Những ứng viên tiềm năng cho giải Nobel Hòa bình 2026
Nobel Hòa bình 2026 có 287 ứng viên, trong đó có những gương mặt nổi bật như Giáo hoàng Leo XIV, trạm ISS và nhiều cá nhân, tổ chức hoạt động vì hòa bình.
Ủy ban Nobel tại Na Uy sẽ thông báo cá nhân hoặc tổ chức đoạt giải Nobel Hòa bình 2026 vào lúc 11h CEST (16h giờ Hà Nội) ngày 9/10. Giải thưởng luôn được dư luận quan tâm bởi thông điệp mà nó gửi đến thế giới về hòa bình, đoàn kết quốc tế.
Tổng cộng 287 ứng viên, gồm 208 cá nhân và 79 tổ chức, đã được đề cử cho giải thưởng năm nay, giảm so với con số 338 ứng viên năm 2025. Danh sách đề cử được giữ bí mật trong 50 năm, nhưng người hoặc tổ chức đề cử được phép tiết lộ ứng viên của họ.
Haakon Gjerlow, quyền giám đốc Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo (PRIO), cho rằng Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) là ứng viên sáng giá cho giải Nobel Hòa bình năm nay. Đây là biểu tượng hiếm hoi của hợp tác toàn cầu trong bối cảnh chủ nghĩa đa phương đang suy yếu và nhiều quốc gia ngày càng ưu tiên lợi ích riêng.
"Đó sẽ là biểu tượng cho những gì nhân loại có thể đạt được khi chúng ta hợp tác với nhau", ông Gjerlow, chuyên gia dự đoán giải thưởng Nobel Hòa bình, nói.
ISS hiện có 11 phi hành gia đến từ 4 quốc gia gồm Mỹ, Nga, Pháp và Canada. Theo PRIO, trong hơn 25 năm qua, ISS đã cho thấy các cường quốc, dù cạnh tranh gay gắt với nhau về địa chính trị, vẫn có thể hợp tác trong một dự án chung vì mục đích hòa bình, tạo ra những thành tựu khoa học lớn ngay cả khi quan hệ giữa các nước xấu đi.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 7/10 tuyên bố ông xứng đáng được trao giải Nobel Hòa bình năm nay vì đã "chấm dứt 8 cuộc chiến" và "làm điều chưa ai từng làm được". Ông Trump cũng nằm trong danh sách ứng viên tiềm năng năm nay, sau khi được lãnh đạo các quốc gia như Campuchia, Israel và Pakistan đề cử.
Tổng thống Trump trong năm 2025 cũng nhiều lần khẳng định ông là ứng viên xứng đáng nhất với giải thưởng. Tuy nhiên, giải thưởng sau đó được trao cho nhà hoạt động đối lập Venezuela Maria Corina Machado, khiến ông chủ Nhà Trắng phẫn nộ, chê trách Na Uy "ngớ ngẩn".
Bà Machado hồi tháng 1 cho biết đã tặng huy chương cho Tổng thống Trump khi hai người gặp mặt ở Nhà Trắng, dấy lên tranh cãi xoay quanh hành động này. Hồi tháng 3, Tổng thống Trump cho biết ông "không còn quan tâm đến giải Nobel Hòa bình".
Các chuyên gia cho rằng ông Trump khó được trao giải năm nay vì Mỹ đã phát động cuộc chiến với Iran.
"Ngay cả những người ủng hộ Tổng thống Trump có lẽ cũng không nghĩ ông còn cơ hội nhận giải, khi Mỹ đang bị cuốn vào cuộc xung đột dường như chưa có hồi kết tại Iran", Shawn Davies, nhà phân tích tại Uppsala Conflict Data Program, chương trình thu thập dữ liệu về xung đột thuộc Đại học Uppsala, Thụy Điển, nói với ABC.
Danh sách dự đoán của ông Gjerlow cũng có Thủ tướng Canada Mark Carney, nhờ lập trường đối đầu với Tổng thống Trump về vấn đề thuế quan cùng với nỗ lực thúc đẩy quan hệ với châu Âu, được coi là dấu hiệu của tăng cường hợp tác quốc tế.
"Nhưng tôi không nghĩ ông ấy có nhiều cơ hội đoạt giải", ông Gjerlow nói với CBC News.
Giáo hoàng Leo XIV cũng có thể là ứng viên cho giải Nobel Hòa bình. Giáo hoàng đã nhiều lần lên tiếng về xung đột ở Trung Đông, thúc đẩy đối thoại và giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình, kêu gọi tôn trọng người di cư cùng các hoạt động nhân đạo.
"Giáo hoàng không chỉ là người đại diện cho một tôn giáo, mà đã trở thành một nhà tư tưởng có ảnh hưởng", Karim Haggag, giám đốc Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, nói với Reuters.
Danh sách của PRIO còn có Mykola Kuleba, người sáng lập và đứng đầu tổ chức Save Ukraine, cùng tổ chức Save the Children. Theo PRIO, trao giải cho các tổ chức trên sẽ ghi nhận những nỗ lực bảo vệ trẻ em chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh, đồng thời nhấn mạnh những tác động tàn khốc của chiến tranh đối với trẻ em.
PRIO cũng đề cử các Nhóm Ứng phó Khẩn cấp của Sudan vì hoạt động hỗ trợ nhân đạo tại các khu vực xung đột, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) vì vai trò "thúc đẩy hợp tác đa phương và buộc những bên vi phạm các chuẩn mực được quốc tế công nhận phải chịu trách nhiệm".
Lễ trao giải năm nay sẽ diễn ra tại Tòa thị chính Oslo vào ngày 10/12. Người nhận giải Nobel Hòa bình sẽ được trao huy chương, chứng nhận và giải thưởng 11 triệu krona Thụy Điển (hơn một triệu USD).
Theo ông Gjerlow, năm nay Ủy ban Nobel nhiều khả năng sẽ trao giải cho ứng viên có khả năng chịu được sức ép từ ông Trump, khi xét đến những gì đã xảy ra quanh giải Nobel Hòa bình năm ngoái.
"Ông Trump sẽ không hài lòng bất kể ai nhận giải Nobel", Nelson Wiseman, nhà khoa học chính trị tại Đại học Toronto, Canada, nói.
Năm 2024, Nihon Hidankyo, tổ chức Nhật Bản kêu gọi từ bỏ vũ khí hạt nhân, đã giành giải Nobel Hòa bình. Năm 2023, giải được trao cho nữ nhà hoạt động, nhà báo người Iran Narges Mohammadi. Năm 2022, giải thuộc về nhà hoạt động nhân quyền Ales Bialiatski tại Belarus, tổ chức nhân quyền Memorial ở Nga và Trung tâm Tự do Dân sự có trụ sở tại Ukraine.
Nobel Hòa bình năm 2021 được trao cho Maria Ressa và Dmitry Muratov, hai nhà báo người Philippines và Nga, vì "nỗ lực bảo vệ quyền tự do ngôn luận". Năm 2020, giải được trao cho Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) vì những nỗ lực chống nạn đói và đóng góp cho hòa bình thế giới.
Như Tâm (Theo Firstpost, ABC, CBC)
(Theo VnExpress)
