thời hạn thì Người sử dụng lao động không có nghĩa vụ gia hạn sau khi hết thời hạn đã ký. 

Trong thời gian nghỉ thai sản, Người phụ nữ được hưởng trợ cấp thai sản và họ vẫn có thể đi làm kiếm thêm tiền với một số điều kiện nhất định. Ví dụ, làm việc tại nhà với tư cách là một trợ lý từ xa 

Người phụ nữ không được phép làm việc cho cùng Người sử dụng lao động ở vị trí như trước khi nghỉ thai sản,  kể cả không được phép làm bán thời gian !! .

Tuy nhiên, có thể làm một vị trí công việc khác với cùng Người  sử dụng lao động của mình 

Cũng có thể làm vị trí công việc tương tự nhưng với Người sử dụng lao động khác và phải được Người sử dụng lao động hiện tại đồng ý.

Đối với phụ nữ kinh doanh cá thể OSVČ (trợ cấp thai sản được trả từ bảo hiểm ốm đau của  OSVČ  ) trong thời gian nghỉ thai sản hoàn toàn không được phép làm việc,  tuy nhiên không áp dụng quy định này đối với các hoạt động khoa học, nghệ thuật hoặc báo chí .

Nếu người mẹ đã đi làm trước khi nghỉ thai sản và được hưởng trợ cấp thai sản thì vẫn có thể kinh doanh không hạn chế. Đây được coi là làm thêm việc phụ, có nghĩa là được giảm các khoản tạm ứng nghĩa vụ đối với  bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội .

Biên dịch: Ing. Doãn Dân

Nguồn:  https://cs.wikipedia.org/wiki/Mate%C5%99sk%C3%A1_dovolen%C3%A1